Οι φτωχοί απαιτούν δικαιοσύνη

Οι υπουργοί των 146 χωρών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)
ολοκληρώνουν αύριο την πενθήμερη σύνοδό τους στο Κανκούν του Μεξικού. Ο
διακηρυγμένος στόχος τους, να έχουν ολοκληρώσει έως τότε μια συμφωνία που θα
θέτει τις βάσεις για ένα νέο, πιο ισορροπημένο και αποτελεσματικό παγκόσμιο
εμπόριο, θα παραμείνει πιθανότατα ανεκπλήρωτος.

Μέσω του πολύπλοκου δικτύου φόρων, δασμών και ποσοστώσεων, που κυριαρχεί στο
παγκόσμιο εμπόριο, οι πλούσιες χώρες παίρνουν από τις φτωχές περισσότερα
χρήματα από όσα τους δίνουν στο πλαίσιο της αρωγής προς τον αναπτυσσόμενο
κόσμο. Για κάθε δολάριο που δίνουν ως βοήθεια, παίρνουν δύο, μέσω του άδικου
εμπορίου, το οποίο κοστίζει στους φτωχούς του κόσμου μας 100 δισεκατομμύρια
δολάρια τον χρόνο. Οι φτωχές χώρες, στις οποίες ζει το 40% του πληθυσμού της
Γης, λαμβάνουν μόνο το 3% του παγκόσμιου εισοδήματος από το εμπόριο. Οι
πλούσιες χώρες έχουν το 14% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά «τσεπώνουν» το 75%
του εμπορικού εισοδήματος. Χαρακτηριστικό είναι ότι το μέγεθος των εμπορικών
συναλλαγών της Βρετανίας ισοδυναμεί με το μέγεθος των εμπορικών συναλλαγών των
χωρών της Νότιας Ασίας και της Υποσαχάριας Αφρικής μαζί. Το αποτέλεσμα είναι
τρομερές ανισότητες, οι οποίες πρέπει να αρθούν, αν θέλουμε να σταθούν στα
πόδια τους τα 2,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι που ζουν σήμερα στον κόσμο με
λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα.

Οι φόροι. H κατάσταση αυτή είναι τεχνητή. Οι φόροι εισαγωγής που
επιβάλλονται στα προϊόντα από τις αναπτυσσόμενες χώρες είναι κατά μέσον όρο
τέσσερις έως πέντε φορές υψηλότεροι από τους δασμούς που επιβάλλονται στο
εμπόριο μεταξύ των πλούσιων χωρών. Σε ένα πουκάμισο που φτιάχνει ένας εργάτης
στο Μπανγκλαντές επιβάλλεται, όταν μπαίνει στην Αμερική, φόρος εισαγωγής 20
φορές μεγαλύτερος από ό,τι στα προϊόντα που εισάγονται από τη Βρετανία. Στα
ρούχα από την Ινδία επιβάλλεται από την Ουάσιγκτον φόρος 19%, ενώ οι εισαγωγές
από τη Γαλλία, την Ιαπωνία και τη Γερμανία δασμολογούνται από 0% έως 1%. Οι
ιχθυοτρόφοι του Μισισίπι πέτυχαν την επιβολή δασμών άνω του 60% στα ίδια ψάρια
που εισάγονται από το Βιετνάμ. H μέση δασμολόγηση των βιετναμέζικων προϊόντων
που εισάγονται στις ΗΠΑ είναι 8% και των ολλανδικών μόλις 1%. Έτσι, το
Βιετνάμ, μια χώρα με 81 εκατομμύρια ανθρώπους, που ζουν στη φτώχεια, πληρώνει
περισσότερα στα αμερικανικά τελωνεία από ό,τι η Ολλανδία, που εξάγει τα
τετραπλάσια προϊόντα στην Αμερική. H Βραζιλία εκτιμά ότι θα μπορούσε να
κερδίσει φέτος επιπλέον 10 δισεκατομμύρια δολάρια από τις αγροτικές εξαγωγές
της, αν δεν υπήρχαν οι εμπορικοί φραγμοί. H άρση των περιορισμών στις
εισαγωγές της E.E. από τη Μοζαμβίκη θα μπορούσαν να αυξήσουν το εισόδημα της
φτωχής αυτής χώρας σχεδόν κατά 100 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο – όσα παίρνει
σε βοήθεια από την Ευρώπη…

Στο Κανκούν: Διαδηλωτές συγκρούονται με την αστυνομία

Οι επιδοτήσεις. Θέμα-κλειδί στις συνομιλίες του Κανκούν είναι αυτό των
επιδοτήσεων, την κατάργηση των οποίων ζητούν οι φτωχές χώρες. Οι πλούσιες
κυβερνήσεις δαπανούν σήμερα 1 δισεκατομμύριο δολάρια την ημέρα σε επιδοτήσεις
προς τους αγρότες τους. Οι επιδοτήσεις αυτές δημιουργούν μεγάλα πλεονάσματα
ζάχαρης, βαμβακιού και άλλων προϊόντων, τα οποία ρίχνονται στην παγκόσμια
αγορά. Εκεί πωλούνται κάτω του κόστους, με αποτέλεσμα οι αγρότες του Τρίτου
Κόσμου να μην μπορούν να ανταγωνιστούν τις τιμές και να χρεοκοπούν. H Ευρώπη
παράγει ζάχαρη σε τριπλάσια τιμή από ό,τι το Μαλάουι και η Ζάμπια, ενώ οι
25.000 Αμερικανοί καλλιεργητές βαμβακιού επιδοτούνται με 3 δισεκατομμύρια
δολάρια τον χρόνο. Οι επιδοτήσεις αυτές μειώνουν τις παγκόσμιες τιμές του
βαμβακιού περίπου κατά 25%.

Επιπλέον, οι επιδοτήσεις πηγαίνουν στους πλουσιότερους, ακόμη και μεταξύ των
δυτικών αγροτών. Βάσει της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η μέση ευρωπαϊκή
οικογένεια πληρώνει περισσότερα από 1.000 δολάρια τον χρόνο στους
πλουσιότερους αγρότες της Γηραιάς Ηπείρου. Στην E.E, το 5% των αγροκτημάτων
λαμβάνει τις μισές από τις επιδοτήσεις που χορηγούνται βάσει της ΚΑΠ. Το 2001,
στις ΗΠΑ, το φτωχότερο 50% των Αμερικανών αγροτών έλαβε μόλις 5% των
κυβερνητικών επιδοτήσεων, ενώ στο πλουσιότερο 7% χορηγήθηκε το 50% των
επιδοτήσεων αυτών.

Οι υποσχέσεις που ποτέ δεν τηρήθηκαν

Κατά τις διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ το 2001 στην Ντόχα, είχε δοθεί η υπόσχεση
ότι οι επιδοτήσεις προς τους αγρότες των πλούσιων χωρών θα εξαλείφονταν
σταδιακά, ενώ οι δασμοί θα μειώνονταν ή θα καταργούνταν. Σχεδόν δύο χρόνια
μετά, όχι μόνο καμία από τις υποσχέσεις δεν έχει τηρηθεί, αλλά η E.E. και οι
ΗΠΑ, οι πρωταθλητές των αγροτικών επιδοτήσεων, αύξησαν την επιδότηση των
μεγαλύτερων παραγωγών τους. Οι διαδηλώσεις στους δρόμους, που σηματοδότησαν
την πρώτη ημέρα της συνόδου του Κανκούν, ενώ στη διάρκειά τους αυτοπυρπολήθηκε
διαμαρτυρόμενος ένας Νοτιοκορεάτης αγρότης, έχουν κοπάσει. Αλλά οργανώσεις
αρωγής εξακολουθούσαν χθες να απευθύνουν εκκλήσεις προς την E.E. και τις ΗΠΑ
να ικανοποιήσουν όσο είναι δυνατόν καλύτερα τα αιτήματα των αναπτυσσόμενων
χωρών. «Οι κανονισμοί που διέπουν το παγκόσμιο εμπόριο είναι κατάφωρα άδικοι
και όποιος τους δει αντικειμενικά δεν μπορεί παρά να σοκαριστεί», τονίζει η
Μέρι Ρόμπινσον, επικεφαλής της οργάνωσης αρωγής Oxfam.