ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ H γοργόνα δεν τον πρόδωσε ποτέ…

Ο ποιητής Νίκος Καββαδίας, ασυρματιστής, ανάμεσα στα μηχανήματα της δουλειάς του με την αχώριστη συντρόφισσα της ζωής του, τη «χορεύτρια» γοργόνα, στο αριστερό του μπράτσο

Ιανουάριος 1975. Από ένα προαίσθημα, ότι το τέλος του πλησιάζει, ο ποιητής
(«Σταυρός του Νότου») Νίκος Καββαδίας αφήνει τον φίλο του Μήτσο Κασόλα να
καταγράψει τα λεγόμενά του σε μία συγκέντρωση μεταξύ φίλων. Το μαγνητόφωνο
γράφει τα πάντα. Τις απαγγελίες των ποιημάτων του, τις σκόρπιες αναμνήσεις από
τα ταξίδια του, τις διηγήσεις του για τις θάλασσες και τα λιμάνια. Ο φίλος του
ποιητή φύλαξε το πολύτιμο υλικό για χρόνια, περιμένοντας να ωριμάσει ο ίδιος,
ώστε να γράψει το βιβλίο και να εξηγήσει για τη διαχρονική αγάπη του κόσμου
για τον Καββαδία.

Στο πόνημά του, «Νίκος Καββαδίας: Γυναίκα – Θάλασσα – Ζωή» (αποσπάσματα
από το οποίο προδημοσιεύουν «TA NEA») ο Μήτσος Κασόλας προσπάθησε να τα
χωρέσει όλα: Τη φωνή του ποιητή, τις ιστορίες του, τις απόψεις του για τους
άλλους ποιητές και λογοτέχνες της γενιάς του. Έτσι, ανάμεσα στον λόγο του
ποιητή παρεμβάλλονται στίχοι του ως στιγμές που αιτιολογούν το κείμενο, οι
στιχομυθίες εκείνης της βραδιάς στο σπίτι του συγγραφέα, αποσπάσματα από τις
συνεντεύξεις του. «Ο Καββαδίας μένει για λίγο τώρα αφηρημένος, για λίγο
απόμακρος και κοιτάει στο μπράτσο του ένα τατουάζ, μία γοργόνα. “Αυτή δε θα μ’
αφήσει ποτέ. M’ αυτήν θα πάω. Δε θα με προδώσει. Τώρα αυτή είναι σαράντα
χρονών κορίτσι. Μου την έφτιαξαν στο Χονγκ-Κονγκ – εκεί πέρα, νομίζω, τόσα
χρόνια πού να θυμάμαι. Μερικές φορές, μερικές νύχτες που ξυπνάω, κοιτάζω τη
χορεύτρια με αγωνία και μου φαίνεται πως εξαφανίζεται!… Βιάζομαι να
ξημερώσει να δω πως είναι ακόμα πάνω στο μπράτσο μου…”».

«Γδύσου. Θα σου δώσω για φόρεμα το πούσι. Θα πιω άλλο ένα για χάρη της
θάλασσας… Για χάρη της γοργόνας που έχω στο μπράτσο μου. Που σαλτάρει στη
θάλασσα κάθε νύχτα και με κερατώνει με τον Ποσειδώνα. Γυρίζει το πρωί που
κοιμάμαι, γιομάτη φύκια και τσουκνίδες της θάλασσας. Όταν πιάνουμε στεριά, για
καιρό μαραζώνει και χάνει τα χρώματά της…», γράφει στη «Βάρδιά» του ο
Καββαδίας και παραθέτει ο συγγραφέας του βιβλίου.

Ο Μήτσος Κασόλας κράτησε μάλιστα και αρκετές σελίδες ώστε να συμπεριλάβει και
τις δικές του σκέψεις. «Δεν μπόρεσα να με αποφύγω», γράφει στον πρόλογό του.
«Και πώς άλλωστε, όταν ήμουν υποχρεωμένος να το συντάξω, να σκεπάσω χάσματα
του λόγου και της μνήμης, να γεφυρώσω καταστάσεις, μα και να ρισκάρω διάφορες
σκέψεις, διάφορες υποθέσεις και ερμηνείες για το έργο του, όσο
παρακινδυνευμένες και αν είναι αυτές…

Όλα του τα πρόσωπα είναι υπάρξεις ευάλωτες, βασανισμένες, ευαίσθητες.
Γι’ αυτό και μας συγκινούν και είναι σα να μας ζητούν… συγγνώμην για τη ζωή
τους! Όχι γιατί ταυτιζόμαστε μαζί τους – γίνεται κι αυτό – όσο γιατί στο βάθος
τούς μοιάζουμε. Και όταν τον ρώτησα: “Τι προβλήματα λύνεις με τη θάλασσα;”
είπε ότι μ’ αυτή λύνει τη ζωή του, τη δουλειά του, τη μοίρα του, τους φόβους
του, τις δειλίες του και τον έρωτα, που τον φοβόταν, τον κορόιδευε και δεν τον
πίστευε».

Παραμύθια ανθρώπινων παθών

Όλα τα ποιήματά του είναι μικρές σύντομες ιστορίες. Μικρά ποιητικά
διηγήματα. Παραμύθια θαρρείς, των ανθρωπίνων παθών, για μεγάλους. Ο Καββαδίας
γνώριζε τη δύναμη της ποίησής του και την τιμή της. Όμως, από όσο ξέρω, ποτέ
δε βγήκε στο παζάρι να την επιδείξει. Και γνώριζε επίσης πως όλος αυτός ο
κόσμος μπροστά στα μάτια μας, ο χτισμένος πάνω στη στεριά και τη θάλασσα,
είναι καμωμένος από τον ιδρώτα των εργαζομένων, από καταβολής των στερημένων
και αδικημένων. H ποίησή του είναι τόσο κοντά στον μόχτο, τόσο κοντά στη ζωή,
στον θάνατο και στο όνειρο, που μετριέται με τον χρόνο και αντέχει. Κι είναι
ακόμα μία ποίηση μοναξιάς, μελαγχολίας, στέρησης, ξενιτιάς και «αμαρτωλών»
παθών που βιώνουν οι ήρωές της.

INFO

Μήτσος Κασόλας, «Νίκος Καββαδίας, Γυναίκα – Θάλασσα – Ζωή. Αφηγήσεις στο
μαγνητόφωνο», Εκδόσεις Καστανιώτη, Σελ. 170.