ΓNΩMH Eιλικρινείς συνεργασίες

O Α. Giddens λέει χαρακτηριστικά ότι μια κεντρική αντίθεση στον 21ον
αιώνα θα είναι η αντίθεση ανάμεσα στην κοσμοπολίτικη ανοχή και στις διάφορες
μορφές ενός ακραίου εθνικιστικού πατριωτισμού. Γιατί το λέω αυτό; Γιατί στη
«φοβερή» υπόθεση της N. Μηχανιώνας οι δύο πολιτικοί (δηλαδή Ανδριανόπουλος και
Μάνος ) συνηγορούσαν ανεπιφύλακτα για το δικαίωμα του Αλβανού μαθητή να
σηκώσει την ελληνική σημαία… (όταν από την άλλη μεριά ο Ψωμιάδης και ο
Παπαθεμελής υιοθετούσαν την ξενόφοβη άποψη για το προαιώνιο DNA των Ελλήνων)!

Επομένως, σε κάποια νευραλγικά ζητήματα (μετανάστευση, ρατσισμός κ.λπ.), που
θα ταλανίσουν αφόρητα τις ευρωπαϊκές κοινωνίες τις επόμενες δεκαετίες, μπορεί
να συγκροτηθεί ένας τέτοιος ευρύς πόλος «διαφορετικών» δυνάμεων (σοσιαλιστές,
φιλελεύθεροι)… ώστε να αποτραπεί η κυοφορία κλειστοφοβικών και «απάνθρωπων»
κοινωνιών. Υπό αυτήν την έννοια η παραπάνω «συμπόρευση» του ΠΑΣΟΚ με τους δύο
νεοφιλελεύθερους πολιτικούς είναι σίγουρα κατανοητή.

Όμως, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό να υποστηρίζουν μερικοί ότι τελείωσαν τα
μεγάλα «ιστορικά αφηγήματα» της Αριστεράς και της Δεξιάς. Ο νομπελίστας J.
Stiglitz εκθέτει έξοχα τον τρόπο με τον οποίο το νεοφιλελεύθερο μοντέλο της
παγκοσμιοποίησης έκανε τον κόσμο πιο φτωχό και πιο άνισο. Κατά συνέπεια, ας μη
υπερβάλλουν μερικοί αφελώς!

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Με την «προσχώρηση» του M. Ανδρουλάκη
και της M. Δαναμάκη σε αυτές τις διεργασίες, συγκροτήθηκε συνολικά ένας
μεγάλος συνασπισμός δυνάμεων στον οποίο ο καθένας «συνεταίρος» διατηρεί τη
δικιά του διακριτή ταυτότητα. Αλλού προφανώς τα μέρη αυτά θα συμφωνούν και
αλλού θα διαφωνούν. Το μέλλον θα δείξει αν η πορεία τούτη μπορεί να οδηγήσει
σε κάποια «ανανέωση της πολιτικής». Εγώ, πάντως, δεν λησμονώ αυτό που έλεγε ο
Ν. Bobbio: «H ισότητα και η ελευθερία είναι οι ιδέες εκείνες που διαφοροποιούν
τη συντήρηση από την πρόοδο»!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο Αριστοτέλειο
Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης