Πρόσωπα «Δεν θα πάρω», χωρίς ευχαριστώ

«Μπορείτε να βάλετε το βραβείο σας εκεί που ξέρετε, κύριε Μπλαιρ, κυρία
Βασίλισσα».

Μπέντζαμιν Ζεφανάια: «Θυμώνω όταν ακούω τη λέξη “αυτοκρατορία”…»

Ο Μπέντζαμιν Ζεφανάια είναι σαφέστατος και η Ντάουνινγκ Στρητ έπρεπε να το
σκεφθεί καλύτερα. Ο 48χρονος Βρετανός ρασταφάρι ποιητής που προτάθηκε για τον
τίτλο του Αξιωματικού του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας ουδέποτε
έκρυψε τις απόψεις του. «Τα κομψά μεγάλα βραβεία και τα χρήματα των επάθλων /
Σκοτώνουν τη μαύρη ποίηση / Την τέχνη μας δεν την κομματιάζουν οι λογοκριτές ή
οι δικτάτορες. / Το δέλεαρ να συναντήσουμε βασιλιάδες / και να αγγίξουμε την
υψηλή κοινωνία / θολώνει τη δημιουργικότητα και κατατρώγει την καρδιά μας»,
έγραφε στο ποίημά του με τίτλο «Αγορασμένοι και Πουλημένοι». Πώς λοιπόν να
γίνει κι αυτός τώρα ένας «δαμασμένος πολεμιστής που υποκλίνεται στις
παρελάσεις»;

Δεν είναι ασυνήθιστο στη Βρετανία πρόσωπα που προτείνονται για να τιμηθούν από
τον Θρόνο να αρνούνται τη διάκριση. Αυτό φέρεται να έκαναν ο σκηνοθέτης Κεν
Λόουτς και η ηθοποιός Έλεν Μίρρεν. Το 1969, ο Τζων Λέννον είχε επιστρέψει στη
βασίλισσα το παράσημο διαμαρτυρόμενος για τη στάση της Βρετανίας στο Βιετνάμ
και στον εμφύλιο της Νιγηρίας. Ο Μικ Τζάγκερ δέχθηκε έντονες επικρίσεις από
τον Κηθ Ρίτσαρντ επειδή δέχθηκε τον τίτλο του ιππότη. Το θέμα με τον Ζεφανάια
είναι πως δημοσιοποίησε την άρνησή του με άρθρο του στην «Γκάρντιαν».

«Θυμώνω όταν ακούω τη λέξη “αυτοκρατορία”, μου θυμίζει χιλιάδες χρόνια
βαναυσότητας», γράφει ο Ζεφανάια. «Μου θυμίζει πώς οι προγιαγιάδες μου
βιάστηκαν και οι προπάπποι μου βασανίστηκαν». Εξάλλου ουδέποτε θα δεχθεί,
τονίζει, βραβείο από τον Μπλαιρ, το γραφείο του οποίου συντάσσει τον κατάλογο
των προς βράβευση προσώπων και τον υποβάλλει για έγκριση στη μονάρχη: «Δεν με
ξεγελάτε, κ. Μπλαιρ, θέλετε να μας ιδιωτικοποιήσετε όλους· θέλετε να μας
στείλετε στον πόλεμο. Μένετε σιωπηλός όταν είναι ανάγκη να μιλήσετε για μας,
προτιμώντας να είστε η φωνή των ΗΠΑ».

Ο Ζεφανάια γεννήθηκε στο Μπέρμιγχαμ το 1958 και μεγάλωσε στην Αγγλία και την
Τζαμάικα, όπου αγάπησε τη μουσική και την ποίηση της Καραϊβικής. Έκανε φυλακή
για διάρρηξη και, όταν αποφυλακίσθηκε, πέρασε από το έγκλημα στη μουσική και
την ποίηση. Εξέδωσε την πρώτη συλλογή ποιημάτων το 1980 με τίτλο «Ο Ρυθμός της
Πένας». Στο άρθρο του τονίζει ότι το σύστημα των διακρίσεων χρησιμοποιείται
για να φαίνεται μοντέρνο το κατεστημένο, για να μπορεί να υποστηρίζει ότι δεν
αποκλείει καλλιτέχνες ούτε μορφές τέχνης. «Υπάρχουν ένα σωρό συγγραφείς που
είναι καλύτεροι από μένα», γράφει. «Δεν μπορούσαν να με βραβεύσουν για τη
δουλειά μου υπέρ των δικαιωμάτων των ζώων… για τον αγώνα μου κατά του ρατσισμού;».