Δρόμοι

Το αρχαίο…

… πνεύμα του αθλητισμού μπορεί να είναι αθάνατο, αλλά δεν ήταν ποτέ τόσο
αγνό και ωραίο όσο φανταζόμαστε. Ο Στίβεν Μίλερ, καθηγητής της Αρχαιολογίας
στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Μπέρκλεϊ), διευθύνει τις ανασκαφές στη
Νεμέα. Στο βιβλίο του «Ολυμπιακοί Αγώνες, αρχαίοι και σύγχρονοι» παρουσιάζει
ένα πανόραμα από τις ομηρικές απαρχές του αθλητισμού μέχρι τη ρωμαϊκή περίοδο
του επαγγελματισμού. Όλες οι κακίες και οι αρετές, όλες οι αντιφάσεις και οι
αξίες που επιβιώνουν στις αθλητικές μας εμμονές, υπήρχαν και τον καιρό των
αρχαίων Ελλήνων, υποστηρίζει ο καθηγητής.

H ιδέα…

… πως οι αρχαίοι Αγώνες ήταν μια απολιτική γιορτή ερασιτεχνισμού είναι μια
επινόηση της βικτοριανής εποχής, η οποία είχε εξιδανικεύσει καθετί ελληνικό.
Ναι, οι αθλητές βραβεύονταν με τον κότινο, αλλά το κύρος που συνόδευε τις
νίκες τους είχε πιο πρακτικά οφέλη, όπως την ισόβια σίτιση στο πρυτανείο, δώρα
από τον δήμο και φοροαπαλλαγές – ανταμοιβές το ίδιο πλουσιοπάροχες όσο και τα
συμβόλαια των σύγχρονων Ολυμπιονικών. Εκτός από τους Ολυμπιακούς, υπήρχαν και
αγώνες με χρηματικά έπαθλα. Τον 5ο π.X. αιώνα, ο Θεαγένης ο Θάσιος είχε λάβει
ποσό ίσο με 35 εκατομμύρια ευρώ για τις 1.400 αθλητικές νίκες του. Ο
προπονητής του 6ου π.X. αιώνα Δημοκίδης κέρδιζε ποσό ίσο με 200 εκατομμύρια
ευρώ τον χρόνο, επειδή είχαν ανεβάσει το «κασέ» του οι πόλεις-κράτη που τον
διεκδικούσαν. Τη ρωμαϊκή περίοδο πια, οι αθλητές έγιναν πλήρεις επαγγελματίες,
που ζούσαν μόνο από τον αθλητισμό (μάλιστα, ο Πλίνιος ο νεώτερος αναφέρεται
στις μισθολογικές διεκδικήσεις τους από τον αυτοκράτορα).

Μύθο…

… επίσης χαρακτηρίζει ο καθηγητής Μίλερ και την ιδέα πως οι αρχαίοι Αγώνες
ήταν μια γιορτή ειρήνης. Και τότε (όπως και τώρα), οι πόλεις-κράτη έριχναν
τους αθλητές τους η μία εναντίον της άλλης με στόχο να κάνουν επίδειξη της
υπεροχής τους. Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ο ωραίος Αλκιβιάδης επιμένει να
λάβει μέρος στις αρματοδρομίες – το έκανε επτά φορές – υποστηρίζοντας ότι «η
υπέροχη πρεσβεία του στην Ολυμπία» θα εκφοβίσει τους εχθρούς των Αθηνών. Το
ίδιο ακριβώς σκέφτονταν και έκαναν οι δύο υπερδυνάμεις την περίοδο του Ψυχρού
Πολέμου. Οι πολιτικές συγκρούσεις συχνά κηλίδωναν τους Αγώνες, όπως τους
κηλιδώνει η γεωπολιτική και στις ημέρες μας. Το 420 π.X., οι Σπαρτιάτες είχαν
αποκλειστεί από τους Ολυμπιακούς επειδή είχαν αρνηθεί να καταβάλουν πρόστιμο
για την παραβίαση της Ολυμπιακής Εκεχειρίας. Όταν ένας Σπαρτιάτης πήγε και
έλαβε μέρος και κέρδισε μια αρματοδρομία, τον μαστίγωσαν δημοσία. Οι
Αμερικανοί μποϊκοτάρισαν τους Ολυμπιακούς της Μόσχας το 1980. Σε αντίποινα, οι
Σοβιετικοί μποϊκοτάρισαν τους Ολυμπιακούς του Λος Άντζελες το 1984.

Αν ο καθηγητής…

… Μίλερ έχει δίκιο σε όσα υποστηρίζει, τότε δεν είναι παράξενο που ο
Ευριπίδης είχε πει αυτό: «Από όλα τα κακά που κουβαλάει μαζί της η Ελλάδα,
τίποτα δεν είναι τόσο κακό όσο η ράτσα των αθλητών».