Παραμένουν ατιμώρητοι

Δεκαπέντε χρόνια μετά την προσάραξη του «Έξον Βαλντέζ», οι ακτές του Πρινς Γουίλιαμ Σάουντ, στη Νότια Αλάσκα, παραμένουν μολυσμένες

Όμως, 15 χρόνια από τη μέρα που ένας μεθυσμένος καπετάνιος έριξε το
πετρελαιοφόρο του στις ξέρες του Πρινς Γουίλιαμ Σάουντ, μολύνοντας μια από τις
πλέον παρθένες ακτές με τουλάχιστον 11 εκατομμύρια γαλόνια αργού πετρελαίου, η
αίσθηση μεταξύ των ψαράδων, των οικολόγων και των δικηγόρων που τους
εκπροσωπούν, είναι ότι η Έξον όχι μόνο αθέτησε την υπόσχεσή της, αλλά
ταυτόχρονα ξεπέρασε τον εαυτό της, προδίδοντάς τους στον βωμό ευρύτερων
εταιρικών συμφερόντων.

Τα καθαρά κέρδη της Έξον για το 2003 αναμένεται να φτάσουν τα 21
δισεκατομμύρια δολάρια. Ούτε ένα σεντ από αυτά δεν διατέθηκε για την
αποπληρωμή των 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων που επιδικάστηκαν για τις κοινότητες
των ψαράδων πριν από μια δεκαετία. H μια έφεση διαδέχτηκε την άλλη και τα
δικαστήρια γέμισαν έγγραφα από την Έξον. Παρά τις ευρείας κλίμακας προσπάθειες
καθαρισμού, η περιοχή παραμένει μολυσμένη από τεράστιες ποσότητες πετρελαίου,
που κατέστρεψαν τις πλούσιες σε ρέγκες περιοχές και κάθε άγρια ζωή.

H πόλη Κόρντοβα, όπου κάποτε οι ψαράδες κέρδιζαν 100.000 δολάρια τη σεζόν,
έχει βυθιστεί στην απόγνωση. Τα χρέη και η φτώχεια οδήγησαν σε κρούσματα
αλκοολισμού, χρήση ναρκωτικών, διάλυση γάμων και αρκετές αυτοκτονίες. Περίπου
1.000 μηνυτές από τους συνολικά 32.000, που ήταν αρχικά, κατά της Έξον, έχουν
πεθάνει. Πολλοί από αυτούς έπεσαν θύματα αναπνευστικών παθήσεων, όγκων
εγκεφάλου και καρκίνων γενικότερα. Ολοένα και περισσότερες επιστημονικές
ενδείξεις συνδέουν αυτές τις ασθένειες με την πετρελαιοκηλίδα και τις
ακόλουθες προσπάθειες καθαρισμού. Από τους επιζήσαντες, αρκετοί εξαρτώνται από
τις αποζημιώσεις της Έξον για να επιβιώσουν. Άλλοι αναγκάστηκαν να ξεπουλήσουν
και να φύγουν. Επιστρέφουν μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες, για να ψαρέψουν ό,τι
βρουν από τον ποταμό Σνέικ, αφού τα χρέη για τις βάρκες τους δεν έχουν
αποπληρωθεί ακόμη. «H εταιρεία είχε κάθε ευκαιρία να ανταποκριθεί στο κάλεσμα
του καθήκοντος. Αντελήφθη όμως ότι έχει τον χρόνο με το μέρος της και δεν
κάνει τίποτα. Στο μεταξύ, ο κόσμος πεθαίνει», λέει ένας Αμερικανός ακτιβιστής,
ο Ντιουν Λάνκαρντ.

Περισσότερα από 11 εκατομμύρια γαλόνια αργού πετρελαίου είχαν χυθεί στη θάλασσα

H αποστολή. Αυτή την εβδομάδα, μια μεγάλη αποστολή από την Κόρντοβα και
υποστηρικτές της πήγαν στην Ουάσιγκτον για να πιέσουν την κυβέρνηση Μπους να
ξανανοίξει την υπόθεση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης κατά της Έξον, ώστε να
αναγκαστεί η εταιρεία να καταβάλει επιπλέον 100 εκατομμύρια δολάρια για
περιβαλλοντικές ζημιές. Αυτό το επιπλέον κεφάλαιο είχε συμπεριληφθεί στην
αρχική διευθέτηση του 1991 για περιβαλλοντικές καταστροφές – αξίας 900 εκατ.
δολαρίων – και κάλυπτε το ενδεχόμενο η πετρελαιοκηλίδα να αποδειχθεί
εκτενέστερη απ’ ό,τι στην αρχή είχε προβλεφθεί. Ανάμεσα στα άτομα που
συμμετείχαν στην αποστολή στην Ουάσιγκτον ήταν και ο Κόρι Μπλέικ, από τους πιο
παραγωγικούς αλιείς σολομού και ρέγκας στην περιοχή. Όταν η καταστροφή χτύπησε
την πόρτα, ο ίδιος είχε ήδη επενδύσει περίπου 500.000 δολάρια στον εξοπλισμό
της βάρκας του και σε τρεις εμπορικές άδειες.

Στην αρχή αφοσιώθηκε στον καθαρισμό, για τον οποίο η Έξον διέθεσε 2
δισεκατομμύρια δολάρια. Επιπλέον, προσέφερε εθελοντικά 300 εκατομμύρια δολάρια
για την αποζημίωση περίπου 11.000 εργαζομένων. Στη συνέχεια όμως, στις αρχές
της δεκαετίας του 1990, τη στιγμή που όλοι περίμεναν για να ξαναβγούν για
ψάρεμα, έγινε αντιληπτό ότι οι πληθυσμοί της ρέγκας δεν είχαν επιστρέψει και
ότι η τιμή του σολομού είχε μειωθεί πάρα πολύ, καθώς οι προμηθευτές στράφηκαν
σε άλλες πηγές – στη Χιλή και τη Νορβηγία. Ο κ. Μπλέικ χρειάστηκε να πουλήσει
το σπίτι του για να ανταποκριθεί στις οικονομικές υποχρεώσεις του, ύψους
περίπου 50.000 δολαρίων ετησίως. Όσο για την Έξον, επιμένει ότι στο Πρινς
Γουίλιαμ Σάουντ όλα είναι καλά και άγια. Και αρνείται να πληρώσει έστω κι ένα
σεντ παραπάνω.