Παλιοί και νέοι…

Στο πρόσφατο Διεθνές Φεστιβάλ Βιβλίου της Φρανκφούρτης, η γνωστή
(αντι)Αμερικανή συγγραφέας Σούζαν Σόνταγκ κέρδισε μια ιδιαίτερα τιμητική
διάκριση: το «βραβείο Ειρήνης» των εκδοτών και βιβλιοπωλών Γερμανίας. H
κριτική επιτροπή την βράβευσε επειδή «υπερασπίζεται την τιμή μιας ανεξάρτητης
σκέψης, σε έναν κόσμο ψευδών εικόνων και αποσπασματικών αληθειών». Όσο για την
ίδια, μίλησε για πολλά: εκτίμησε ότι ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αμερική δεν
υπάρχει απλώς ένα χάσμα, αλλά μια σύγκρουση με βαθιές ρίζες, «τόσο περίπλοκη,
όσο οι συγκρούσεις γονέων και παιδιών». Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία
της ομιλίας της ήταν ο σχολιασμός της στα περί παλιάς και νέας Ευρώπης. «Όσοι
είναι μαζί μας είναι νέοι», είπε. «Το ιδιοφυές των Ηνωμένων Πολιτειών, μιας
χώρας βαθιά συντηρητικής, είναι ότι έχει συλλάβει έναν συντηρητικό τρόπο
σκέψης που δοξάζει πιο πολύ το νέο παρά το παλιό».

…και – κυρίως – αντιδραστικοί

Αλήθεια, εμείς σε ποια Ευρώπη ανήκουμε; Την παλιά ή τη νέα; Αυτό οι Αμερικανοί
δεν μας το έχουν ξεκαθαρίσει. Το βέβαιο είναι ότι ο εγχώριος, βλακώδης
συντηρητισμός – αντίθετα με τον «ιδιοφυή αμερικανικό» – προτιμάει το παλιό από
το νέο. Θέλει τις παλιές, δοκιμασμένες μεθόδους. Και ανακαλύπτει εσχάτως, σε
ποια Αμερική θέλει να ανήκει. Θέλει να ανήκει στην παλιά εκείνη Αμερική, που
δεν επέτρεπε στους μαύρους να μπαίνουν στα λεωφορεία. Το είπε καθαρά ένας από
τους τρομερούς εκπροσώπους της Τοπικής μας Αυτοδιοίκησης: οι Αλβανοί δεν
μπαίνουν στα δημοτικά μας λεωφορεία. Το μόνο που μας μένει είναι να βρουν και
οι Αλβανοί τον δικό τους Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, να καθήσει πλάι πλάι στο
λεωφορείο με κανέναν… υπερνομάρχη, για να δώσουν το παράδειγμα. Το δυστύχημα
είναι ότι Λούθηρος δεν μπορεί να είναι ο Αλβανίας Αναστάσιος, γιατί δεν είναι
του κόσμου τούτου: δεν ανήκει ούτε στις παλιές ούτε στις νέες χώρες…