Eπιθετική σεξουαλικότητα και παιχνίδια φωτός

Συναρμολογημένα πολλά μαζί στον τοίχο, σαν εικονοστάσια, τα έργα του Σκούρτη απεικονίζουν τις γνωστές χειρονομίες που στη γλώσσα του σώματος δηλώνουν επιθετική σεξουαλικότητα. Σε άλλα έργα σκεύη κουζίνας παρουσιάζονται σε συμπλέγματα με ερωτικά υπονοούμενα, ενώ αλλού γκράφιτι ή κομφετί επικολλώνται σε σέξι φωτογραφίες εντύπων

Όταν πρωτοαντικρύσει κανείς τους τοίχους, το θέαμα της μίας έκθεσης ίσως δεν
έχει καμία σχέση με της άλλης. Αφαιρετικές γλυπτικές συνθέσεις με φύλλα από
διαφανή πλεξιγκλάς συνδεμένα με ορθογώνια μαύρα σίδερα από τη μια (Νάκης
Ταστσιόγλου), μικρά κάδρα με φωτογραφίες που παριστάνουν άσεμνες χειρονομίες,
σέξι εικόνες περιοδικών λάιφ στάιλ, κατσαρολικά κ.ά. στην άλλη (Άγγελος
Σκούρτης). H αντίθεση είναι μεγάλη, ωστόσο και οι κοινοί παράγοντες είναι
αξιοσημείωτοι και ερεθίζουν για περαιτέρω διερεύνηση: η κοντινή ηλικία (γ.
1955 και 1949, αντίστοιχα), ο κοινός τόπος σπουδών (Ιταλία), η σημαντική
καριέρα σε κεντρικές γκαλερί και μεγάλες διεθνείς εκθέσεις, η ευρύτερη
καθιέρωση σε συγγενή τεχνοτροπικό χώρο και, τέλος, ένας αισθητικός κρυφός
δεσμός που ενεργοποιείται αδιόρατα.

Υποβλητική η έκθεση του Ταστσιόγλου, με ημίφως στο περιβάλλον και σποτ
πάνω σε σημεία του κάθε γλυπτού έτσι ώστε να αναδεικνύεται η διαφάνεια του
λευκού πλεξιγκλάς και να παίρνει ρόλο φόρμας. Καμπύλες και ευθείες, μαύρο και
άσπρο-διαφανές σ’ έναν διάλογο άκρως διακριτικό, σαν να μη θέλουν να επέμβουν
στον χώρο, αφήνουν τη φαντασία του θεατή ελεύθερη, οδηγούν σε οπτική αναγωγή,
υποβάλλουν κρυφές αρμονίες, θυμίζουν αυτό που έλεγε ο Άμπρεχτ Άλμπερς για τη
γεωμετρική αφαίρεση: Διανοητικός ρεμβασμός, αναγωγή στην αρμονία των αριθμών,
ποίηση και ήρεμη προσευχή. Τα διακοσμητικά υλικά ανάγονται σε συστατικό
φιλοσοφίας. Κομψά και καλοφτιαγμένα και τα έργα του Σκούρτη, συναρμολογημένα
πολλά μαζί στον τοίχο, σαν εικονοστάσια. Στο άκρο αντίθετο όμως το περιεχόμενό
τους: βλέπουμε τις πιο γνωστές χειρονομίες που στη γλώσσα του σώματος δηλώνουν
βιαιότητα, επιθετική σεξουαλικότητα, τη γνωστή κωδικοποιημένη γλώσσα νοημάτων
που χρησιμοποιούν κάποιες ιδιαίτερες κοινωνικές ομάδες. Σε άλλη ομάδα έργων,
σκεύη κουζίνας (συνήθως διαφανή ποτηρικά) παρουσιάζονται σε συμπλέγματα με
ερωτικά υπονοούμενα, ενώ αλλού γκράφιτι ή κομφετί επικολλώνται σε σέξι
φωτογραφίες εντύπων.

Κατά μαγικό τρόπο, η καλλιτεχνική διεργασία αλλάζει το πρωταρχικό υλικό
των δύο εκθέσεων. H κομψή «άτολμη» διακοσμητικότητα του Ταστσιόγλου
μετατρέπεται σε ιερότητα συγκροτημένη, σχεδόν επιβλητική. Και η προκλητικότητα
του Σκούρτη, πακεταρισμένη σε καδράκια, μετατρέπεται σε μικρές εικαστικές
φράσεις που λειτουργούν σαν λεξικό περιθωριακών σωματικών εκφράσεων. Ναι,
υπάρχει σώμα και ανθρώπινη παρουσία στον άυλο κόσμο του πρώτου και,
αντίστροφα, υπάρχει σημασιολογία και εξαΰλωση στην πεζότητα των θεμάτων του
άλλου.

Τα δύο άκρα, όπου φαινομενικά εντάσσονται οι δύο καλλιτέχνες, δεν είναι
χωρίς ευρύτερες σημασίες. Στην ιστορία της ζωγραφικής (αλλά και της μουσικής)
υπήρξαν πολλά έργα τα οποία βασίστηκαν σ’ αυτήν την αντίθεση ιερού και χυδαίου
(sacree – profane), με κοινό παράγοντα κάποια υποθρώσκουσα θρησκευτικότητα,
στοιχείο που άλλωστε είναι χαρακτηριστικό και σε άλλα έργα του Σκούρτη, εκεί
π.χ. όπου το κατακάθι του καφέ γίνεται χρωματικό υλικό για ζωγράφισμα σταυρών.
Κατά βάθος, υπάρχει και μία άλλη δημιουργική αντίθεση, γνωστό και βασικό
εργαλείο ανάλυσης στην Ιστορία της Τέχνης: ο κλασικισμός και ο ρομαντισμός. H
διανοητική στάση και το συγκρατημένο, το πειθαρχημένο συναίσθημα από τη μια.
Και η ένθερμη, παρορμητική, «φευγάτη» κατάσταση από την άλλη. Θα μπορούσαμε
ακόμη να θυμηθούμε τη διάκριση γραμμής και χρώματος, Απόλλωνος και Διονύσου.
Πρόκειται πάντως για δύο εκθέσεις ώριμες, καλομελετημένες, όμορφες στο βλέμμα
και ερεθιστικές για περαιτέρω σημειολογικές αναφορές.

Με λίγα λόγια

Νάκης Ταστσιόγλου

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 8

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 8

* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 7

* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά του καλλιτέχνη; 9

Άγγελος Σκούρτης

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 7

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 8

* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 7

* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά του καλλιτέχνη; 9

8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων6,

7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη

5 = Τα συνηθισμένα

INFO

Άγγελος Σκούρτης, «Τα Πρόστυχα», Γκαλερί 3, Φωκυλίδου 3, τηλ. 210-3628.230
(μόλις έληξε)

Νάκης Ταστσιόγλου, Γλυπτική από σίδερο και πλεξιγκλάς, Μέδουσα, Ξενοκράτους 7,
Κολωνάκι, τηλ. 210-7244.552, έως 28 Φεβρουαρίου.