TPITH AΠOΨH «Προπαιδευτικό έτος»

Στις 2 Οκτωβρίου 2004 συμπληρώνονται 20 χρόνια αφότου, καθηγητής τότε και
μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του Πανεπιστημίου Κρήτης, είχα δημοσιεύσει στην
εφημερίδα «Το Βήμα» μια επιφυλλίδα – πρόταση με τον τίτλο «Προπαιδευτικό
έτος». Την ίδια εκείνη εποχή ανάλογη πρόταση είχε κάνει δημόσια και ο
συνάδελφος Κώστας Γαβρόγλου – είχε ανοίξει τότε μια συζήτηση σε ειδικά έντυπα
που έδειχνε ότι υπήρχε ζήτημα. Πέρασαν κάμποσα χρόνια και η «Εταιρεία Σπουδών
Μωραΐτη», όπως είναι ευρύτερα γνωστή, οργάνωσε ένα «Συμπόσιο» με θέμα τους
τρόπους εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (έχουν προ πολλού κυκλοφορήσει
τα πρακτικά του Συμποσίου), χωρίς να προκαλέσει συγκίνηση ευρύτερα. Την ίδια
εποχή είχε οργανωθεί ημιεπίσημη συζήτηση για το θέμα που σήμαινε ότι την
Πολιτεία την απασχολούσε το ζήτημα. Εκεί μου ζήτησαν να ξαναπαρουσιάσω την
πρότασή μου του 1984. Ο αρμόδιος υφυπουργός μού απάντησε: «κύριε Κρεμμυδά, θα
βουλιάξουν τα Πανεπιστήμια»!

Επειδή φαίνεται ότι πια δεν «βουλιάζουν» τα Πανεπιστήμια – είναι έτσι κι
αλλιώς βουλιαγμένα -· επειδή αυτές τις ημέρες ο πρύτανης του Πανεπιστημίου
Αθηνών κ. Γ. Μπαμπινιώτης δημοσίευσε συγκεκριμένη πρόταση με εν πολλοίς ορθό
σκεπτικό, αλλά με την καταστρεπτική, κατά τη γνώμη μου, πρόβλεψη για ένα
«δοκιμαστικό» εξάμηνο μόνον· επειδή πιστεύω ότι κάθε φορά που κάνουμε μια
πρόταση, καλό είναι να υπενθυμίζουμε ότι και κάποιοι άλλοι έχουν κάνει ανάλογη
κατά το παρελθόν· και επειδή βλέπω τώρα ότι εκείνη η πρότασή μου εξακολουθεί
να έχει την αξία της και σήμερα, αποφάσισα να αναδημοσιεύσω μόνον τα 10 σημεία
της πρότασης, χωρίς τον πρόλογό της· αφού διευκρινίσω ότι τότε είχε αρχίσει να
λειτουργεί στα Λύκεια το σύστημα με τις Δέσμες που αντικατέστησαν το
προηγούμενο «κλασικό – πρακτικό» τμήμα: «Προπαιδευτικό έτος

1. Το σύστημα Δέσμες – Γενικές Εξετάσεις διατηρείται αποκλειστικά για
την απονομή του απολυτηρίου του Λυκείου· το Απολυτήριο που πρέπει να
αναβαθμιστεί δίνει το δικαίωμα εγγραφής στο Προπαιδευτικό Έτος.

2. Καθιερώνεται Προπαιδευτικό Έτος (Π.E.) για την εισαγωγή στα AEI και
στα TEI· το Π.E. αναλύεται σε δύο Ακαδημαϊκά Εξάμηνα (A.E.). Οι επιτυχόντες
θεωρείται ότι έχουν συμπληρώσει σπουδές δύο A.E. · τους απομένουν δηλαδή έξι
(6) A.E. σπουδών, όπου ο νόμος προβλέπει συνολικό χρόνο σπουδών οκτώ (8) A.E.

3. Θεωρείται ότι επέτυχε και μπορεί να συνεχίσει τις σπουδές του όποιος
λάβει βαθμό 6/10 σε κάθε εξαμηνιαίο μάθημα· οι εξετάσεις για κάθε εξαμηνιαίο
μάθημα γίνονται γραπτώς δύο φορές (Φεβρουάριος – Σεπτέμβριος, Ιούνιος –
Σεπτέμβριος).

4. Όσοι απέτυχαν κατά την παρ. 3 έχουν το δικαίωμα να φοιτήσουν και ένα
δεύτερο ακαδημαϊκό έτος στο Π.E. σε AEI ή σε TEI (αν απέτυχε στο Π.E. TEI δεν
μπορεί να εγγραφεί στο Π.E. AEI)· κατοχύρωση μαθημάτων δεν επιτρέπεται.

5. Δεν μπορεί επίσης να συνεχίσει τις σπουδές του όποιος επέτυχε κατά
την παρ. 3, αλλά είναι, σύμφωνα με τη βαθμολογία του, υπεράριθμος κατά την
παρ. 7· για τους υπεράριθμους ισχύει η παρ. 4.

6. Το Π.E. λειτουργεί σε επίπεδο Τμήματος· η κατά το Νόμο 1268/82
Συνέλευση του Τμήματος εισηγείται στη Σύγκλητο για τα μαθήματα του Π.E. και
για τον αριθμό των εισακτέων φοιτητών.

7. H Σύγκλητος, λαμβάνοντας υπόψη και τις εισηγήσεις της παρ. 6,
αποφασίζει για τα μαθήματα του Π.E. και για τον αριθμό των εισακτέων· οι
αποφάσεις της δεν υπόκεινται σε έγκριση. Για τον ορισμό του αριθμού των
εισακτέων λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες της χώρας και οι δυνατότητες του
Ιδρύματος.

8. Οι υποψήφιοι εγγράφονται στο Ίδρυμα που βρίσκεται πιο κοντά στη
μόνιμη κατοικία τους, επομένως στο Λύκειο από το οποίο αποφοίτησαν· οι
εγγραφές γίνονται έως τις 15 Ιουλίου.

9. Κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στο Π.E. οι υποψήφιοι δηλώνουν σε
ποιο AEI ή TEI επιθυμούν να φοιτήσουν εάν επιτύχουν· στη συνέχεια λειτουργεί
το σημερινό σύστημα κατανομής των φοιτητών στα Ιδρύματα.

10. Για τους διδάσκοντες στο Π.E. καθιερώνεται ειδικό επίδομα με
πρόταση της Συγκλήτου.

Πάντως, το ότι είναι μια πρόταση που αποβλέπει στη βελτίωση των ποιοτικών
σχέσεων στο επίπεδο της εκπαίδευσης δεν σημαίνει πως δεν έχω σκεφτεί καθόλου
τις δαπάνες· νομίζω πως τα μεγέθη δεν είναι απαγορευτικά στο πλαίσιο της
συνολικής οικονομίας της χώρας.

Άλλωστε, δεν υπάρχει λόγος να ισχύσει η “δωρεάν παιδεία” και για το
Προπαιδευτικό Έτος· μιλώ για ένα μικρό ποσοστό των όσων ξοδεύονται στα
φροντιστήρια.

“Το Βήμα”, 2 Οκτωβρίου 1984»

Οι αλλαγές που θα έκανα σήμερα στην πρότασή μου, γνωρίζοντας από τόσο κοντά
τις πανεπιστημιακές πραγματικότητες, θα ήταν ελάχιστες και επουσιώδεις· θα
τόνιζα μάλιστα ότι σήμερα το κόστος της αλλαγής θα ήταν πιο περιορισμένο.
Υπάρχει όμως σήμερα μια νέα ανάγκη, ένα νέο ζωτικό ζήτημα: είμαι βέβαιος ότι η
απόφαση για εφαρμογή του νέου συστήματος που προτείνεται εδώ θα ξαναβάλει στο
Πανεπιστήμιο τη συζήτηση για την πολιτική – την ακαδημαϊκή, αλλά όχι
αποκλειστικά – θα ανατρέψει κατεστημένες πλέον αδράνειες, θα απελευθερώσει
δυνάμεις, θα το ξαναζωντανέψει· το ίδιο και την κοινωνία.

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών