Δρόμοι

Πλήγμα…

… στην ελευθερία του Τύπου σε όλον τον κόσμο θεωρεί ο δικηγόρος Τζον Φλόιντ
την απόφαση του Ειδικού Διεθνούς Δικαστηρίου για τη Ρουάντα. Είναι ο συνήγορος
ενός από τους τρεις διευθυντές μέσων ενημέρωσης της χώρας, που καταδικάστηκαν
από το δικαστήριο ως ένοχοι γενοκτονίας. Σε μια δίκη που κράτησε τρία χρόνια,
το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα εξέτασε τα τραγικά γεγονότα που
συντάραξαν τη χώρα το 1994, όταν ξέσπασε μια λυσσαλέα σύγκρουση ανάμεσα στη
φυλή των Χούτου και τη φυλή των Τούτσι, που ήταν η μειοψηφία. Περίπου 800.000
άνθρωποι εσφάγησαν μέσα σε εκατό μέρες, οι περισσότεροι από αυτούς Τούτσι.

Στις 3 Δεκεμβρίου…

… οι διευθυντές μιας εφημερίδας κι ενός ραδιοφωνικού σταθμού που υποστήριζαν
τους Χούτου βρέθηκαν ένοχοι γενοκτονίας, συνωμοσίας για τη διάπραξη
γενοκτονίας, άμεσης και δημόσιας υποκίνησης στη διάπραξη γενοκτονίας και
εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Κοντά στα άλλα, λοιπόν, μπορεί τώρα και η
δημοσιογραφία να σκοτώνει; Μπορούν οι λέξεις να σκοτώνουν; Μπορούν άνθρωποι
οπλισμένοι μόνο με λέξεις να διαπράττουν γενοκτονία; Μπορούν να «δηλητηριάζουν
τις ψυχές», όπως αποφάσισε το δικαστήριο για τους τρεις δημοσιογράφους της
Ρουάντα; Οι δύο από αυτούς καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη και ο τρίτος σε
κάθειρξη 35 ετών. «H δύναμη των μέσων ενημέρωσης να δημιουργούν και να
καταστρέφουν ανθρώπινες αξίες είναι μια μεγάλη ευθύνη» αναφέρεται στο σκεπτικό
της δικαστικής απόφασης. «Αυτοί που ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης είναι
υπεύθυνοι για τις συνέπειές της».

Οι τρεις…

… καταδικασθέντες δεν ήταν στρατηγοί, δεν ήταν πολιτοφύλακες ούτε πολιτικοί.
«Μολονότι τα όπλα τους δεν ήταν τα μαχαίρια αλλά οι λέξεις, είναι τουλάχιστον
το ίδιο ένοχοι όσο κι εκείνοι που έκαναν τις σφαγές» σχολιάζουν οι «Τάιμς της
Νέας Υόρκης», επισημαίνοντας ότι αυτή η δικαστική απόφαση «γράφει Ιστορία».
Είναι αλήθεια πως τα ρεπορτάζ της εφημερίδας και του ραδιοφωνικού σταθμού των
τριών ήταν προκλητικά. Αποκαλούσαν τους Τούτσι «κατσαρίδες» και έλεγαν πως
«υπάρχουν ακόμη τάφοι αδειανοί που πρέπει να γεμίσουν». Ποιος φταίει; «Αυτή η
ερώτηση με βασανίζει κάθε τόσο» λέει ο δικηγόρος Τζον Φλόιντ στον δημοσιογράφο
Μπρένταν Ο’Νιλ. «Αν ένα περιοδικό, μια εφημερίδα, ένας ραδιοφωνικός σταθμός,
μια τηλεόραση, λέει κάτι εμπρηστικό και κάποιος αποφασίζει να το κάνει πράξη,
ποιος φταίει, το δημοσίευμα ή ο δράστης; H απόφαση του ειδικού δικαστηρίου δεν
έγραψε μόνο Ιστορία. Έγραψε και μέλλον, δημιουργώντας ένα προηγούμενο που
μπορεί να φανεί χρήσιμο στα χέρια κάθε δυνάστη.

Άλλο…

… να γράφεις κάτι και άλλο να το κάνεις. Να γράφεις κάτι δεν είναι το ίδιο
σαν να πολυβολείς ανθρώπους με ένα Ούζι. Άλλο να αρπάζεις τη γραφίδα από έναν
δημοσιογράφο – όσο κακή και αν είναι αυτή – και άλλο να αρπάζεις το όπλο από
έναν δολοφόνο.