Διαστάσεις Tο μολύβι και το φτυάρι

«Δεν γελάει πια με το αστείο μου» (από τον Νιου Γιόρκερ)

Σκάψιμο ή γράψιμο; Αυτό ήταν το δίλημμα του Σέιμους Χήνυ ενώ μεγάλωνε στο
Ντέρυ. Ο πατέρας του ήταν γεωργός και κτηνοτρόφος, η μητέρα του προερχόταν από
οικογένεια προλεταρίων. H απάντηση δόθηκε από τη ζωή: σε ηλικία 12 ετών, ο
Σέιμους κέρδισε υποτροφία για να σπουδάσει σε ένα καθολικό σχολείο του Ντέρυ.
Από εκεί πήγε στο Μπέρκλεϋ, όπου γνώρισε τον Μπρόντσκι και τον Γουόλκοτ και
αποτέλεσε μαζί τους τη «Μαφία της Μασαχουσέτης», όπως είπε, παρουσιάζοντάς τον
την περασμένη Τετάρτη στη Μαδρίτη, ο φίλος του Ροντόλφο Καρντόνα, καθηγητής
ισπανικών στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης. «H Μαφία είναι σαν την ομορφιά»,
απάντησε με το σαρδόνιο χιούμορ του ο ποιητής. «Εξαρτάται από τα μάτια που τη
βλέπουν».

Σκάψιμο ή γράψιμο; Στα αρχαία ουαλλικά, το γράψιμο δεν είναι μια πνευματική
άσκηση, αλλά μια επώδυνη πράξη, ένα βασανιστήριο. Οι γείτονες του Σέιμους στο
κτήμα, όμως, είχαν άλλη γνώμη. Το μολύβι, έλεγαν, είναι πολύ πιο ελαφρύ από το
φτυάρι. Το να κουβαλάς αυτά που μαθαίνεις θα είναι πάντα λιγότερο κουραστικό
από το να κουβαλάς πέτρες. Κι έτσι, στα 23 του χρόνια, ο Σέιμους άρχισε να
γράφει ποιήματα. «Κάνε κάτι με τη ζωή σου», του έλεγαν οι γονείς του και οι
καθηγητές του. Κι εκείνος έγραφε ποιήματα. Τον είχε κατακτήσει διά παντός αυτό
το μείγμα ατυχημάτων, χάρης και παγίδων που λέγεται ποίηση. «Ο ποιητής», είπε
ο Σέιμους Χήνυ στη Μαδρίτη, «είναι ένα κατασκευασμένο πλάσμα που υπογράφει με
το όνομά σου. Κι όσο περισσότερο γράφεις, τόσο πιο μακριά ταξιδεύεις, τόσο
περισσότερο ξεχνιέσαι. Ο δρόμος είναι δύσκολος, γιατί το γράψιμο έχει μια
πλευρά ασυνείδητη και μια πλευρά πολύ συνειδητή, το να δημοσιεύεις και το να
δέχεσαι κριτικές».

Είναι περίεργο, ίσως, αλλά στην εκδήλωση της Μαδρίτης συζητήθηκε κυρίως η
πολιτική ποίηση, και καθόλου η ερωτική. «Θα φταίει η ηλικία μου», σάρκασε ο
Χήνυ. Μάλλον όμως είναι σημείο των καιρών. Ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε τι
πιστεύει για το Βασκικό ζήτημα. «Δεν το γνωρίζω καλά», απάντησε. «Θα σας πω
όμως αυτό που είχε πει ο Γιόζεφ Μπρόντσκι όταν βρέθηκε στην Ιρλανδία, στα τέλη
του ’98. Όταν δεν ξέρεις καλά κάτι, καλύτερα να μη μιλάς από καθέδρας.
Καλύτερα τότε να εφαρμόζεις τις εντολές. Ου φονεύσεις. Έπειτα απ’αυτό μπορούμε
να συζητήσουμε οτιδήποτε. Μόνο με τον διάλογο λύνονται τα προβλήματα. Βασική
προϋπόθεση όμως είναι να σταματήσεις να σκοτώνεις. H Ιρλανδία έχει τη δική της
θλίψη, τη δική της ειρήνη. Είμαστε εξαντλημένοι, αλλά δεν χάνουμε την ελπίδα».