Tο EΣY και τα προβλήματά του

Με αφορμή το Φόρουμ για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), που διοργάνωσε στις
19 Νοεμβρίου η Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) με χορηγό επικοινωνίας «TA
NEA», ο κ. Τζέφρεϋ Λέβετ, καθηγητής Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας της ΕΣΔΥ και
πρώην πρόεδρος της Ένωσης των Σχολών Δημόσιας Υγείας στην Ευρωπαϊκή Περιοχή,
παρατηρεί μεταξύ άλλων:

«Το ΕΣΥ είναι ακόμα δέσμιο μιας άκαμπτης γραφειοκρατίας χωρίς αξιολόγηση όπως
είναι και τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Πάσχει από έλλειψη γνώσεων, δεξιοτήτων –
ικανοτήτων και συστήματος πληροφορικής – πληροφόρησης σε όλα τα πεδία της
κλινικής ιατρικής και τα επίπεδα της οργανωτικής πυραμίδας. Πάσχει επίσης από
“παρασιτικές” σχέσεις με τον ιδιωτικό τομέα (το ίδιο γίνεται και στην Παιδεία)
και μαστίζεται από διαφαινόμενους “ανεπίσημους σκοπούς” μιας αποδόμησης –
ισοπέδωσης.

Στη διάρκεια του Φόρουμ έγιναν διάφορες, όμως όχι καινοτόμες, προτάσεις
περιλαμβάνοντας: έκκληση για εκπαίδευση ιατρών από το κράτος και όχι από
εταιρείες, καθώς και η αναγκαιότητα του οικογενειακού ιατρού (κ. Κρεμαστινός),
μετατροπή των νοσοκομείων σε ΝΠΙΔ προς όφελος της ευελιξίας – λειτουργίας (κ.
Νεκτάριος) και το να επιδειχθεί εθνική συνεννόηση σχετικά με την υγεία (κ. N.
Κακλαμάνης). Όμως η εκπαίδευση δυσχεραίνεται, αφού υπολογίζεται ως δαπάνη και
όχι ως επένδυση, ενώ η ευελιξία είναι όπλο για βελτίωση εκεί που υπάρχει
αξιολόγηση και μια σύγχρονη οργανωτική κουλτούρα.

Ο κ. N. Κακλαμάνης, με εύγλωττο, διασκεδαστικό και κριτικό πνεύμα, περιέγραψε
“πολιτικές αλχημείες” που έχουν τη δυνατότητα να παράγουν σωρηδόν ιατρούς
Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας χωρίς υπόσταση – κατάρτιση, όπως ακριβώς γινόταν
κάποτε με τους ιατρούς της εργασίας. Με ανθρώπινο τρόπο αναφέρθηκε σε
προσωπικό οικογενειακό του πρόβλημα, όπου η μητέρα του είχε ανάγκη από
εξυπηρέτηση του ιδιωτικού τομέα, γιατί στον δημόσιο δεν προσφέρεται το
συγκεκριμένο και αναγκαίο, τονίζοντας έτσι την έλλειψη στην αποκατάσταση.
Χωρίς την περιστολή των δαπανών των νοσοκομείων, σκοτεινές οικονομικές
προβλέψεις κάνει ο κ. Νεκτάριος. Προσθέτω ότι χωρίς την πλήρη αναγνώριση, την
κατάλληλη ανάπτυξη και ενίσχυση της ΕΣΔΥ (συνδιοργανωτή του Φόρουμ), ο
υγειονομικός τομέας θα είναι πάντοτε αδύναμος. Παρενθετικά, η Σχολή αυτή είναι
και ο καθρέφτης της ιστορικής πορείας της ελληνικής κοινωνίας και η καλή
μεταχείρισή της σήμερα από την Πολιτεία είναι δείκτης που προοιωνίζεται καλή
κοινωνική και οικονομική πορεία αύριο.

Την ημέρα του Φόρουμ μία ηλικιωμένη Ελληνίδα μού τηλεφώνησε από νοσοκομείο,
πονεμένη, αναστατωμένη, κουρασμένη, θυμωμένη, με πολύ σοβαρή κατάσταση υγείας!
Μου είπε ότι εκεί “δεν με αναγνωρίζουν ως άνθρωπο”. Μεταξύ άλλων, είπε ότι της
ζητήθηκαν δύο χαρτιά στο παραπέντε ­ “Πηγαίνετε σπίτι να τα πάρετε και
γυρίζετε αύριο. Αν δεν τα φέρετε, θα έχετε εσείς την ευθύνη”. Αυτά, βέβαια,
αφού η κυρία τόλμησε να σχολιάσει τη συμπεριφορά των ιατρών. Έγιναν επίσης και
συγκρίσεις με τον ιδιωτικό τομέα του στυλ: “Ο κάθε κόπανος (συνάδελφος του
σχολιάζοντος ιατρού στον ιδιωτικό τομέα!) πάει στον ιδιωτικό τομέα για το
φακελάκι (Τι φακελάκια έχω δει!)”. Επειδή η κυρία παρατήρησε την έλλειψη μιας
προγραμματισμένης διαδικασίας και τη δυσκολία να διασχίσει την Αθήνα για να
φθάσει στο σπίτι της, την αποκάλεσε “γερμαναρού”. Και επειδή είχε νοσηλευτεί
στο εξωτερικό, τη ρωτούσε αν προέρχεται από οικογένεια εφοπλιστών. Αναφέρω
αυτή την περίπτωση, διότι περιγράφει κάπως και την επικοινωνιακή
καθημερινότητα των Υπηρεσιών Υγείας από πλευράς της “υπερβολής”, του “δύσκολου
ασθενούς” και του καταπιεσμένου νοσηλευτικού προσωπικού, που εύκολα αμύνονται
και δύσκολα αλλάζουν, χωρίς εκπαίδευση. Σίγουρα θα βοηθούσαν αυτήν τη σοβαρή
και προβληματική κατάσταση, η εκπαίδευση του κοινού, η προαγωγή της υγείας και
η εφαρμογή του θεσμού του οικογενειακού ιατρού, όπως υπογραμμίζει ο κ.
Κρεμαστινός. Προσθέτω όμως ότι απαιτείται και δράση σε επίπεδο κοινότητας.

Δεν συμφωνώ με τον συνάδελφο καθηγητή κ. Γ. Κυριόπουλο, που χαρακτήρισε
“ουτοπικές” τις υποσχέσεις για δωρεάν περίθαλψη. Οι υποσχέσεις αυτές είναι
πραγματοποιήσιμες με συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως η αυξημένη ευθύνη του
πολίτη για την υγεία του, το σύγχρονο σκεπτικό του κράτους σχετικά με το
τρίπτυχο Υγεία – Ανάπτυξη – Ευημερία (πλούτος) με κατάλληλη υγειονομική
ηγεσία, κατάλληλες συνθήκες και συντονισμένες υπηρεσίες στο Πρωτο-, Δευτερο-
και Τριτοβάθμιο επίπεδο φροντίδας υγείας – πρόνοιας, σύγχρονη διοίκηση, η
οποία θα θέτει νέα οργανωτική κουλτούρα, και κατάλληλες και ελεγχόμενες
σχέσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Εύκολα δεν είναι! Συμφωνώ απόλυτα
με τον υπουργό κ. K. Στεφανή ότι η αναπροσαρμογή του συστήματος στις νέες
συνθήκες είναι αναγκαία. Πώς όμως θα δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις
και πώς θα γίνει η αναπροσαρμογή ακόμα δεν φαίνεται. Πολιτική υγείας δεν
υφίσταται! Ίσως μέρος της εκπαίδευσης πρέπει να ασχοληθεί με την έννοια της
παρέμβασης. Μπορούμε να αρχίζουμε με παρεμβάσεις που θα μειώσουν την
ασυμμετρία και το χάσμα μεταξύ εύκολης απόφασης και δύσκολης εφαρμογής».