ΔHMHTPHΣ MAYPIKIΟΣ Aπομυθοποίηση του αμερικανικού ονείρου

Ο Γιάννης Κότσιφας, η Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη και ο Νίκος Καραθάνος, μια «καταραμένη» αμερικανική οικογένεια, σε πρόβα από το άπαιχτο έως τώρα έργο του Σαμ Σέπαρντ «True West»

Στο ιστορικό «Υπόγειο», έναν χώρο φορτισμένο από τη μνήμη εκατοντάδων μαγικών
παραστάσεων, προσέρχεται ένας «ξένος», τον οποίο ο προσκάλεσε ο Γιώργος
Λαζάνης κρίνοντας πως η ματιά του ταιριάζει στο «Θέατρο Τέχνης». H παράσταση,
ανεβασμένη με το ατομικό καλλιτεχνικό ιδίωμα του Μαυρίκιου, αναμένεται να έχει
εκλεκτικές συγγένειες με την ουσία των παραστάσεων του «Θεάτρου Τέχνης». Το
άγγιγμα μιας μαγείας. Το εγχείρημα μας αφορά.

«Αυτό που ένιωσα πρωτομπαίνοντας εδώ, όχι πια ως θεατής, αντίστοιχό του δεν
μπορώ να βρω, παρά τη φορά που πήγα στην Επίδαυρο. Γιατί το καλό πνεύμα που
υπάρχει είναι προσωποποιημένο. “Εισπράττεις” μια ευλογία… Γαλουχήθηκα από
αυτό το θέατρο. Είμαι παιδί του “Θεάτρου Τέχνης”. Αν με ρωτήσεις ποια
παράσταση σημάδεψε τη ζωή μου, θα σου πω δύο: τους “Όρνιθες” και τους
“Πέρσες”. Χρωστάμε τόσα σ’ αυτό το θέατρο, όσο να θεωρώ ύψιστη τιμή το ότι μου
ζητήθηκε να σκηνοθετήσω σ’ αυτό. Σπάνια έχω νιώσει έτσι, ως “άστεγος”
σκηνοθέτης. Θα ευγνωμονώ διά βίου τον Δάσκαλο (σ.σ.: η αναφορά στον Γιώργο
Λαζάνη) για την πρόσκληση και την πρόταση αυτού του έργου», λέει ο Μαυρίκιος.

«True West». Ο τίτλος παραμένει αμετάφραστος. Ο σκηνοθέτης και μεταφραστής
εξηγεί γιατί. «H αναγκαστική απόδοση στα ελληνικά, με πολλαπλάσιες συλλαβές,
οδηγούσε σε μέτριες λύσεις. Έβγαλα γύρω στους 60 υποψήφιους τίτλους και τους
έσβησα και τους 60. Ο ξενόγλωσσος τίτλος είναι κατανοητός. H αυθεντική άγρια
Δύση. Τη λέξη west την καταλαβαίνει ο Έλληνας και το true επίσης. Νομίζω ότι
αρκεί».

Ο μύθος γραμμικός, απλός με ρωγμές απ’ όπου αναδύονται πολύπλοκα ζητήματα
ζωής. «Δύο αδέλφια μιας μικροαστικής αμερικανικής οικογένειας, που έχουν χαθεί
μεταξύ τους πολλά χρόνια, συναντιούνται στο σπίτι της μητέρας. Ο μικρός
(Γιάννης Κότσιφας) ανερχόμενος συγγραφέας, ο μεγάλος (Νίκος Καραθάνος)
απόκληρος της ζωής, διαρρήκτης, που ζει ολομόναχος στην έρημο. H γοητεία που
ασκεί ο μεγάλος πάνω στον παραγωγό (Γιάννης Ζαβραδινός) του μικρού αδελφού
φέρνει μια απρόσμενη ανατροπή. Ο διαρρήκτης θα γίνει σεναριογράφος και ο
σεναριογράφος διαρρήκτης για να καταλήξει το δράμα – που συχνά έχει στοιχεία
μαύρης κωμωδίας – στην αδελφοκτονία, παρουσία της σχεδόν απαθούς μητέρας
(Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη), η οποία επιστρέφει, σχεδόν ως εμμονή της μνήμης των
παιδιών, στον χώρο του εγκλήματος που θα συντελεστεί».

Με μια φαντασμαγορική σκηνογραφία (εικαστικός συντονισμός – κοστούμια Γιώργος
Ζιάκας και σκηνικά Δημήτρης Πολυχρονιάδης), που εντάσσει τους θεατές στη
μυθιστορηματική διάθεση του Σέπαρντ, ενώ συγχρόνως τους κρατάει σε απόσταση
από τα πρόσωπα του δράματος, η παράσταση αποκρυσταλλώνει μια σειρά ερωτημάτων
για την καλλιτεχνική δημιουργία.

«Το θέμα του Σέπαρντ είναι η αγωνία, το βάσανο της καλλιτεχνικής δημιουργίας,
όπως και στα “Έξι πρόσωπα” όπως και στον “Γυάλινο κόσμο” (παραστάσεις
σηματωρούς της αισθητικής προσέγγισης του Μαυρίκιου). H έκπληξή μου, ως
αναγνώστη, ήταν ότι αυτή η αγωνία προέκυπτε από τη θαυμαστή ιδιοφυΐα ενός ήρωα
που θα μπορούσε κανείς να τον ονομάσει άγνωστο καλλιτέχνη. Το γεγονός πως το
κλεφτρόνι, ο περιθωριακός της ζωής είναι ένας ιδιοφυής καλλιτέχνης, πολύ πιο
αυθεντικός από τον επαγγελματία αδελφό του, είναι κάτι που συγκλονίζει στην
επαφή με το έργο, όπως και το ότι το πεδίο που θα γίνουν οι συγκρούσεις είναι
αυτό της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Το έργο είναι ένας ύμνος στον ανώνυμο
καλλιτέχνη».

Ρεαλισμός και αδελφοκτονία

Το ύφος του έργου είναι ρεαλιστικό, με απτά γεγονότα και λεπτομερείς
συγγραφικές υποδείξεις πάνω στην αλήθεια βίου των ηρώων.

«Τα πρόσωπα είναι ρεαλιστικά, εκτός από τη μάνα, που αναφέρεται στο θέατρο του
παραλόγου. Ο Σέπαρντ ζητάει έναν ντοκιμενταρίστικο ρεαλισμό. Τον σέβομαι και
τον υπηρετώ στο κείμενο, επιτρέποντας όμως στην παράσταση να ειτουργεί – στα
καπιαμέντι μεταξύ των σκηνών – μέσα από μια μνήμη, με σύντομα κινηματογραφικά
φλας μπακ στις παιδικές τους ηλικίες. Το έργο το αντιμετωπίζω ως
κινηματογραφική ταινία. H έναρξη και το φινάλε του είναι σινεμά. Ξεκινάμε,
έχοντας την εντύπωση πως θα δούμε μια ταινία, με προβολή στην οθόνη που
υπάρχει το βάθος της σκηνής. H εικόνα γίνεται τρισδιάστατη, οι ήρωες
“κατεβαίνουν” από την οθόνη για να “ζωντανέψουν” στη σκηνή και η αδελφοκτονία
τού φινάλε μας δίνει δύο παράλληλες λύσεις του δράματος. Μια θεατρική, με έναν
αδελφό νεκρό στο προσκήνιο και μια κινηματογραφική, με τον ίδιο ήρωα ζωντανό
στην οθόνη, απαθανατισμένο μέσα από την τέχνη».

Μια παράσταση σινεμασκόπ

Ο Δημήτρης Μαυρίκιος μπαίνει στο «Υπόγειο», με την οικειότητα του καλλιτέχνη που διαμορφώθηκε από τις παραστάσεις του «Θεάτρου Τέχνης»

H θεατρική προσέγγιση εμπλουτισμένη με κινηματογραφικές εικόνες, που
υποβάλλονται από τη μουσική του Στάθη Σκουρόπουλου, οδήγησε τον σκηνοθέτη σε
μια παράσταση σινεμασκόπ, φωτισμένη από τον Λευτέρη Παυλόπουλο. Ο
κινηματογράφος στην υπηρεσία του θεάτρου.

«Σήμερα πια η χρήση της οθόνης και του βίντεο στο θέατρο είναι ευκολότερη
από τις προηγούμενες δεκαετίες. H αναπαραγωγή της εικόνας μπορεί να γίνει τόσο
εύκολα, όπως γίνεται η αναπαραγωγή της μουσικής. Αλλά όταν λέμε κινηματογράφος
στο θέατρο, δεν εννοούμε μια ένταξη πλάνων. Λαμβάνοντας υπόψη τη φύσει
ελλειπτική εικόνα του θεάτρου είναι επιταγή η προσθετική της έξωθεν εικόνας.
Και διαφορετική η αισθητική στο γύρισμα πλάνων, τα οποία θα ενταχθούν σε μια
παράσταση. Οι έξωθεν εικόνες, που θα μπουν και θα “λειώσουν” μαζί με τις
σκηνικές, λειτουργούν υπέρ της δραματουργίας του έργου του συγγραφέα».

INFO

«Θέατρο Τέχνης» – «Υπόγειο» (Πεσμαζόγλου 5, τηλ. 210-3222.760), πρεμιέρα 19 Φεβρουαρίου.