H «Γιάλτα» ενός debate

Τι σασπένς και αυτό για το debate, ό,τι πρέπει για να διατηρείται αμείωτο το
μιντιακό ενδιαφέρον. Δεν θα μπορούσε να βρεθεί καλύτερη διαφημιστική μέθοδος
για το ίδιο το γεγονός, από όλη αυτή την παραπολιτική φιλολογία για τις
δυσχέρειες στην επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των εκπροσώπων των κομμάτων για τους
όρους του.

Εξαντλητικά ρεπορτάζ για τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχαν οι Νίκος
Αθανασάκης και Θοδωρής Ρουσόπουλος στα δελτία ειδήσεων του τριημέρου και στο
μέσον καρναβαλικών ξεσαλωμάτων προσέδωσαν μια επί πλέον αίσθηση σπουδαιότητας.
Μια νέα συμφωνία της Γιάλτας να επιχειρούνταν, τόσες διαπραγματεύσεις δεν θα
υπήρχαν.

Το βράδυ της Κυριακής ανακοινώθηκε η τελική συμφωνία για την ημέρα διεξαγωγής
του debate. Θα είναι η ερχόμενη Πέμπτη. H ώρα και η ακριβής οργάνωση – ποιοι
και πόσοι ακριβώς δημοσιογράφοι – δεν διευκρινίστηκαν. Το σασπένς διατηρείται.

Είναι επόμενο η συζήτηση για τα αισθητικά στοιχεία της εικόνας των δύο
πολιτικών, και κάτω από ποιες συνθήκες θα αναδειχθούν αυτά καλύτερα, να
κυριαρχεί, θαμπώνοντας τις συζητήσεις για τα πολιτικά τους προγράμματα. Έχουμε
προσδώσει στην ικανότητά τους να «σταθούν» στο φακό μείζονες πολιτικούς
συμβολισμούς.

Κατά συνέπεια προκαλούνται και στο εκλογικό σώμα-τηλεοπτικό κοινό μείζονες
προσδοκίες. H ικανότητα ενός πολιτικού να συνοψίσει μέσα σε ενάμισι λεπτό την
πολιτική του για ένα κορυφαίο ζήτημα, αίφνης ταυτίζεται στη συνείδηση του
τηλεθεατή – τουλάχιστον του αναποφάσιστου ψηφοφόρου – με την ικανότητα του
πολιτικού να ασκήσει πολιτική και να επιτύχει. Ποιος θα αρνηθεί κατόπιν το
δικαίωμα στην προσδοκία του πολίτη, το οποίο περιμένει κατόπιν να δικαιωθεί με
την ταχύτητα της τηλεόρασης.

Όσο για τους τελικούς όρους του debate συνηγορούν ακόμη περισσότερο σε
αυτή την αντικατάσταση της ουσίας της πολιτικής από την αισθητική της εικόνας.
Για παράδειγμα το ενάμισι λεπτό, στο οποίο κατέληξαν τα επιτελεία να έχουν στη
διάθεσή τους οι πολιτικοί για να απαντήσουν, υπήρξε πρόταση των διαφημιστών
στις ΗΠΑ, οι οποίοι υποστήριξαν πως ο τηλεθεατής δεν μπορεί να συγκεντρώσει
την προσοχή του και να συγκρατήσει ένα μήνυμα αν διαρκεί περισσότερο. Εκεί
όμως, ξεσηκώθηκαν ενώσεις ψηφοφόρων, που υποστήριξαν ότι κάτι τέτοιο υποτιμάει
τον διάλογο.

Από την άλλη το περιεχόμενο του debate ταυτίζεται με τους όρους της
εμπορικής τηλεόρασης, που σημαίνει ότι εφόσον απευθύνεται σε ένα ετερόκλητο
κοινό, αποφεύγει την εξειδίκευση και επιχειρεί να συμπεριλάβει όσο το δυνατόν
περισσότερα ζητήματα. Κατά συνέπεια και τα επιχειρήματα δεν μπορεί παρά να
είναι γενικόλογα.

H παθιασμένη διεκδίκηση επομένως της «πατρότητας» των όρων για μικρό χρόνο
τοποθετήσεων και διεύρυνση της θεματολογίας του debate, από τον κ. Θοδωρή
Ρουσόπουλο μάλλον δεν αποτελεί απόδειξη της έμφασης που υποτίθεται ότι
επιδιώκει η N.Δ. να δώσει στις δικές της πολιτικές προτάσεις. Πρόκειται για
την επίσημη παραδοχή της έμφασης στα πολύ προσωπικά χαρακτηριστικά των
μονομάχων.

Οπότε η διαπραγμάτευση περιορίζεται ακόμη περισσότερο σε στοιχεία σκηνοθεσίας.
Το αν θα είναι καθιστοί ή όρθιοι οι δύο τους. Πολιτική με όρους αισθητικής
σημαίνει ότι το σχήμα του σώματος αναγνωρίζεται σε κάτι σαν «καλούπι» του
λόγου.

H κορυφαία πράξη

Ας μη γελιόμαστε όμως, η ίδια η «στιγμή» του debate εξαρτάται από την μιντιακή
διαχείρισή της που θα ακολουθήσει. Τις ημέρες του Γουοτεργκέιτ ο Νίξον
αποφάσισε να δώσει μια συνέντευξη στο CBS, που με πολύ προσεκτική σκηνοθεσία,
επιλογή κοινού, ακόμη και σκηνικού, θα έλεγε στους Αμερικανούς ότι δεν έχει
καμία ανάμειξη με το σκάνδαλο και ότι τα επιτεύγματά του είναι πολύ ανώτερα
από αυτή την υπόθεση. Μετά το τέλος της συνέντευξης το ίδιο κανάλι οργάνωσε
μια συζήτηση, όπου σχολιάστηκαν το επιλεγμένο ακροατήριο και όλα τα στοιχεία
της σκηνοθεσίας καταρρακώνοντας την προσπάθεια του Νίξον. Αμερικανοί μελετητές
για να δείξουν πώς επηρεάζεται το κοινό, πρόβαλλαν σε μια ομάδα την συνέντευξη
του προέδρου, χωρίς την ανάλυση του καναλιού και σε άλλη ομάδα, μόνο την
ανάλυση. Αποδείχθηκε ότι οι πρώτοι είχαν πιο θετική στάση απέναντι στον Νίξον.

Με άλλα λόγια το debate, που διοργανώνεται ελάχιστες ημέρες πριν από την
τελική λαϊκή ετυμηγορία, αναδεικνύεται στην εγχώρια μιντιακο-πολιτική σκηνή
σαν την κορυφαία θεατρική πράξη της προεκλογικής βιομηχανίας πολιτικού
θεάματος.