Πρόσωπα Περί αθώων θυμάτων

«Ενώ ασκούμε επί 36 χρόνια μια κατοχή χωρίς όρια, εξακολουθούμε να θεωρούμε
τον εαυτό μας αθώο θύμα»: Ίντιθ Ζερτάλ, Ισραηλινή ιστορικός.

Ίντιθ Ζερτάλ. «Ουδέποτε θεωρούμε υπεύθυνο τον εαυτό μας γι’ αυτό που μας συμβαίνει!»

H Ίντιθ Ζερτάλ γεννήθηκε στο Ισραήλ, στο κιμπούτζ Εΐν Σεμέρ. Διδάκτορας του
Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ στη σύγχρονη εβραϊκή ιστορία, έχει αρθρογραφήσει
στην εφημερίδα «Χααρέτζ» και είναι συγγραφέας πολλών μελετών αφιερωμένων στον
σιωνισμό, το Ισραήλ και στη σχέση τους με το Ολοκαύτωμα. «Κάνοντας το
Ολοκαύτωμα μια βολική κοινοτοπία που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχεδόν σε
όλες τις περιπτώσεις, το υποτιμάμε ανεπανόρθωτα», λέει στη γαλλική
«Λιμπερασιόν».

Σύμφωνα με τη Ζερτάλ, η οποία έχει ασχοληθεί εκτενώς με το θέμα στο βιβλίο της
«Από την Καταστροφή στην Εξουσία: το Ολοκαύτωμα και το Ισραήλ», δύο είναι οι
θεμέλιοι μύθοι της ισραηλινής ψυχής. Πρώτα, ο μύθος περί ενός ενωμένου και
ομοιογενούς λαού (του εβραϊκού), ο οποίος αποτελεί εδώ και χιλιετίες μία
οντότητα με συνέχεια στον χρόνο και τον χώρο: «Δεν πιστεύω πως ένα έθνος είναι
μια ομάδα που προσδιορίζεται εθνοτικά, γενετικά, με συνέχεια πολλών
χιλιετιών… Ένα έθνος είναι μάλλον μια κατασκευή, ιστορία και μνήμες, μια
“διάθεση”, όπως θα έλεγε ο Ρενάν, συμμετοχής, αλληλεγγύης. Δεν είναι κάτι
αυτονόητο, αλλά δημιουργείται από τους ανθρώπους». Έπειτα είναι «ο μύθος πως
είμαστε τα αιώνια θύματα της Ιστορίας. Και μάλιστα, όπως το λέει η Χάνα Άρεντ,
πιστεύουμε πως είμαστε θύματα αθώα από κάθε άποψη, θύματα που δεν φέρουν
κανένα μέρος της ευθύνης για όσα τους συμβαίνουν. Αυτό εξηγεί θεμελιωδώς το
σημερινό Ισραήλ».

H Ζερτάλ, το τελευταίο βιβλίο της οποίας με τίτλο «Το Έθνος και ο Θάνατος»
εκδόθηκε πέρυσι (έχει ήδη μεταφραστεί στα γερμανικά και σύντομα θα
κυκλοφορήσει στα γαλλικά και τα αγγλικά), υπογραμμίζει πως οι Εβραίοι όχι μόνο
δεν κινδυνεύουν από νέο Ολοκαύτωμα, «αλλά είμαστε αντίθετα οι “δυνατοί της
γειτονιάς”, κάτοχοι μιας τεράστιας δύναμης, πέρα από κάθε φαντασία (…) ένα
υπερεξοπλισμένο γκέτο». Ήδη από το 1948, επισημαίνει, η Χάνα Άρεντ περιέγραφε
πώς το Ισραήλ θα μετατρεπόταν σε μια μιλιταριστική δύναμη, πώς θα εγκατέλειπε
τους κοινωνικούς και πολιτιστικούς πειραματισμούς του και θα απομονωνόταν, θα
γινόταν ξενοφοβικό, εχθρικό απέναντι στον κόσμο και τους Άραβες γείτονές τους.
Εντούτοις, υπογραμμίζει η Ισραηλινή ιστορικός, «ουδέποτε θεωρούμε υπεύθυνο τον
εαυτό μας γι’ αυτό που μας συμβαίνει! Αυτή είναι μία από τις ισχυρότερες αρχές
της ύπαρξής μας: είμαστε “καταδικασμένοι να σκοτώνουμε”, “αυτός ο πόλεμος μας
επιβλήθηκε”, “δεν φέρουμε καμιά ευθύνη”… Και ενώ ασκούμε επί 36 χρόνια μια
κατοχή χωρίς όρια, βίαιη, η οποία έφερε μέσα στα σπίτια μας τη φρικτή και τόσο
τραγική παλαιστινιακή τρομοκρατία, εξακολουθούμε να θεωρούμε τον εαυτό μας
αθώο θύμα».