Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Οι καθηγητές Ian Buruma και Avishai Margalit έγραψαν ένα πολύ ενδιαφέρον
βιβλίο που θα κυκλοφορήσει σύντομα (Εκδ. Penguin Press). Ο τίτλος του:
Occidentalism: The West in the Eyes of its Enemies. Μια πρόχειρη
μετάφραση: «Δυτικισμός: H Δύση στα μάτια των εχθρών της». Ποιοι μισούν
θανάσιμα τη Δύση; αναρωτιούνται οι συγγραφείς. Οι σημερινοί πολεμιστές τής
τζιχάντ βλέπουν τη «Δύση» ως έναν καρκίνο στο σώμα της υφηλίου. Ο «θάνατος»
της Δύσης γι’ αυτούς δεν αποτελεί απλώς πόθο, αλλά καθήκον. Οι ρίζες όμως
αυτής της έχθρας είναι πολύ βαθύτερες. «Ξεκινούν» πολύ πριν από την ανέγερση
των Δίδυμων Πύργων.

Το 1942 π.χ. στο Κιότο της Ιαπωνίας διακριτοί Ιάπωνες διανοούμενοι συζήτησαν
για το πώς να «ξεπεράσουν τη νεωτερικότητα». Γι’ αυτούς η Δύση δεν ήταν παρά
μια ψυχρή μηχανή «χωρίς ψυχή». Ένας τόπος όπου διαφορετικοί άνθρωποι σμίγουν
και παράγουν «μπάσταρδες φυλές». H μεγάλη μάχη από εδώ και πέρα – είπαν – ήταν
εκείνη ανάμεσα στην «ιαπωνική ψυχή και τον δυτικό ορθολογισμό». Πολύ πριν από
τους Ιάπωνες διανοουμένους όμως, τον 18ο και τον 19ο αιώνα, οι Γερμανοί
ρομαντικοί προσπαθούσαν να αναχαιτίσουν τον ορθολογισμό του Διαφωτισμού και
την επιβολή του Ναπολέοντα με τις θεωρίες «της ψυχής, του αίματος και του
πνεύματος του Λαού». Θεωρίες που εκμεταλλεύτηκαν δεόντως οι ναζιστές, οι
οποίοι – ανάμεσα στα άλλα – έβαλαν στόχο τη συντριβή του «αμερικανισμού», του
«αγγλο-σαξονικού φιλελευθερισμού» και του «κοσμοπολιτισμού χωρίς ρίζες» –
εννοώντας τους Εβραίους. Τότε γράφτηκε και η πιο τρομακτική φράση στη μνήμη
της Δύσης και της ανθρωπότητας: «Ο Θεός έκανε τον κόσμο και ο άνθρωπος το
Άουσβιτς»…

Ουκ ολίγοι φονταμενταλιστές δανείστηκαν αρκετά από τις θεωρίες περί «ψυχής και
αίματος» που άνθησαν στη Δύση. «Γιατί η ιδέα της Δύσης ως μιας δαιμονικής
δύναμης» – γράφουν οι συγγραφείς – «δεν είναι ανατολική ιδέα, αλλά έχει βαθιές
ρίζες στην ίδια τη Δύση… Ο “Δυτικισμός” είναι μια εξέγερση ενάντια στον
ορθολογισμό, την κοσμικότητα και την ατομικότητα […] H εικόνα που έχουν οι
“Δυτικιστές” για τη Δύση είναι εκείνη μιας αστικής κοινωνίας, αφοσιωμένης μόνο
στις υλιστικές αξίες, τον σεξουαλικό πόθο και το ατομικό συμφέρον. Μιας
κοινωνίας που αποτελείται από δειλούς που λατρεύουν τη ζωή και φοβούνται τον
θάνατο». «Οι Αμερικανοί αγαπούν την Pepsi-Cola, ενώ εμείς αγαπάμε τον θάνατο»
– έλεγαν οι Ταλιμπάν. Έτσι μιλούσαν και οι Ισπανοί φασίστες, οι ιδεολόγοι του
ναζισμού, οι Ιάπωνες καμικάζι και οι σταλινικοί»…

Ο Μπιν Λάντεν όμως, αποτελεί μια τομή. H ολοκληρωτική εχθρότητά του προς τη
Δύση και τις δυτικές αξίες μπορεί να συγκριθεί μόνο με την εχθρότητα των ναζί
κατά των Εβραίων. H ιδεολογία του αποτελεί μείγμα οικουμενισμού και
καθαρότητας. Οικουμενισμού, γιατί ο «Νόμος του Αλλάχ» πρέπει να επιβληθεί σε
όλο τον κόσμο. Καθαρότητας, γιατί εκείνοι που δεν υποκύπτουν, πρέπει να
εξαφανιστούν. Γι’ αυτό και οι μεγαλύτεροι εχθροί του είναι πρώτα οι ίδιοι οι
μουσουλμάνοι, εκείνοι που έχουν υποκύψει στη Δύση ή κινδυνεύουν να μολυνθούν
«από το δυτικό δηλητήριο».

Δεν πρέπει να ξεχάσουμε πάντως – λένε οι συγγραφείς – ότι ο «Δυτικισμός» ήταν
συχνά προϊόν της ιδιοτελούς χρήσης των οικουμενικών αξιών και της ταπείνωσης
που η Δύση προκάλεσε στους Άλλους, όπως κάνει σήμερα ο Μπους. Στην κοίτη της
ταπείνωσης «ανθούν» τα οράματα της καθαρότητας και η λατρεία του θανάτου.

Όσο για εμάς που αγαπάμε τις δυτικές αξίες, τον ορθολογισμό, την ανεξιθρησκία
και την ατομικότητα, θα πρέπει πλέον να παλέψουμε για την επιβίωση των
ελευθεριών μας. «Έχουμε να αντιμετωπίσουμε τους “Δυτικιστές”. Και τους
πειρασμούς των ηγετών μας να χρησιμοποιήσουν τον φόβο για να καταργήσουν τις
ελευθερίες μας».

Ο Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος