Xάνουν τα πρωτεία στην επιστήμη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αρχίσει να χάνουν την παγκόσμια κυριαρχία τους
σε κρίσιμους τομείς της επιστήμης και των καινοτομιών, λένε κυβερνητικοί και
ιδιώτες εμπειρογνώμονες, οι οποίοι επισημαίνουν ενδείξεις όπως τα βραβεία που
απονέμονται σε Αμερικανούς και ο αριθμός των διατριβών που δημοσιεύονται σε
σημαντικές επαγγελματικές επιθεωρήσεις.

Οι πρόοδοι που σημειώνουν ξένοι στις επιστήμες συχνά πλέον συναγωνίζονται ή
ακόμη και υπερβαίνουν εκείνες της Αμερικής. H κοινή γνώμη δεν έχει
συνειδητοποιήσει την τάση αυτή ή τις επιπτώσεις που έχει στις θέσεις
απασχόλησης, τη βιομηχανία, την εθνική ασφάλεια ή το σφρίγος της πνευματικής
και πολιτιστικής ζωής του έθνους. «Ο υπόλοιπος κόσμος μάς προφταίνει» δήλωσε ο
Τζον Τζανκόφσκι, ανώτερος αναλυτής στο Εθνικό Επιστημονικό Ίδρυμα, την
ομοσπονδιακή υπηρεσία που παρακολουθεί τις επιστημονικές τάσεις. «H
επιστημονική υπεροχή δεν είναι πλέον αποκλειστικότητα των ΗΠΑ».

Το «απόθεμα εγκεφάλων»

Ακόμη και οι αναλυτές που ανησυχούν για την τάση αυτή παραδέχονται ότι η
επέκταση του παγκόσμιου «αποθέματος εγκεφάλων» μπορεί να φέρει νέες
προσεγγίσεις και να ενισχύσει τη μάχη εναντίον των ασθενειών, να προωθήσει την
ανάπτυξη νέων πηγών ενέργειας και να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των περίπλοκων
περιβαλλοντικών προβλημάτων. Αλλά τα οφέλη από τις επιτυχίες το πιθανότερο
είναι πως θα μείνουν έξω από τις ΗΠΑ, οι οποίες θα αντιμετωπίσουν ανταγωνισμό
σε θέματα όπως η πρόσληψη επιστημονικών ταλέντων και η προβολή επιτευγμάτων
στις κορυφαίες επιθεωρήσεις.

Ένας τομέας διεθνούς ανταγωνισμού είναι οι ευρεσιτεχνίες. Οι Αμερικανοί
εξακολουθούν να κατέχουν μεγάλο αριθμό ευρεσιτεχνιών, αλλά το ποσοστό τους
μειώνεται καθώς ξένοι, ιδιαίτερα Ασιάτες, δραστηριοποιούνται πλέον περισσότερο
και σε μερικούς τομείς ηγούνται στις καινοτομίες. Το μερίδιο των ΗΠΑ στις
δικές τους βιομηχανικές ευρεσιτεχνίες μειώνεται σταθερά εδώ και δεκαετίες και
τώρα βρίσκεται στο 52%.

Μια πιο συγκεκριμένη ύφεση αφορά τις επιστημονικές δημοσιεύσεις. Στην
επιστημονική επιθεώρηση «Physical Review», οι αμερικανικές διατριβές έχουν
καταστεί μειοψηφία. Πέρυσι έφταναν συνολικά μόλις το 29%, ενώ το 1983 έφταναν
το 61%. H Κίνα, λέει ο Μάρτιν Μπλουμ, διευθυντής της «Physical Review»,
προηγείται καταθέτοντας κάθε χρόνο περισσότερες από 1.000 διατριβές. «Και
άλλοι επιστημονικοί εκδότες παρατηρούν τα ίδια πράγματα», υπογραμμίζει.

Και στα Νόμπελ

Την κάτω βόλτα έχουν πάρει οι ΗΠΑ και στα επιστημονικά Νόμπελ. Παραδοσιακά
κυριαρχούσαν στα βραβεία αυτά, χάρη στις μεγάλες ομοσπονδιακές επενδύσεις στη
θεμελιώδη έρευνα. Αλλά το μερίδιο των ΗΠΑ, αφού κορυφώθηκε από τη δεκαετία του
1960 ώς τη δεκαετία του 1990, μειώθηκε στη δεκαετία του 2000 στο 51%. Τα
υπόλοιπα βραβεία πήγαν στη Βρετανία, την Ιαπωνία, τη Ρωσία, τη Γερμανία, τη
Σουηδία, την Ελβετία και τη Νέα Ζηλανδία.

Ευρώπη και Ασία

«Βρισκόμαστε σ’ έναν νέο κόσμο, στον οποίο κυριαρχούν όλο και περισσότερο
χώρες άλλες από τις Ηνωμένες Πολιτείες» δήλωσε πρόσφατα στη διάρκεια ενός
επιστημονικού συνεδρίου στην Ουάσιγκτον ο Ντένις Σάιμον, πρύτανης Διοίκησης
και Τεχνολογίας στο Πολυτεχνικό Ινστιτούτο Rensselaer. H Ευρώπη και η Ασία
«ανεβαίνουν», λένε αναλυτές, ακόμη κι αν τα επιτεύγματά τους περνούν
απαρατήρητα στις Ηνωμένες Πολιτείες.