Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Ναι, αυτές οι εκλογές είναι οι πιο «ερεθιστικές» εκλογές των τελευταίων
χρόνων. Όλοι ή περίπου όλοι τις συζητάνε. Ανάμεσα σε αυτούς τους «όλους» είναι
και οι μετανάστες. Το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε βρέθηκα σε μια μεγάλη
παρέα μεταναστών. Μετανάστες της πρώτης γενιάς και μερικοί της δεύτερης. Όλοι
– μα κυριολεκτικά όλοι – είχαν εμπλακεί σε μια παθιασμένη συζήτηση για τις
εκλογές. «Μα τι δουλειά έχουμε εμείς με τις εκλογές;», ρώτησα προκλητικά.
«Γιατί ζούμε στην Ελλάδα και το μέλλον της είναι και δικό μας μέλλον», μου
απάντησαν…

***

Οι πολιτικοί όμως – ιδίως εκείνοι των δύο μεγάλων κομμάτων – συμπεριφέρονται
σαν να μην υπάρχουν οι μετανάστες. «Δεν ψηφίζεις, άρα δεν υπάρχεις». Τι να
τους κάνεις λοιπόν τους μετανάστες; Αυτοί δεν παίζουν κανέναν ρόλο ούτε στις
δημοσκοπήσεις. Δεν παίζουν κανέναν ρόλο ούτε στην «παράσταση νίκης», ούτε στην
«πρόθεση ψήφου». Δεν συμπεριλαμβάνονται στα ερωτηματολόγια της MRB και της
Metron Analysis… Επομένως; Επομένως είναι υπάρξεις που δεν υπάρχουν. Είναι
«οι ανύπαρκτοι» των εκλογών. Ο μόνος που τόλμησε να τους μνημονεύσει ήταν ο κ.
Γ. Παπανδρέου, ο οποίος έκανε λόγο για «άνοιγμα στους μετανάστες». (Το τι
σημαίνει ακριβώς δεν ξέρουμε ακόμα, αλλά το γεγονός και μόνο που ειπώθηκε κάτι
τέτοιο είναι καθαυτό σημαντικό).

***

Την ίδια στιγμή, «οι ανύπαρκτοι» των εκλογών, οι μετανάστες, που αποτελούν
περίπου το 9% του συνολικού πληθυσμού στην Ελλάδα, παρακολουθούν με πάθος και
αγωνία τις πολιτικές εξελίξεις. Επιπλέον, περιμένουν μήπως και «ξεφύγει» στους
πολιτικούς έστω και μια μικρή αναφορά σε αυτούς. Περιμένουν μήπως και τους
θυμούνται, μήπως και τα δύο μεγάλα κόμματα διατυπώσουν με σαφήνεια τις θέσεις
τους για τους μετανάστες και την πολιτική που θα ακολουθήσουν στο ζήτημα της
μετανάστευσης την επομένη των εκλογών. Αλλά το «θαύμα» δεν συμβαίνει. Κάθε
τόσο, σποραδικά, πού και πού, ακούγεται και η φράση «ένταξη των μεταναστών».
Τι σημαίνει όμως «ένταξη»; Σημαίνει ότι θα υπολογίζουν τους μετανάστες ως
κοινωνικά και πολιτικά υποκείμενα; Σημαίνει ότι θα ανοίγει ο δρόμος για να
ψηφίσουν – υπό συγκεκριμένους όρους εννοείται – στις δημοτικές εκλογές;
Σημαίνει ότι θα μας απασχολήσει σοβαρά το ζήτημα της δεύτερης γενιάς
μεταναστών; Σημαίνει ότι θα ανοίξει η συζήτηση για την ιθαγένεια και την
ιδιότητα του πολίτη; Δυστυχώς όμως η λέξη «ένταξη» περιφέρεται χωρίς
περιεχόμενο. Αφήνοντας έτσι ελεύθερο το πεδίο για να δεσπόζουν οι πρόχειρες
συζητήσεις και οι λαϊκίστικες προσεγγίσεις που κινούνται σταθερά ανάμεσα στο
φολκλόρ και την εγκληματολογία…

***

Μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις που βιώνουν οι μετανάστες είναι το γεγονός
ότι βλέπουν την Ελλάδα ως τον τόπο του μέλλοντός τους αλλά ταυτόχρονα πολλοί
δεν γνωρίζουν τι θα τους ξημερώσει. Είναι υποχρεωμένοι να ζουν μέσα σε μια
«νεύρωση παραμονής» χωρίς ημερομηνία λήξεως. Διότι η διαδικασία νομιμοποίησης
δυστυχώς έχει σχεδόν ναυαγήσει μέσα στα γρανάζια της γραφειοκρατίας και μέσα
στη «θάλασσα» των εγκυκλίων…

***

Την ίδια στιγμή όμως, αφήνοντας τους μετανάστες έξω από την πολιτική συζήτηση
υπάρχει ο κίνδυνος να καθιερώνεται ένας κάθετος διαχωρισμός της ελληνικής
κοινωνίας σε υπαρκτούς και «ανύπαρκτους» πολίτες. Υπάρχει ο κίνδυνος της
παγίωσης δύο «παράλληλων κοινωνιών»: των ντόπιων και των «ξένων». Και αν αυτό
συμβεί – ανεξαρτήτως από το ποιος θα κερδίσει στις εκλογές – είμαστε όλοι
χαμένοι: οι ντόπιοι και οι «ξένοι».

O Γκαζμέντ Καπλάνι είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος