Διαστάσεις H χαμένη αξιοπιστία

Κάτι δεν πάει καλά με τον γαλλικό Τύπο. Μετά τις σκληρές κριτικές που
ασκήθηκαν φέτος για τον τρόπο που διοικείται η Μοντ, έρχεται τώρα μια άλλη
έγκυρη εφημερίδα να απολύσει ένα συντάκτη της επειδή πήγε κόντρα στο ρεύμα.

Ο Αϊ-Γιώργης συντρίβοντας τον Δράκο (του Πλαντύ, από το Λ’Εξπρές)

Οι κήρυκες του κακού αποτελούσαν πάντα μια αξιοπρόσεκτη κατηγορία του
πληθυσμού. Το κύριο χαρακτηριστικό τους δεν είναι ότι δίνουν πάντα
προτεραιότητα στην κακή πλευρά των πραγμάτων: αλλά ότι ηδονίζονται από την
κακή τους τροπή. H πόλωση που επικρατεί τελευταία στη διεθνή πολιτική σκηνή
έχει καταστήσει αυτό το φαινόμενο ακόμη πιο έντονο. Αφού, για παράδειγμα, οι
Αμερικανοί, οι Βρετανοί και οι Ισραηλινοί είναι οι κακοί, οτιδήποτε στρέφεται
εναντίον τους είναι ευπρόσδεκτο. Κάπως έτσι φτάσαμε να χειροκροτούμε κάθε
τρομοκρατική επίθεση στο Ιράκ με Αμερικανούς (και φυσικά Ιρακινούς) νεκρούς.
Να χαμογελάμε όταν ένας καμικάζι τινάζεται στον αέρα σε ένα μπαρ του Ισραήλ
(σκοτώνοντας φυσικά αθώους πολίτες και όχι ένοχους ηγέτες). Να επιχαίρουμε
όταν οι εθνικιστές επικρατούν στις εκλογές της Σερβίας (οι ίδιοι εθνικιστές
που ματοκύλισαν τα Βαλκάνια την περασμένη δεκαετία).

Ένας δημοσιογράφος της γαλλικής εφημερίδας Λα Κρουά, ο 44χρονος Αλαίν
Ερτόζ, αποφάσισε να ερευνήσει μια συγκεκριμένη πτυχή αυτού του φαινομένου.
Διάλεξε τέσσερις μεγάλες εφημερίδες (Μοντ, Λιμπερασιόν,
Φιγκαρό και Ουέστ-Φρανς), πρόσθεσε και τη δική του, και εξέτασε
τον τρόπο που κάλυψαν τον πόλεμο στο Ιράκ στη διάρκεια των τριών εβδομάδων από
τους πρώτους βομβαρδισμούς της Βαγδάτης, στις 20 Μαρτίου, μέχρι την πτώση του
καθεστώτος, στις 9 Απριλίου. Αυτό που διαπίστωσε τον αιφνιδίασε. Σε ό,τι αφορά
τους τίτλους, βρήκε 29 αρνητικούς για τον Σαντάμ και 135 για τον Μπους και τον
Μπλαιρ. Οι ηγέτες της συμμαχίας χαρακτηρίζονταν συνεχώς βίαιοι, ιμπεριαλιστές,
φονταμενταλιστές και παρανοϊκοί. Μόλις υπήρχε κάποιος νεκρός ή τραυματίες, οι
εφημερίδες έσπευδαν να μιλήσουν για Βιετνάμ και για Στάλινγκραντ. «Έχει κανείς
την εντύπωση ότι οι δημοσιογράφοι ονειρεύονταν την ήττα της Αμερικής», γράφει
ο Ερτόζ στο βιβλίο του «Πόλεμος χωρίς Έλεος», που κυκλοφόρησε στη Γαλλία στις
15 Οκτωβρίου (εκδ. Calmann-Levy). Δύο μήνες αργότερα, η Λα Κρουά
ανακοίνωσε στον συντάκτη της ότι δεν χρειάζεται πλέον τις υπηρεσίες του.

Το βιβλίο είναι πολύ καλά τεκμηριωμένο, αλλά μονομερές. H επιλογή των κειμένων
είναι αυθαίρετη (όπως άλλωστε συμβαίνει πάντα) και δεν αντανακλά τη γενικότερη
στάση των εφημερίδων που τα φιλοξενούν. Είναι όμως αυτός λόγος να απολυθεί ο
συγγραφέας; Ακριβώς επειδή το βιβλίο είναι αμφισβητούμενο – σημειώνει ο
Ντανιέλ Σνεντερμάν στη Λιμπερασιόν – θα έπρεπε να αμφισβητηθεί στην
πράξη, να υπάρξει διάλογος, αντιπαράθεση απόψεων. Ο Τύπος περνά κρίση για
πολλούς λόγους, ένας από τους οποίους είναι ότι οι αναγνώστες θεωρούν ότι δεν
ενημερώνονται σωστά και τίμια. Αυτή η χαμένη αξιοπιστία δεν πρόκειται να
ανακτηθεί με τη φίμωση των δημοσιογράφων που έχουν αιρετικές απόψεις – και
τολμούν να τις υπερασπίζονται.