H ελληνική έμπνευση του Πικάσο

Μια εντυπωσιακή «Ταναγραία σε μαύρο και μπλε» (1947-48) του Πικάσο, από την έκθεση στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Άνδρου, με πηγή έμπνευσης τα μυκηναϊκά ειδώλια σε σχήμα Ψ (εδώ, ένα του 13ου αιώνα π.X.)

Τα νεολιθικά και κυκλαδικά ειδώλια απέναντι στα κυβιστικά έργα του Πικάσο. H
μελανόμορφη κεραμεική του 6ου π.X. αι. απέναντι στα σχέδια με μελάνι και τα
μαύρα περιγράμματα των διαλυμένων μορφών του. Οι ρευστές και νεοκλασικές
γυναικείες μορφές του Πικάσο, ρευστές απέναντι στις λεπτές οπτασίες των λευκών
ληκύθων. Όλη η οργιαστική μυθολογία των ταύρων και μινωταύρων, Φαύνων,
κενταύρων και νυμφών, κι όλη η στιβαρότητα της γλυπτικής πέρασαν στο αίμα του
Πάμπλο Πικάσο, του καλλιτέχνη που ρούφηξε αχόρταγα το νέκταρ όλων των
πολιτισμών της Μεσογείου και της Αφρικής, αλλά κατόρθωνε πάντα με μια κίνηση
τολμηρή και απρόβλεπτη να τους κάνει δικούς του – και να εκφράζει το δικό του
θέλω. Ήταν φανερή η προτίμηση του Πικάσο στην προϊστορική τέχνη με τις
μητριαρχικές αρχέγονες μορφές. Κρυφή αδυναμία του όμως, κι αυτή που
περισσότερο επηρέασε τον τρόπο που ζωγράφιζε, ήταν η ζωγραφική των αγγείων –
των Ελλήνων και Ετρούσκων.

Στα τέλη της ζωής του στη Νότια Γαλλία η ενασχόλησή του με την εύπλαστη
κεραμεική τού χάρισε αυτό που πάντα του έλειπε, τη γαλήνη της επιστροφής στο
χώμα, την πηγή της ζωής. Όπως θα δούμε το καλοκαίρι στην έκθεση «Ο Πικάσο και
η Ελλάδα», που συνδιοργανώνουν το Μουσείο Πικάσο των Παρισίων και το Μουσείο
Σύγχρονης Τέχνης της Άνδρου στα πλαίσια της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, μετά την
έγκριση της συμμετοχής και δεκαπέντε αρχαιοτήτων από το Εθνικό Αρχαιολογικό
Μουσείο, που δόθηκε προχθές από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, η σχέση
του Πικάσο με την Ελλάδα, που ποτέ δεν γνώρισε, ήταν μια σχέση ζωής. Από τα
νεανικά του χρόνια, όταν σπουδαστής στη Βαρκελώνη αντέγραφε εκμαγεία αρχαίων
γλυπτών, ώς την εποχή που σπούδαζε τους αρχαίους πολιτισμούς στο Λούβρο και
αντέγραφε αρχαία αγγεία και την εποχή της ωριμότητας εικονογράφησε τη
Λυσιστράτη και τις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου.

Πάντοτε όμως, η Μεσόγειος και η Ελλάδα, τόσο από την πλευρά της τέχνης
όσο κυρίως ως πηγή έμπνευσης και κοιτίδα πανανθρώπινων μύθων, τροφοδοτούσε την
έμπνευσή του. Το πιο σημαντικό, κατηύθυνε τη σκέψη του προς τον άνθρωπο, ακόμα
κι όταν η αναπαράσταση της ανθρώπινης μορφής είναι κατακερματισμένη σε
εκατοντάδες πρίσματα.

Από τις αποθήκες στις προθήκες

Ένα μαρμάρινο κυκλαδικό ειδώλιο, δύο σχηματοποιημένα πήλινα μυκηναϊκά ειδώλια
γυναικείων μορφών σε σχήμα Ψ και Y, χάλκινα ειδώλια ταύρων, ένα μελανόμορφο
πινάκιο, ένας σκύφος και μια λήκυθος, ένα αναθηματικό ανάγλυφο, ένα τμήμα
μαρμάρινης σαρκοφάγου, ένα αγαλματάκι γυναικείο, θα ταξιδέψουν από τις
αποθήκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ως εκπρόσωποι των αρχαίων
προτύπων, και θα στηθούν απέναντι στους πίνακες, τα γλυπτά, τα σχέδια, τα
χαρακτικά, τα κεραμεικά του Πάμπλο Πικάσο, αποδεικνύοντας ότι δεν υπάρχει
χάσμα ούτε αντίθεση μεταξύ παλιού και καινούργιου.

INFO

«Ο Picasso και η Ελλάδα» από 27 Ιουνίου έως 26 Σεπτεμβρίου στο Μουσείο
Σύγχρονης Τέχνης Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή της Άνδρου.