Διαστάσεις Eκδήλωση αρετής

Ανιές Σορέλ: η πρωτοπόρος

Όλα άρχισαν γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα με την Ανιές Σορέλ, γνωστή και ως
«Κυρία του Μπωτέ», που ήταν η πρώτη επίσημη ερωμένη ενός βασιλιά της Γαλλίας.
Εκείνη τόλμησε πρώτη να αποκαλύψει δημοσίως τα στήθη της, για να την
ακολουθήσουν δύο αιώνες αργότερα στην Αγγλία η βασίλισσα Μαρία B’ Στιούαρτ και
η Ερριέττα-Μαρία της Γαλλίας, σύζυγος του βασιλιά Καρόλου A’. Για τη δεύτερη,
μάλιστα, ο διάσημος Βρετανός αρχιτέκτονας Ίνιγκο Τζόουνς είχε σχεδιάσει ένα
ιδιαίτερα τολμηρό φόρεμα. «H αποκάλυψη του στήθους αποτελούσε τότε εκδήλωση
αρετής, ομορφιάς και νεότητας», λέει στο Discovery Channel η Άντζελα ΜακΣέιν
Τζόουνς, λέκτορας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Ουόρουικ της Αγγλίας. Οι γυναίκες
των ανωτέρων τάξεων προφύλασσαν τον θησαυρό τους με το να μη θηλάζουν τα
παιδιά τους και να τα δίνουν στις νταντάδες. Για τις πόρνες, ήταν πιο απλά τα
πράγματα.

H δρ Τζόουνς άρχισε να ενδιαφέρεται για το θέμα, όταν μελέτησε τις 2.000
ξυλόγλυπτες μπαλάντες που περιλαμβάνονται στη συλλογή Σάμιουελ Πάιπς, στο
Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ. Οι μπαλάντες αυτές, που κόστιζαν από μισή έως μία
πένα και συνιστούσαν την ποπ μουσική της Αγγλίας του 17ου αιώνα, αποτελούνταν
από 10 έως 14 στίχους και μπορούσαν να αγοραστούν από πλανόδιους, καθώς και σε
διάφορα παζάρια και αγορές. Οι περισσότερες απεικόνιζαν γυμνόστηθες γυναίκες.
Αλλά και οι ζωγράφοι της εποχής παρουσίαζαν συχνά γυναίκες με αυτόν τον τρόπο.
H αποκάλυψη του στήθους είχε εδώ συμβολικό νόημα: οι γυναίκες της υψηλής
κοινωνίας απεικονίζονταν ως κλασικές φιγούρες ή ως άγιες, ο βασανισμός των
οποίων περιελάμβανε συνήθως την αφαίρεση ενός μαστού.

«H αποκαλυπτική αμφίεση ήταν σε πολλές περιόδους της βρετανικής Ιστορίας
απολύτως συμβατή με την αρετή και την τιμή», λέει o Μπέρναρντ Καπ, καθηγητής
Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Ουόρουικ. Υπήρχαν βέβαια και αντιδράσεις. Ορισμένοι
συντηρητικοί, όπως ο πουριτανός δικηγόρος του 17ου αιώνα Ουίλιαμ Πράιν,
διαφωνούσαν ανοιχτά με τα κοστούμια που φορούσαν οι γυναίκες ηθοποιοί. «Οι
γυναίκες αυτές είναι πόρνες», έγραψε το 1633, όταν είδε την Ερριέττα-Μαρία να
παίζει στο θέατρο της Αυλής φορώντας μια μάσκα. Ο βασιλιάς δεν του χαρίστηκε:
έδωσε εντολή να του κόψουν σύρριζα και τα δύο αυτιά.

H μόδα της αποκάλυψης του στήθους επανήλθε και αργότερα, ακόμη και στη
Βικτωριανή εποχή. Σε πολλές από εκείνες τις περιόδους θεωρούνταν πιο
σκανδαλιστικό να δείξει μια γυναίκα τους ώμους της ή τα πόδια της, που ήταν
συνδεδεμένα με την ανδρική σεξουαλικότητα. «Μέρη του ανθρωπίνου σώματος
αποκτούν και χάνουν τον σεξουαλικό τους χαρακτήρα για διάφορους λόγους»,
παρατηρεί η δρ Τζόουνς. «Το γυναικείο στήθος θεωρείται σήμερα ένα σεξουαλικό
μέρος του σώματος, αλλά αυτό μπορεί να αλλάξει και πάλι».