Tο βαμβάκι χωρίζει Bορρά και Nότο

Ο στόχος των αναπτυσσόμενων χωρών είχε τεθεί από την αρχή: σε αυτή τη
σύνοδο θα παλέψουμε για το βαμβάκι. Κι αν επισήμως η σύνοδος του Παγκόσμιου
Οργανισμού Εμπορίου κατέρρευσε για άλλους λόγους, ο βασικότερος λόγος που δεν
«επικοινώνησαν» οι πλούσιοι με τους φτωχούς ήταν οι πολυσυζητημένες επιδοτήσεις.

Εργάτης στην Ακτή του Ελεφαντοστού παίρνει έναν υπνάκο πάνω σε μπάλες βαμβακιού

Την περασμένη Κυριακή το βράδυ, λίγο πριν ναυαγήσουν οι συνομιλίες στο Κανκούν
του Μεξικού, ο υπουργός Εμπορίου του Μάλι Σογκέλ Μαΐγκα δήλωνε: «H αξιοπιστία
του παγκόσμιου συστήματος εμπορίου εξαρτάται από την επίλυση του προβλήματος
του βαμβακιού». Πράγματι, σε μια συντονισμένη κίνηση που δεν μας είχαν
συνηθίσει ως τώρα, τέσσερις χώρες της Δυτικής Αφρικής (Μπενίν, Μπουρκίνα Φάσο,
Τσαντ και Μάλι) ζήτησαν να καταργηθούν μέχρι το 2006 οι αμερικανικές και
ευρωπαϊκές επιδοτήσεις στο βαμβάκι, οι οποίες παραμορφώνουν την αγορά και
καταστρέφουν εκατομμύρια ανθρώπους στην Αφρική.

Τα επιχειρήματα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα έχει να κάνει με τις Ηνωμένες
Πολιτείες. Οι επιδοτήσεις ύψους 3 ως 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων που
καταβάλλονται ετησίως στους 25.000 Αμερικανούς βαμβακοπαραγωγούς υπερβαίνουν
το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της Μπουρκίνα Φάσο και είναι τρεις φορές
μεγαλύτερες από ολόκληρη την αμερικανική βοήθεια για την Αφρική! Στην Ευρώπη,
όπου βαμβάκι καλλιεργείται μόνο στην Ελλάδα και στην Ισπανία (συνολικά περίπου
90.000 παραγωγοί), οι επιδοτήσεις φτάνουν τα 770 εκατομμύρια ευρώ (585 εκατ.
για την Ελλάδα και 185 εκατ. για την Ισπανία). Την ίδια ώρα, 10 εκατομμύρια
βαμβακοπαραγωγοί στη Δυτική και στην Κεντρική Αφρική, πολλοί από τους οποίους
ζουν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα, χάνουν κάθε χρόνο από τις εξαγωγές
ένα δισεκατομμύριο δολάρια.

Το επιχείρημα των αναπτυσσόμενων χωρών είναι απλό: εμείς παράγουμε βαμβάκι
υψηλής ποιότητας με χαμηλό κόστος, και μάλιστα με ενθάρρυνση της Παγκόσμιας
Τράπεζας. Όταν πάμε όμως να το διαθέσουμε στις διεθνείς αγορές, διαπιστώνουμε
ότι το αμερικανικό βαμβάκι είναι πολύ φτηνότερο λόγω των μαζικών επιδοτήσεων.
Δεν είναι άδικο; Δεν πρέπει οι πλούσιοι να εφαρμόσουν τους κανόνες που οι
ίδιοι θέσπισαν;

Στα ερωτήματα αυτά απάντησε με την κοινή (και αρνητική) της στάση μια «ανίερη»
συμμαχία της Ευρώπης, των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Ο ένας παρέπεμπε το πρόβλημα
στον άλλον. Τελικά, η αμερικανική αντιπροσωπεία, που είχε ήδη εκφράσει τη
δυσαρέσκειά της στον γενικό διευθυντή του ΠΟΕ επειδή περιέλαβε το βαμβάκι στην
ημερήσια διάταξη, έκανε μια… επαναστατική πρόταση: να διευρυνθεί η συζήτηση
ώστε να περιλάβει ολόκληρη την υφαντουργική βιομηχανία. Ήταν μια πρόταση που
οδηγούσε μαθηματικά στη ρήξη. H αμερικανική αλαζονεία επέτρεψε έτσι ακόμη μια
φορά στην Ευρώπη να μην αναλάβει τις ευθύνες της. Όμως το πρόβλημα παραμένει.
Και για τους Αφρικανούς δεν είναι πρόβλημα εμπορικού ή οικονομικού χαρακτήρα,
αλλά θέμα επιβίωσης. Τα χωριά εγκαταλείπονται, οι αγρότες πηγαίνουν στις
πόλεις για να βρουν δουλειά, κι όταν δεν τα καταφέρνουν, μεταναστεύουν στην…
Ευρώπη. «Μιλάμε για τη σίτιση των λαών μας και την εκπαίδευση των παιδιών
μας», λέει ο υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας του Μπενίν. Μπορούμε λοιπόν να
εκφράζουμε γενικά την αλληλεγγύη μας στον Τρίτο Κόσμο και ταυτόχρονα να
κλείνουμε τα μάτια σε ένα από τα πιο φλέγοντα προβλήματά του; Για να το δούμε
κι από την άλλη πλευρά: είμαστε έτοιμοι να θυσιάσουμε τα συμφέροντά μας για να
βελτιωθεί η ζωή μερικών εκατομμυρίων ανθρώπων στη μακρινή Αφρική;

Όλοι φαίνεται να έχουν δίκιο

Σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή του KKE Γιάννη Πατάκη, πρόεδρο της Ένωσης
Αγροτικών Συνεταιρισμών της Λάρισας, το ζήτημα δεν είναι οι επιδοτήσεις, αλλά
η διαμόρφωση των διεθνών τιμών του βαμβακιού από τις πολυεθνικές εταιρείες.
Είναι δυνατόν – σημειώνει στα «NEA» – να ήταν η εμπορική τιμή του βαμβακιού 38
δραχμές το κιλό το 1980 (δηλαδή προ επιδοτήσεων) και σήμερα να μην υπερβαίνει
τις 70; Ποιος κερδίζει από αυτή την κατάσταση; Ποιος επωφελείται από την
αστρονομική διαφορά ανάμεσα στην τιμή ενός κιλού βαμβακιού και στην τιμή ενός
βαμβακερού ρούχου; Γιατί πρέπει να πληρώσουν τα σπασμένα οι 80.000 Έλληνες
βαμβακοπαραγωγοί, το 90% των οποίων είναι μικρομεσαίοι;

Σε αυτή τη συζήτηση όλοι φαίνεται να έχουν δίκιο. Όλοι κοιτάζουν, όπως είναι
λογικό, πάνω απ’ όλα το συμφέρον τους. Το βέβαιο είναι ότι μακρινές πόλεις
όπως η Ντόχα και πολύπλοκοι όροι όπως Κοινή Αγροτική Πολιτική έχουν να κάνουν
με κάτι πολύ ουσιαστικότερο από βαρετά νούμερα και στατιστικές: με ανθρώπινες ζωές.