Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Ο ξένος δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Με αυτό το σκεπτικό πρέπει να ξεκινήσει
κάποιος που δεν προσεγγίζει ως φολκλόρ την ανοχή και τη συνύπαρξη. Ο ξένος
είναι μια πρόκληση που πλημμυρίζει την καθημερινότητά μας, «προσβάλλει» τις
βεβαιότητές μας και αμφισβητεί τις καθιερωμένες σχέσεις εξουσίας. Γι’ αυτόν
τον λόγο η ανοχή και η συνύπαρξη με τον Άλλον δεν είναι δεδομένες ούτε
γραμμένες στα γονίδιά μας. H συνύπαρξη αποτελεί ένα «καθημερινό δημοψήφισμα».

***

Το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε είχα την τύχη να συμμετάσχω μαζί με άλλους σε
μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης – την οποία
διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Οργανισμός του δήμου – με θέμα τη συνύπαρξη με τους
μετανάστες. Πάντως, το πιο ενδιαφέρον σχόλιο το άκουσα off the record, από
έναν από τους διοργανωτές της εκδήλωσης, τον αρχιτέκτονα Οδυσσέα Σγουρό: «Το
βλέπεις αυτό το νησί απέναντι; Το λένε Σπιναλόγκα. Εκεί κάποτε μάζευαν τους
λεπρούς. Ήταν το νησί των καταραμένων. Στο λέω αυτό διότι, εάν δεν συζητήσουμε
σοβαρά για τους μετανάστες, εάν δεν τους εντάξουμε, τότε φοβάμαι ότι θα
γεμίσουμε με “εσωτερικές Σπιναλόγκες”. Και όσοι νομίζουν ότι θα λύσουν το
πρόβλημα με απελάσεις, λένε ένα ανελέητο και επικίνδυνο ψέμα στους άλλους και
στον εαυτό τους».

Έναν σπουδαίο ρόλο για την ένταξη των μεταναστών μπορεί και πρέπει να παίξει η
Τοπική Αυτοδιοίκηση. Και ευτυχώς, απ’ ό,τι φαίνεται, κάτι κινείται. Τις
προάλλες μάθαμε πως δημιουργήθηκε το Αντιρατσιστικό Δίκτυο Αυτοδιοίκησης, με
επίκεντρο την Αττική, όπου υπάρχουν και οι περισσότεροι μετανάστες. Έχοντας
υπόψη το κενό που έχει δημιουργηθεί όλα αυτά τα χρόνια, την αλλοπρόσαλλη
πολιτική νομιμοποίησης (;) που έχει καταστήσει τους μετανάστες ομήρους μιας
ακραίας αβεβαιότητας – που ακυρώνει συχνά ακόμα και τη συζήτηση για την ένταξη
των μεταναστών – το ενλόγω Δίκτυο θα έχει πολλή δουλειά να κάνει. Ας ευχηθούμε
ότι ανάμεσα στα άλλα θα θίξει, έστω και σε θεωρητικό επίπεδο, ζητήματα
«ταμπού». Όπως το δικαίωμα των μεταναστών να ψηφίσουν – υπό προϋποθέσεις –
στις δημοτικές εκλογές. Εξάλλου είναι ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την Τοπική
Αυτοδιοίκηση.

***

Επειδή – όπως διαβάζουμε – το Δίκτυο θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει και τη
διεθνή εμπειρία, θα μπορούσε π.χ. να αντλήσει ενδιαφέρουσες ιδέες από τον Δήμο
της Ρώμης. Στην Ιταλία η νυν κυβέρνηση του Μπερλουσκόνι κατήργησε το δικαίωμα
ψήφου στις δημοτικές εκλογές για τους μετανάστες. Ο Δήμος της Ρώμης, όμως,
θέλοντας να ενθαρρύνει τους μετανάστες να «ξεπεράσουν την καχυποψία και τον
φόβο προς τους θεσμούς», με το σύνθημα «είμαστε πλέον συμπολίτες», αποφάσισε
να προσθέσει στο Δημοτικό Συμβούλιο άλλα τέσσερα μέλη. Οι τέσσερις επιπλέον
σύμβουλοι θα προέρχονταν από τις κοινότητες των μεταναστών και η εκλογή τους
θα γινόταν με την ψήφο των ίδιων των μεταναστών. Οι εκπρόσωποι των μεταναστών
στο Δημοτικό Συμβούλιο θα είναι ίσιοι με τους άλλους συμβούλους, μόνο που δεν
θα έχουν δικαίωμα ψήφου, διότι δεν το επιτρέπει το Εθνικό Δίκαιο. Για εκείνους
όμως που συνέλαβαν την ιδέα, αυτό αποτελεί προπαντός μια συμβολική πράξη.
Στέλνει το μήνυμα ότι «σε μια κοινωνία χωρισμένη σε πολίτες πρώτης και
δεύτερης κατηγορίας, είμαστε όλοι χαμένοι». Μάλιστα, για να σπάσει την
αδιαφορία και την καχυποψία των μεταναστών, ο Δήμος της Ρώμης διοργάνωσε μια
μεγάλη καμπάνια που διήρκεσε περίπου έξι μήνες. Και, την περασμένη Κυριακή,
στη Ρώμη ψήφισαν για να εκλέξουν τους εκπροσώπους τους (ανάμεσα σε περίπου
εξήντα υποψηφίους) στο Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης δεκάδες χιλιάδες
μετανάστες… Ιδού, λοιπόν, ένα ενδιαφέρον παράδειγμα για τον Δήμο Αθηναίων
και τα υπόλοιπα μέλη του Δικτύου.

Ο Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος