|
Γυναικείο ένδυμα με ύφασμα από την Καταλωνία και τη Βενετία ραμμένα σε στυλ «πρινσές», που θεωρείται πως ανήκει στην περίφημη (και ανεξιχνίαστη) πριγκίπισσα Κλεόπα Παλαιολογίνα – Μαλατέστα, όπως αποκαταστάθηκε με βάση τα υπολείμματα (αριστερά) στη Μούμια του Μυστρά
|
Μία Ιταλίδα ιστορικός, η Σίλβια Ροντσέι, υποστηρίζει ότι έλυσε το μυστήριο που
καλύπτει την ταυτότητα ενός μοναδικού ευρήματος, της Μούμιας του Μυστρά.
Αντίθετα με την επίσημη ελληνική άποψη. H έρευνα ετών την οδηγεί στο
συμπέρασμα ότι πρόκειται για μια Ιταλίδα ευγενή, την Κλεόπα Μαλατέστα, σύζυγο
του Θεόδωρου Παλαιολόγου II.
Υπέρ της «ιταλικής ταυτότητας» του μοναδικού ευρήματος – τα ενδύματα μιας
ξανθιάς, ανώτερης τάξης, γυναίκας που πέθανε πριν από 600 χρόνια και βρέθηκε
το 1955 θαμμένη και ταριχευμένη στην Αγία Σοφία, συνηγορούν τα αποτελέσματα
των πρόσφατων ενδυματολογικών αναλύσεων. Οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν στην
Ελβετία, από ομάδα παλαιοανθρωπολόγων και αρχαιολόγων του ενδύματος, με
επικεφαλής τη Μαριέλ Μαρτιανίνι Βέμπερ.
H κατασκευή, η ύφανση και η βαφή τους δείχνει ότι ήταν εισαγόμενα –
καταλανικά και βενετσιάνικα – και χρονολογήθηκαν με ακρίβεια στο πρώτο μισό
του 15ου αιώνα. Την εποχή ακριβώς που έζησε η Κλεόπα στον Μυστρά. Σύμφωνα με
άρθρο της Σίλβια Ροντσέι, η Μαλατέστα βρήκε βίαιο θάνατο. «Οι αναλύσεις στον
σκελετό φαίνεται να μην αφήνουν αμφιβολία», λέει. «Στο στέρνο εντοπίσθηκε μια
διάτρηση στο ξιφοειδές οστούν, που ερμηνεύεται ως σημάδι ενός χτυπήματος με
μαχαίρι στο ύψος της καρδιάς». Οι αναλύσεις όμως της παλαιοανθρωπολόγου
Κριστιάν Κραμάρ έδειξαν ότι πρόκειται «για ανατομική ιδιομορφία».
Μια πληροφορία ότι η Κλεόπα ετοίμαζε έναν διάδοχο με ιταλικό αίμα για τον
θρόνο του Μυστρά, κάτι που ασφαλώς θα δυσαρεστούσε αυτούς που προτιμούσαν το
τουρκικό σαρίκι από την παπική τιάρα. Επίσης τα γράμματα μιας ακολούθου της
αναφέρονται σε συζυγικές διαφωνίες, αλλά και σε διαφωνίες με τα κόμματα της
αυλής του Μυστρά.
Σύμφωνα με την παράδοση των καλογριών της Μονής Παντάνασσας, που
ιδρύθηκε από την Κλεόπα Μαλατέστα, η μούμια που βρέθηκε το 1955 ανήκε στην
Ιταλίδα ευγενή που θα ένωνε το Βυζάντιο με την Ιταλία. Και αυτή την παράδοση
επανέλαβαν οι μοναχές στην Ιταλίδα ιστορικό.
Φυσικά, υπάρχει και αντίλογος από ελληνικής πλευράς για την ταυτότητα της
νεκρής: η ταφή σωρηδόν σ’ ένα υπόγειο μαζί με πολλούς άλλους, το γεγονός ότι
δεν βρέθηκε κανένα σήμα ή επιγραφή στο μνήμα, το ότι τα ενδύματά της είναι μεν
αριστοκρατικά, αλλά δεν είναι χρυσοποίκιλτα ούτε τόσο πολυτελή όπως θα άρμοζε
σε μια ανώτατη αρχόντισσα του Μυστρά, τη σύζυγο του Δεσπότη, είναι μερικά
επιχειρήματα.
Οι Βυζαντινές πριγκίπισσες είχαν κάθε λόγο, όπως και οι Ιταλίδες της
Αναγέννησης, να χρησιμοποιούν βενετσιάνικα υφάσματα και δυτική μόδα «πρινσές»,
ενώ τα δαμασκηνά σχέδια ανήκουν εξίσου στη βυζαντινή παράδοση. Μόνο μια
ανάλυση του γενετικού υλικού θα μπορούσε να δώσει οριστική απάντηση για την
εθνική ταυτότητα της πριγκίπισσας του Μυστρά. Και αυτή δεν έχει γίνει ακόμα.
Ίντριγκες και «υψηλές» επαφές
H Κλεόπα Παλαιολογίνα Μαλατέστα έζησε στον Μυστρά σε μια εποχή γεμάτη
ίντριγκες και αγωνία για το μέλλον του Βυζαντίου και περιγράφεται ως μία
ιδιαίτερα ευφυής ευγενής, που έφθασε στον Μυστρά μαζί με Ιταλούς καλλιτέχνες
και τεχνίτες και διατηρούσε επαφές με τον καρδινάλιο Βησσαρίωνα. Ο
δημοσιογράφος – συγγραφέας Γιώργος Λεονάρδος στο βιβλίο του «H ωραία
κοιμωμένη», που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Λιβάνη, δίνει μια συναρπαστική
αφήγηση της ζωής της σε 428 σελίδες.
