Ο δρόμος δεν ήξερε Iστορία

Το ξέρουμε πια πως η κάμερα καταγράφει μία μικρή γωνία της πραγματικότητας, αλίμονο αν την μετατρέπουμε σε εικόνα του συνόλου

Τι δράμα κι αυτό! Να βγαίνουν τα μικρόφωνα και οι κάμερες στους δρόμους για να
καταγράψουν την εθνική συνείδηση και να μην την βρίσκουν. Άφαντη. Είναι, για
παράδειγμα, εθνική εορτή, σημαιοστολίζεται η χώρα, τα σχολεία ετοιμάζουν
ωραίες τελετές, όλο και κάποιος φιλόλογος εκφωνεί τον πανηγυρικό (τι ωραίοι,
τι σπουδαίοι οι Έλληνες, τι ήρωες, του Έλληνος ο τράχηλος… κ.λπ., κ.λπ.).

Κι όμως, έτσι και βγει η τηλεόραση μια βόλτα στα πεζοδρόμια να κάνει
έλεγχο αν ξέρουμε τι μας γίνεται, τι γιορτάζουμε ως έθνος, λες και έπεσε βόμβα
νέας τεχνολογίας που αφαιρεί τη σκέψη από ειδικές κατηγορίες και ηλικίες. Δεν
θυμούνται τίποτε. Είτε απαντούν λάθος ότι την 28η Οκτωβρίου γιορτάζουμε την
Επανάσταση του ’21 και το αντίστροφο ή δεν απαντούν τίποτε.

Το ίδιο ακριβώς επαναλαμβάνεται επί σειρά ετών σε κάθε εθνική επέτειο,
με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, με την ίδια επισημότητα και αποκτά πάντα το ίδιο
βάρος η πικρή διάγνωση: οι νέοι δεν γνωρίζουν την Ιστορία.

Τι συμβαίνει; Είναι δυνατόν παιδιά που πηγαίνουν σχολείο να πάσχουν από τέτοιο
βαθμό αφηρημάδας, ώστε επί σειρά ετών να μη συνειδητοποιούν τι ακούνε από τους
δασκάλους τους τέτοιες ημέρες; Υπάρχουν μήπως δάσκαλοι, που δεν λένε ούτε τα
στοιχειώδη στα παιδιά;

Μοιάζουν και οι δύο περιπτώσεις απίθανες. Κάτι άλλο γίνεται. Όσοι
θυμόμαστε τα σχολικά χρόνια, γνωρίζουμε ότι μπορεί να βαριόμαστε θανάσιμα στις
εθνικές επετείους με τις χουντικές τους παράτες, να αμφισβητούσαμε και να
αντιδρούσαμε στη σκοταδιστική εκμετάλλευση της Ιστορίας, αλλά τα γεγονότα δεν
γινόταν να μην τα μάθουμε. Για να μην προσθέσουμε σε όλα αυτά τις ελληνικές
ταινίες που έχουν προβληθεί άπειρες φορές από την τηλεόραση και τις επετειακές
εκπομπές ακόμη και των πρωινάδικων.

Τι προκαλεί την αφασία των νεαρών ερωτώμενων; Το πιθανότερο είναι ότι δεν
πρόκειται για δικό τους πρόβλημα αλλά της τηλεόρασης, που μετατρέπει τις
μεθόδους του θεάματος σε εθνικές στατιστικές, τις αμφισβητούμενες ενδείξεις σε
αναμφισβήτητες αποδείξεις.

Τα ρεπορτάζ δρόμου δεν είναι παρά εργαλεία της τηλεοπτικής σκηνοθεσίας.
Όσο πιο προκλητική μάλιστα είναι η εικόνα που παράγουν, τόσο πιο επιτυχημένα
είναι σύμφωνα με όρους τηλεθέασης. H διαδικασία αυτή, ωστόσο, δεν έχει σχέση
με την επιστήμη της στατιστικής και τις δημοσκοπήσεις, που απαιτούν
συγκεκριμένους κανόνες, δηλαδή επιλογή δείγματος με σαφή και μετρήσιμα
χαρακτηριστικά, ώστε να υπάρξει αξιόπιστο συμπέρασμα.

Απλώς, βγαίνει ένα συνεργείο στον δρόμο και όποιος δεχτεί να απαντήσει
καταγράφεται από την κάμερα. Άλλωστε, η άγνοια της Ιστορίας είναι ένα
προκλητικό στοιχείο για να στηθούν επάνω του τηλεθεάματα που καταγγέλλουν την
αποτυχία της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της παιδείας, τηλεθεάματα
μιζέριας και εθνικού οδυρμού. Όλα αυτά δεν έχουν φυσικά καμία επιστημονική
εγκυρότητα. Είναι απλώς τηλεόραση. Μόνο που ανάγουμε το ρεπορτάζ δρόμου σε
εθνική θερμομέτρηση, με τη σημασία που έχει η ιατρική αυτή διαδικασία για έναν
ασθενή ετοιμοθάνατο.

Μπορεί οι δρόμοι να έχουν την Ιστορία τους, αναλόγως με τον τρόπο με
τον οποίο τους βαδίζει κανείς. Να, που η τηλεόραση τους δίνει έναν ακόμη πιο
ολοκληρωμένο ρόλο στην Ιστορία του έθνους. Οι διαβάτες, και μάλιστα οι νεαροί,
καλούνται να σηκώσουν στους ώμους τους την ποιότητα της εθνικής παιδείας και
με μια απάντηση να την αποδείξουν ή να την καταργήσουν.

H άγνοια στις μέρες μας έχει καταντήσει κάτι σαν τη φτώχεια για τα τηλεοπτικά
υπερθεάματα, την αναζητούμε για να ρίξουμε επάνω της τόσο φως, ώστε στο τέλος
δεν την βλέπουμε. Όπως συμβαίνει στις θρησκευτικές γιορτές, Χριστούγεννα και
Πάσχα, με τους ενδεείς, που χρησιμεύουν για ντεκόρ φτώχειας, η οποία θα
ερεθίσει τα φιλάνθρωπα αισθήματα, έτσι και με την ιστορική άγνοια, την
αναζητούμε στις εθνικές επετείους για να ερεθιστούν πατριωτικά αισθήματα. Και
τα δύο συμβαίνουν αλλού από εκεί που τα αναζητούμε και η απόδειξη της ύπαρξής
τους δεν βρίσκεται στους δρόμους, αλλά στην κουλτούρα μας.