Mνήμες – ψηφίδες μέσα στην Iστορία

Σκηνές μιας άλλης εποχής έτσι όπως την είδαν και την αφηγήθηκαν μέσα από τις δημιουργίες τους αλλά και από τον φακό της εκπομπής «Ιστορία των χρόνων μου» παρακολουθούμε τα βράδια της Παρασκευής από την ΕΤ1

Προσωπικές μαρτυρίες, μικρά ανθρώπινα ψηφιδωτά που συνθέτουν το παζλ μιας
εποχής, καθένα και ένας κόσμος, μια πολύτιμη αφήγηση για την εποχή, εκείνη την
πικρή της ασπρόμαυρης Ελλάδας, με τα ξερονήσια τόπους εξορίας και τις φτωχές
ζωές μοιρασμένες στα δύο από μια πολιτική του διχασμού. Αυτές συνθέτουν τη
σειρά ντοκιμαντέρ «H ιστορία των χρόνων μου», που προβάλλει η ET1 τα βράδια
της Παρασκευής.

Σπάνια πια η τέχνη του ντοκιμαντέρ, καθώς το ντοκουμέντο, η μαρτυρία πέρασε
στο πεδίο της ενημέρωσης, έγινε «στιγμή» του παρόντος και την είδαμε να
ευτελίζεται σε ριάλιτι καημούς. H ομάδα «Περίπλους» με τους Θάνο Λαμπρόπουλο
και Στέλιο Χαραλαμπόπουλο επιμένει, ωστόσο, να υπηρετεί την τέχνη του
ντοκιμαντέρ και κυρίως την πτυχή του που αφορά την ιστορική μαρτυρία. Και εδώ
αναλαμβάνουν δημιουργοί, άνθρωποι που «είδαν» την Ελλάδα της εποχής τους με
τον τρόπο της τέχνης τους, να αφηγηθούν βιώματα, σκηνές, να συνθέσουν το
γαϊτανάκι ιστορίας και προσωπικής εμπειρίας.

Στα επεισόδια που ήδη έχουν προβληθεί ο φωτογράφος της Αντίστασης
Κώστας Μπαλάφας, ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, ο σκηνοθέτης Μιχάλης Κακογιάννης,
κατέθεσαν τις αναμνήσεις τους σαν σκηνές από ένα ιστορικό δράμα. Με
στιγμιότυπα συγκινητικά και ανθρώπινα, το ένα δίπλα στο άλλο, περιέγραψαν την
ατμόσφαιρα της εποχής του ’50, το κλίμα, τις προσδοκίες. Οι ελπίδες που τους
ενέπνευσαν, η τέχνη που τους εξέφρασε, οι άνθρωποι που συνάντησαν και
σφράγισαν τη μνήμη τους, οι στιγμές που τους συγκίνησαν, όλα τοπία ζωής,
συστατικά της μνήμης του τόπου.

Με τον φακό καρφωμένο στο πρόσωπό τους, το πλάνο κοντινό, ο
άνθρωπος-πρωταγωνιστής του μικρού τηλεοπτικού αφιερώματος, της ιστορίας της
ζωής και του τόπου. H αφήγηση, χωρίς να αρνείται τον νοσταλγικό εξωραϊσμό που
έχει πάντα η μνήμη όταν γίνεται λόγος, προβάλλει την ιστορική της αξία.

Γυρνούσε μετά από χρόνια ο εξόριστος και πώς να ζήσει πια με τον άνθρωπό
του, ήταν ένας ξένος, θα πει ο Τίτος Πατρίκιος αποκαλύπτοντας μια
συγκλονιστική πτυχή της ζωής των ανθρώπων της εξορίας. Άνθρωποι του χρέους και
του κανόνα αντιμετώπισαν τις ανάγκες μιας άγριας ζωής καταπιέζοντας
συναισθήματα, επενδύοντάς τα στην ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο, έτσι
νόμιζαν, έτσι πίστευαν. Σημάδεψε τις σχέσεις των ανθρώπων αυτή η προσπάθεια.
Και μετά ήρθαν οι στιγμές της εξορίας, η οργάνωση της ζωής, οι διχαστικές και
σκοταδιστικές πολιτικές της «άλλης πλευράς» που πλήγωσαν τις ελπίδες. H
επίσημη κομματική γραμμή απαγορεύει μέσα σε αυτά και εκείνα του Ντοστογιέφσκι.
Οι δύο πλευρές του κόσμου χρησιμοποιούσαν τα ίδια άγρια μέσα άσκησης ελέγχου
στη σκέψη των ανθρώπων. H αφήγηση δεν έχει πικρία, δεν έχει χρώμα, είναι απλή
κατάθεση μιας μνήμης, πολύτιμης όμως για να διαλυθούν ομίχλες σιωπής που
βάρυναν την ιστορία και τις συνειδήσεις.

Πολύτιμη και η αφήγηση του Κώστα Μπαλάφα, του φωτογράφου που κατέγραψε
τις στιγμές μιας Ελλάδας φτωχής, πονεμένης, αποκλεισμένης, στα βουνά της
Ηπείρου, στην πεινασμένη επαρχία, στους οίκους ανοχής της Αθήνας. Μέσα σε
έναν τέτοιο χώρο ανακάλυψα μια μάνα, που φοβόταν μήπως μάθει το παιδί
της τι δουλειά κάνει… Δεν την πούλησα την φωτογραφία, πώς να
πουλήσεις αυτούς τους ανθρώπους που σε εμπιστεύτηκαν, θα πει αυτός ο
σεμνός υπηρέτης μιας υψηλής τέχνης, που μοιάζει να αποτύπωσε την ψυχή των
ανθρώπων.

Εικόνες μιας άλλης ζωής

Συμπληρωματική του γκρίζου κόσμου η ψηφίδα της μνήμης του Μιχάλη
Κακογιάννη. Της κοσμοπολίτικης Ελλάδας, της ταξιδεμένης. H εκπομπή με πλούσιο
αρχειακό υλικό επικεντρώνεται στις αναμνήσεις από τα γυρίσματα της «Στέλλας»,
αλλά μαζί περνούν εικόνες μιας άλλης ζωής, οι άνθρωποι και το ντεκόρ της πόλης
τού τότε, που χάρη στην εμπνευσμένη σκηνοθεσία της εκπομπής συγκρίνεται με
αυτό που απέμεινε σήμερα. Με ένα πηγαινέλα στον χρόνο, από το παρόν στο
παρελθόν και ξανά πίσω στο σήμερα η ιστορία των «μικρών» συμπλέκεται με τη
μεγάλη του τόπου και δίνει το χρώμα και το βάθος που έχει ανάγκη η ιστορία για
να είναι των ανθρώπων και όχι μιας πολιτικής που τη διαμορφώνει στα μέτρα της,
πληγώνοντας τη συνείδηση του λαού.