Δρόμοι

Στη δυτική…

… Ευρώπη, η Αριστερά αντιμετωπίζει το 2004 με ένα μείγμα φόβων για νέες
ήττες και ελπίδων για αναγέννηση. Μεταξύ των χωρών όπου βρίσκεται στην
κυβέρνηση, τα μεγαλύτερα προβλήματα υπάρχουν στη Γερμανία όπου φαίνεται ότι η
εξουσία κάνει κακό στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα. Στο άλλο άκρο βρίσκονται η
Σουηδία όπου οι Σοσιαλδημοκράτες σημείωσαν προόδους και το Βέλγιο όπου το
ανανεωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα κέρδισε πολλές ψήφους τον Μάιο του 2003. Στη
Βρετανία, σημειώνει ο Γάλλος αναλυτής Μαρκ Λαζάρ στη «Ρεπούμπλικα», ο Τόνι
Μπλερ αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα, επωφελείται όμως από την έλλειψη σοβαρού
αντιπάλου στο συντηρητικό στρατόπεδο. Στην Ελλάδα, το ΠΑΣΟΚ είναι σε θέση να
κερδίσει τις εκλογές του ερχόμενου Μαρτίου. H Αριστερά έχει όμως λόγους να
ελπίζει κυρίως στις χώρες όπου ηττήθηκε τα τελευταία χρόνια: στην Ολλανδία,
στην Ισπανία, στην Ιταλία, στη Νορβηγία, στη Δανία, στην Πορτογαλία και στη
Γαλλία. Από αυτή την άποψη, οι ευρωεκλογές του προσεχούς Ιουνίου θα
αποτελέσουν ένα σημαντικό τεστ.

Οι εκλογικές…

… προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Αριστερά αναδεικνύουν πολιτικά προβλήματα
που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν κλασικά. Το ένα έχει σχέση με την ενότητα.
Στη Γαλλία, η Αριστερά κινδυνεύει να τιμωρηθεί ακόμη μια φορά από την
ανικανότητά της να ενωθεί, ενώ στην Ιταλία διαγράφεται με μεγαλύτερη σαφήνεια
μια ενωτική προοπτική. Υπάρχει έπειτα το πρόβλημα της ηγεσίας. H ιταλική
Αριστερά φαίνεται διατεθειμένη να προσφύγει για άλλη μια φορά στις υπηρεσίες
ενός ανθρώπου που δεν προέρχεται από τις τάξεις της: του Ρομάνο Πρόντι. H
γαλλική Αριστερά, αντίθετα, προετοιμάζεται για τις επόμενες προεδρικές εκλογές
(που δεν θα γίνουν πριν από το 2007) με πληθώρα υποψηφίων.

Τα θεμελιώδη…

… προβλήματα της μεταρρυθμιστικής Αριστεράς, όμως, υπερβαίνουν αυτούς τους
τακτικούς ελιγμούς. Δύο θέματα αξίζουν να αναλυθούν ιδιαίτερα. Το ένα είναι οι
σχέσεις της πολιτικής με την κοινωνική πραγματικότητα. Στις περισσότερες
ευρωπαϊκές χώρες, η Αριστερά έχει χάσει τη στήριξη των πιο φτωχών και ευάλωτων
λαϊκών στρωμάτων, δίνοντας έμφαση στην επαφή με τους μορφωμένους κατοίκους των
μεγάλων πόλεων, οι περισσότεροι από τους οποίους απασχολούνται στον δημόσιο
τομέα. Το δεύτερο πρόβλημα έχει να κάνει με τους κανόνες τους οποίους δεν έχει
πάψει να επικαλείται. Είναι σαφές ότι σήμερα οι μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί
εμφανίζονται αποδυναμωμένοι. Είναι κατά συνέπεια επιτακτικό για την Αριστερά
να προσδιορίσει τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν ώστε οι οργανισμοί
αυτοί να ανακτήσουν την ικανότητα παρέμβασης και ελέγχου.

Στη Γαλλία…

…όπως και στην Ιταλία, το μεγαλύτερο λάθος για την Αριστερά θα ήταν να
υποκύψει στον πειρασμό του εύκολου δρόμου και να πιστέψει ότι η πτώση της
δημοτικότητας του Ραφαρέν, όπως και του Μπερλουσκόνι, είναι αρκετή για να
ανοίξει και πάλι γι’ αυτήν ο δρόμος προς την εξουσία. Ένας άλλος πειρασμός
είναι η επιστροφή στο παρελθόν και η χρησιμοποίηση των γνωστών κρατικίστικων
συνταγών για την οικονομία και την κοινωνική πολιτική ώστε να ικανοποιηθούν οι
παραδοσιακοί οπαδοί της Αριστεράς. Για να νικήσει η Αριστερά, προϋπόθεση είναι
να πείσει.