Tι έγινε ο πόλεμος;

Πέρασαν οι εποχές εκείνες που οι κάμερες συνωστίζονταν να καταγράψουν εικόνες πολέμου. Μαζί τους μοιάζει να αποσύρθηκε και η σκέψη για όσα συμβαίνουν εκεί

Οι μαραθώνιες αναμεταδόσεις από το μέτωπο του Ιράκ αντικαταστάθηκαν από
σύντομες αναφορές στα βραδινά δελτία ειδήσεων, που μιλούν για αιματηρές
εκρήξεις, για θανάτους. Επισήμως ο «πόλεμος» έχει τελειώσει, οι κάμερες
αποχώρησαν, το ίδιο και οι μεγάλοι ανταποκριτές, μερικοί ρεπόρτερ πού και πού
επισκέπτονται τις επικίνδυνες ζώνες και αναμεταδίδουν εικόνες χειρότερες από
εκείνες που είδαμε την εποχή των βομβαρδισμών.

Μέσα όμως στην πραγματικότητα του τηλεοπτικού θεάματος το Ιράκ ξαναπήρε τα
μικρά γεωγραφικά του μέτρα, μια μικρή μακρινή χώρα, λες και όσα συμβαίνουν
εκεί δεν μας απασχολούν πλέον.

Με το ερώτημα «πόσο μας αφορά ό,τι συμβαίνει στο Ιράκ και το Ισραήλ», η
εκπομπή της NET «Άλλη άποψη» και με αφορμή το ευρωβαρόμετρο που μετρά τη
«θερμοκρασία» των πολιτών της Ευρώπης σχετικά με το θέμα της παγκόσμιας
ασφάλειας, επανέφερε τη σκέψη στα γεγονότα των περιοχών αυτών. Γεγονότα που
αποδεικνύουν πως η σοβαρότητά τους είναι αντιστρόφως ανάλογη με τον χώρο που
καταλαμβάνουν στο τηλεοπτικό θέαμα.

H παρουσία της κάμερας στους σύγχρονους πολέμους ή επιθέσεις, μας έχει
συνηθίσει σε έναν παράδοξο τρόπο αντιμετώπισής τους. Ζούμε τη φλόγα της
αντίδρασης, το ρίγος της συγκίνησης, την αγωνία για το εύθραυστο της
παγκόσμιας ειρήνης, βουρκώνουμε για τα θύματα, ενωνόμαστε στις αντιπολεμικές
αντιδράσεις και στις φιλανθρωπικές ενέργειες, όλα όμως όσο κρατάει το θέαμα.
Μόλις αυτό λήξει – αδύνατον να είναι συνεχές – λες και μας καταλαμβάνει μια
αιφνίδια λήθη, ένα είδος αποστροφής για τη δυστυχία και παραδινόμαστε στις
καθημερινές μας συνήθειες σαν να μην έχει συμβεί τίποτε, σαν να ήταν ένα
θρίλερ, μια ταινία που τέλειωσε ή το πολύ πολύ να έχει ένα ή περισσότερα
σίκουελ, όπως χαρακτηρίζει το Χόλιγουντ τις συνέχειες των επιτυχημένων
ταινιών.

Τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης του ευρωβαρομέτρου είναι ενδεικτικά της
θολούρας που αφήνει στη συνείδηση και τη μνήμη ο θόρυβος των πολεμικών
υπερθεαμάτων. Ποιες χώρες θεωρούν ως πιο απειλητικές για την παγκόσμια ειρήνη
οι Ευρωπαίοι; Τη Βρετανία, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, το Ιράκ, είναι επόμενο, αλλά
μεταξύ αυτών, για ορισμένους λαούς της Ευρώπης, βρίσκονται και η Σομαλία ή η
Λιβύη.

Με ποιο σκεπτικό θεωρούνται απειλή, αναρωτήθηκε ο κ. Ντόκος του ΕΛΙΑΜΕΠ. Μήπως
ως ανάμνηση από πολεμικές συγκρούσεις άλλων εποχών, χωρίς η μνήμη να έχει
συγκρατήσει για ποιους λόγους και μεταξύ ποιων έγιναν, αλλά μόνο ως περιοχές
όπου «κάτι» πολεμικό συνέβη;

H άποψη των λαών για τον κίνδυνο δεν μπορεί παρά να έχει άμεση σχέση με τις
προσλαμβάνουσες που έχει ο λαός αυτός από τα τοπικά μίντια. Έτσι συμβαίνει
στην εποχή μας και οι δημοσκοπήσεις αποκαλύπτουν μάλλον τη σύγχυση, παρά
δίνουν απαντήσεις για το ποιο είναι το πρόβλημα.

Στην ίδια σύγχυση δεν μπορεί παρά να βρίσκονται και οι Αμερικανοί, που ζουν τη
διάψευση των υποσχέσεων της προπαγάνδας Μπους. Όχι μόνο δεν τελείωσε ο
πόλεμος, αλλά έχουν περισσότερους νεκρούς από εκείνες τις ημέρες της μιντιακής
πολεμικής υστερίας.

Το πρόβλημα είναι πως είτε οι Αμερικανοί που παραπλανήθηκαν από την προπαγάνδα
Μπους, είτε εμείς οι υπόλοιποι, οι Ευρωπαίοι που είχαμε τη δυνατότητα μιας
πληρέστερης εικόνας των καταστροφών, λίγους μόλις μήνες μετά τους
βομβαρδισμούς βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο σημείο άγνοιας. Οι μόνοι που
γνωρίζουν είναι εκείνοι που υφίστανται τις συνέπειες, που ζουν ακόμη τις
καταστροφές, που βιώνουν την εχθρότητα, την τρομοκρατία, τον θάνατο, οι
Ισραηλινοί, οι Παλαιστίνιοι, οι Ιρακινοί.

Ωστόσο «δεν ακούστηκε ποτέ η φωνή των λαών», όπως επισήμανε με αγωνία στην
εκπομπή ο Ισμάτ Σαμπρί, επιτετραμμένος των Παλαιστίνιων. Γιατί αυτό που
καταναλώνουμε όλοι οι θεατές των πολεμικών δραμάτων είναι η στιγμιαία
τραγωδία. Έχουμε την αίσθηση πως με τη συμπόνια για τα θύματα, κατανοούμε, ενώ
στην πραγματικότητα απλώς συγκινούμαστε, με αυτό το ιδίωμα της καρδιάς, που
δεν έχει σχέση με τη σκέψη και την πολιτική συνείδηση και που πολύ γρήγορα μας
εξουθενώνει και αποζητούμε τη λήθη.

Στην υπόθεση του Ιράκ παραμένει ο ρόλος των μίντια καθοριστικός. Ακόμη και με
τη σιωπή τους.