«Σβήνουν» τα σημάδια του χρόνου και της ρύπανσης

Τη ζημιά στην περίτεχνη διακόσμηση του καθεδρικού ναού του Αγίου Παύλου επιδεικνύει ο πολιτικός μηχανικός Μάρτιν Στάνκλιφ, που έχει αναλάβει το φιλόδοξο έργο της επισκευής και ανακαίνισής του

Ο καθεδρικός ναός του Αγίου Παύλου (όπως τον αποκαλούν οι Άγγλοι) είναι
ασφαλώς το πιο επιβλητικό κτίριο του Λονδίνου. Στέκει ανάμεσα στο Σίτι – τις
παλιές γειτονιές – και στον Τάμεση και μπορεί κανείς να διακρίνει τον τρούλλο
του από πολύ μακριά. Αλλά όπως γερνά ο άνθρωπος γερνούν και τα κτίρια και ο
καθεδρικός ναός είναι κάποιας ηλικίας – ο θεμέλιος λίθος μπήκε στα 1675.
Πέρασαν 35 δύσκολα χρόνια με πολέμους και ίντριγκες, ώσπου ν’ αποπερατωθεί. Ο
Κρίστοφερ Ρεν, ο πιο σεβαστός αρχιτέκτονας της Βρετανίας, σχεδίασε και είχε
την επίβλεψη της κατασκευής του οικοδομήματος. Έκτοτε, ελάχιστες εργασίες και
επισκευές έχουν γίνει με εξαίρεση τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου δύο βόμβες της
Λουφτβάφε προκάλεσαν σοβαρές ζημιές.

Κατά καιρούς έχουν γίνει επισκευές και καθαρισμοί στην πέτρα του κτιρίου, που
μαύριζε κυρίως από το κάρβουνο που είχε μετατρέψει το Λονδίνο στην πόλη της
ομίχλης, αλλά τώρα ξεκίνησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για σοβαρές επισκευές με
ταυτόχρονη ανακαίνιση του εσωτερικού της εκκλησίας.

Ο Μάρτιν Στάνκλιφ έχει αναλάβει το έργο που θα περατωθεί σε τέσσερα χρόνια,
υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα στερέψουν τα χρήματα, ένα πρόβλημα που συνοδεύει
την ιστορία του κτιρίου από τον θεμέλιο λίθο έως και το 2008! Μετά, όπως λέει
ο Μάρτιν – έχει ο Θεός.

Ο μόνος τρόπος να δει κανείς πόσο φθείρεται η πέτρα και πώς γίνεται η
συντήρηση, είναι ν’ ανεβεί στις σκαλωσιές που ήδη καλύπτουν το δυτικό αέτωμα
που βρίσκεται πάνω από την κεντρική είσοδο του κτιρίου. Με οδηγό τον Μάρτιν,
που είναι πολιτικός μηχανικός, ανεβήκαμε ως τα μισά, μέσα σε μια σιδερένια
κλούβα, μετά φορέσαμε άσπρα αντιολισθητικά γάντια και πλαστικά κράνη για ν’
ανεβούμε τις στενές ανεμόσκαλες που φτάνουν μέχρι την τελευταία σκαλωσιά.

Χρειάστηκε κάμποση ώρα για να συνηθίσουμε στο ύψος, αλλά το πανόραμα της πόλης
που απλωνόταν μπροστά μας ήταν μαγευτικό. Γύρω μας τεχνίτες με μάνικες σαν των
πυροσβεστών καθάριζαν την πέτρα, μεταβάλλοντας την πίεση ανάλογα με την κάπνα
που την καλύπτει. Γύρω μας ανάγλυφες παραστάσεις με άλογα και στρατιώτες,
κορινθιακοί κίονες που δεν φαίνονται από το έδαφος. Αυτή ήταν η νοοτροπία του
Κρίστοφερ Ρεν: κοσμούσε το κτίριο κι ας μην μπορούσε κανείς να τα δει εύκολα.
H ρύπανση της ατμόσφαιρας έχει καταστρέψει τα γλυπτά, που θα πρέπει τώρα να
επισκευασθούν από ειδικούς. H πρόγνωση για το μέλλον είναι αισιόδοξη: η
μόλυνση της ατμόσφαιρας μειώνεται συνεχώς, τη ζημιά την έχει κάνει το
κάρβουνο.

Από την άλλη πλευρά, η σκληρή μαύρη κρούστα που έχει καλύψει την πέτρα την
προστατεύει. Το πρόβλημα είναι ότι οι κίονες που στηρίζουν την είσοδο του ναού
έχουν χάσει 3-4 εκατοστά και οι ειδικοί, σε πρόσφατη έκθεσή τους, αναφέρουν
μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι το κτίριο θα σωριαστεί σε 2,5 έως 3 εκατομμύρια
χρόνια.

Λάτρης του Παρθενώνα

Ο Μάρτιν Στάνκλιφ δεν ανησυχεί για το μέλλον του ναού. Είναι από τη φύση του
υπομονετικός. Χρειάστηκε δύο χρόνια για να «γνωριστεί» με την εκκλησία.
Θαυμάζει περισσότερο απ’ οτιδήποτε την αρχιτεκτονική του Παρθενώνα, που δεν
έχει ούτε μία ευθεία. Μάλιστα, είχε παρακολουθήσει στην Αθήνα πρόσφατα ένα
σεμινάριο προς τιμήν του δρα Πένροζ, ο οποίος είχε μετρήσει στα 1840 το
μνημείο, με απόκλιση μόλις ενός χιλιοστού της ίντσας.