TPITH AΠOΨH Zήτημα ταυτότητας

Είναι προφανές ότι δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα να κριθεί η νέα κυβέρνηση,
τουλάχιστον από κόμματα και πρόσωπα που θα ήθελαν να διατηρήσουν την
αξιοπιστία τους. Από την άλλη, έχει επίσης καταστεί ξεκάθαρο ότι, σε επίπεδο
εικόνας τουλάχιστον, δεν έδωσε με τις πρώτες πράξεις της δικαίωμα σε κανέναν
να ισχυρισθεί ότι σκοπεύει να καταστρέψει ή να μεταστρέψει όλα όσα έκανε η
προκάτοχός της. Στοιχειώδης δημοκρατική ειλικρίνεια μου επιβάλλει μάλιστα να
πω πως έχω και προσωπική πείρα περί αυτού. Το ίδιο όμως δημόσιο χρέος απαιτεί
να μην αφήσω ασχολίαστα και κάποια ανησυχητικά – και υπονομευτικά της
«υπερκομματικής» εντύπωσης – δείγματα γραφής που έδωσε η νέα κυβέρνηση σε
σχέση με την οικοδομούμενη θεσμική πρακτική της.

Πέρα από τις πρώτες επιβεβαιώσεις για έλλειψη προετοιμασίας ή ειλικρίνειας που
προκύπτουν από τον χειρισμό των Ολυμπιακών Αγώνων και της μονιμοποίησης των
συμβασιούχων, χτύπησαν ήδη, από τόσο νωρίς, δύο καμπανάκια υψηλού δυνητικά
κινδύνου. Πρόκειται για την αποκάλυψη της τάσης ανάμειξης στο κυβερνητικό έργο
τόσο του οργανωμένου κόμματος της Νέας Δημοκρατίας όσο και της οργανωμένης
Εκκλησίας. H διάκριση ανάμεσα στην κομματικότητα και την κομματικοποίηση της
κυβέρνησης, στην πρώτη περίπτωση, και ανάμεσα στον επίσημο και τον απροκάλυπτα
πολιτικό ρόλο της Εκκλησίας, στη δεύτερη, είναι εξαιρετικά σημαντικό να
διαφυλαχθεί, αφού από αυτήν εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, η καθαρότητα και η
ποιότητα του πολιτεύματός μας.

Ο ρόλος που φαίνεται να επιφυλάσσει, από τις πρώτες κιόλας τις ώρες της ζωής
της, η κυβέρνηση σε ένα είδος κομματικής Επιτροπείας του έργου της έρχεται σε
αντίθεση τόσο με τις αρχές του κοινοβουλευτισμού όσο και με τις διαπιστωμένες
από την ίδια, όταν ήταν αντιπολίτευση, ανάγκες της δημοκρατίας μας. H παρουσία
του γραμματέα του κόμματος στην ορκωμοσία της κυβέρνησης, ο άτυπος πλην όμως
σαφής και διαρκής ρόλος του κοντά στον Πρωθυπουργό σε κάθε συμβολικά
φορτισμένη στιγμή, η πλήρης αντανάκλαση των εσωκομματικών τάσεων στο
κυβερνητικό σχήμα δεν βοηθούν ούτε στη διάλυση της υπόνοιας για εγκαθίδρυση,
σε εύθετο χρόνο, κομματικού κράτους ούτε στην υλοποίηση της προεκλογικής
υπόσχεσης για απεγκλωβισμό της εξουσίας από μια νοοτροπία που νομοτελειακά
οδηγεί στη διαφθορά. Όμως αυτόν κατ’ εξοχήν τον κίνδυνο ενέχει η παγίωση της
σιαμαίας σχέσης του κράτους με το κόμμα, η εποπτεία των κυβερνητικών αποφάσεων
από το κόμμα και, αύριο ίσως, η μετάγγιση και στο κράτος της λογικής των
«δικών μας παιδιών», την οποία όχι μόνο δεν έκρυψε, αλλά και αποτελεί τον λόγο
ύπαρξης ενός κόμματος που απείχε τόσον καιρό από την εξουσία.

Αναμφίβολα πιο ανησυχητική (γιατί κοινωνικά πιο εύφλεκτη) είναι η ανακίνηση
από την Εκκλησία νέου θέματος ταυτοτήτων και γενικότερα η συγκρότηση ειδικής –
και καθαρά πολιτικής – ατζέντας προς υποβολή, και όχι μόνο, στην κυβέρνηση. Το
ανησυχητικό δεν είναι ότι η Εκκλησία κινήθηκε, αλλά πως η κυβέρνηση δεν
απάντησε με τον μόνο θεσμικά παραδεκτό τρόπο, δηλαδή κλείνοντας εντελώς την
πόρτα σε επανεξέταση ενός ζητήματος που όχι μόνο δίχασε τους Έλληνες αλλά και
για το οποίο αποφάνθηκαν τελεσίδικα τα δικαστήρια. H κυβέρνηση γνωρίζει – δεν
μπορεί να μη γνωρίζει – ότι ενδεχόμενη αλλαγή κατεύθυνσης στο ζήτημα της
αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες δεν μπορεί παρά να περάσει μέσα από
συνταγματικό πραξικόπημα. Πιστεύω ότι σε καμία περίπτωση δεν θα τολμήσει κάτι
τέτοιο. Οφείλει όμως και να τολμήσει να το πει ρητά και αμέσως σε εκείνους που
επιμένουν να κάνουν πολιτική με το ενδιάθετο φρόνημά μας, δηλαδή που απειλούν
την ελευθερία μας.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.