ENTMΟYNT KHΛY Ύμνος στον ευλογημένο τόπο των θεών

Καμιά τριανταριά χρόνια πριν από την έλευση του Νίκου Γκάλη, η Θεσσαλονίκη
είχε υιοθετήσει έναν άλλο… άνθρωπο του μπάσκετ εξ Αμερικής. Ο λόγος για
τον… Έντμουντ Κήλυ, ο οποίος πριν να γίνει ο ελληνιστής με την παγκόσμια
αναγνώριση – διευθυντής Προγράμματος Ελληνικών Σπουδών στο Πρίνστον επί
σαράντα χρόνια – υπήρξε προπονητής καλαθοσφαίρισης στην Αμερικανική Γεωργική
Σχολή, στη Θεσσαλονίκη. Το θυμήθηκε και αυτό ο πεζογράφος, ποιητής και
σπουδαίος μεταφραστής ελληνικής ποίησης στα αγγλικά, κατά τη χθεσινή
παρουσίαση του βιβλίου του «Ακροβατώντας στα όρια», στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη,
με βασικούς ομιλητές τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο και τον Θανάση Βαλτινό. Το
βιβλίο είναι ένα είδος απομνημονευμάτων ή μάλλον ένα είδος μπιλντουνγκσρομάν,
όπως λέει ο ίδιος ο Κήλυ, καθώς περιγράφει την πορεία του προς την πνευματική
ωριμότητα, πορεία που σε μεγάλο βαθμό σημαδεύτηκε από τη δεύτερη πατρίδα του,
την Ελλάδα.

Ο Έντμουντ Κήλυ μίλησε για «παραδεισένια αρχή» στη ζωή του, καθώς από τα οκτώ
μέχρι τα έντεκα χρόνια του – οπότε άρχισε ο B’ Παγκόσμιος Πόλεμος – έζησε στη
Θεσσαλονίκη, μετατρεπόμενος σε «Έλληνα Μακεδόνα». Το 1947 επανήλθε, έψαξε ξανά
τους φίλους του και τις χαμένες γλωσσικές ευκολίες στα ελληνικά, γύρεψε κυρίως
να θεραπευθεί από τον «προσωπικό νόστο» του. Εδώ θεωρεί ότι βρίσκεται και το
πιο σημαντικό κομμάτι του βιβλίου του. Είναι «η επιστροφή ενός νέου άντρα στον
τόπο της χαμένης του κατοικίας». «Αν το “Αναπλάθοντας τον Παράδεισο” ήταν ο
πρώτος μου ύμνος στη χώρα που έχω υιοθετήσει ως δεύτερη πατρίδα μου εδώ και
πάνω από μισό αιώνα, τα απομνημονεύματα αυτά είναι ένας δεύτερος ύμνος», είπε
ο Έντμουντ Κήλυ. Και κατέληξε: «Είναι η προσπάθειά μου να ανταποδώσω την
υποχρέωσή μου για όλα όσα η Ελλάδα μού έχει προσφέρει αυτά τα χρόνια, με ένα
έργο που ελπίζω ότι καταφέρνει ν’ αναστήσει, με τρόπο λυρικό, πρόσωπα
αξιομνημόνευτα σ’ ένα τοπίο που διατηρεί ακόμα την ευλογία των θεών».