Οι εξελίξεις στα μέτωπα (1822-1824)

Η 1η Ιανουαρίου 1822 βρήκε τους επαναστάτες να διακηρύσσουν «την πολιτικήν
ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν» του ελληνικού έθνους. H σύγκληση της A’
Εθνοσυνέλευσης, η ψήφιση Συντάγματος και η δημιουργία οργάνων διοίκησης
συναρτώνται με τη στρατιωτική επικράτηση της Επανάστασης δέκα περίπου μήνες
μετά την εκδήλωσή της. Τούτο συνέβη ιδίως στη Ρούμελη, την Πελοπόννησο και τα
νησιά του Αιγαίου, δηλαδή στις περιοχές από όπου προερχόταν η συντριπτική
πλειονότητα των «παραστατών» στην Πιάδα (Επίδαυρο). Οι στρατιωτικές επιτυχίες
στις εν λόγω περιοχές, ιδίως εκείνες που διαφύλαξαν την Επανάσταση από μια
πρόωρη καταστολή, δηλαδή οι μάχες για τον έλεγχο του Μακρυνόρους στη δυτική
Ρούμελη, η μάχη στα Βασιλικά στην ανατολική Ρούμελη, οι μάχες στο Βαλτέτσι και
τα Δολιανά και κυρίως η άλωση της Τριπολιτσάς στην Πελοπόννησο, επέτρεψαν
στους επαναστάτες να ελέγξουν έναν πρωταρχικό εδαφικό πυρήνα, βάσει του οποίου
οργανώθηκαν πολιτικά, συγκρότησαν δηλαδή θεσμούς διοίκησης και μηχανισμούς
εξουσίας.

Ποια ήταν όμως αυτή η εν δυνάμει «επικράτεια» του αναγγελλόμενου στις αρχές
του 1822 νέου κράτους; Στην Πελοπόννησο, παρά την παράδοση του Ακροκορίνθου
στα τέλη Ιανουαρίου, οι Οθωμανοί διατηρούσαν τον έλεγχο σημαντικών οχυρών: την
Πάτρα και το Ρίο στα βορειοδυτικά, τη Μεθώνη και την Κορώνη στα νοτιοανατολικά
και, τέλος, το ισχυρό συγκρότημα του Ναυπλίου στα ανατολικά.

Οι πολεμιστές

Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, οι επαρχίες ελέγχονταν από τους ενόπλους της
Επανάστασης, τους εξεγερμένους χωρικούς αλλά και τους κατοίκους των πόλεων,
που μέσα σε λίγους μήνες είχαν μετατραπεί σε πολεμιστές υπό την καθοδήγηση
οπλαρχηγών, όπως ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Αναγνωσταράς, ο Πλαπούτας, κ.ά.,
παλαιοί κλέφτες και κάποιοι, που είχαν μάθει την τέχνη του πολέμου ως
μισθοφόροι στα Επτάνησα, στα χρόνια των ναπολεόντειων πολέμων. Οι οθωμανικές
δυνάμεις στην Πελοπόννησο ήταν λοιπόν κλεισμένες στα περιφερειακά φρούρια,
αποκομμένες μεταξύ τους και αδύναμες να εξορμήσουν στην ύπαιθρο. Έτσι, στα
τέλη του 1821 και τις αρχές του 1822 η Πελοπόννησος ήταν αρκετά ασφαλής για να
πραγματοποιηθεί εκεί η πρώτη Εθνοσυνέλευση και να επιλεγεί ως τόπος
εγκατάστασης της άρτι συσταθείσας ελληνικής Προσωρινής Διοίκησης.