ΓNΩMH Nα μην τους κοιτάμε αφ’ υψηλού

Είναι υπερβολικά εύκολο να παρασυρθεί κανείς από την ωφελιμιστική θεωρία που
θέλει τον αραβικό κόσμο να διαφέρει από άλλες κοινωνίες. Οι ακαδημαϊκές
επιθεωρήσεις και ο σοβαρός Τύπος είναι γεμάτα άρθρα που εξηγούν γιατί η
μουσουλμανική κοινωνία μοιάζει ασύμβατη με τη δημοκρατία, γιατί μοιάζει να
έχει έμφυτη τη βία.

Τα περισσότερα είναι απλώς ανοησίες. Εάν θέλει κανείς να καταλάβει τι
συμβαίνει στη Μέση Ανατολή, δεν ωφελεί ιδιαίτερα να «βασανίζεται» με την τάση
του oυαχαμπιτισμού ή με τις διαμάχες σουνιτών και σιιτών αυτές καθαυτές.
Πρέπει να πάει στις φτωχογειτονιές της Βαγδάτης και του Καΐρου, ή στις
παραγκουπόλεις που υπάρχουν γύρω από πολλές μεγάλες πόλεις κρατών του Κόλπου,
εκεί όπου συνωστίζονται οι φτωχοί και οι άνεργοι. Θα βρει ακριβώς τα ίδια
προβλήματα που υπάρχουν και στο Γιοχάνεσμπουργκ, την Πόλη του Μεξικού ή την
Μπανγκόκ.

H ιδιαιτερότητα της Μέσης Ανατολής είναι αφενός ο πετρελαϊκός πλούτος, που
έχει διευρύνει το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών και έχει ενθαρρύνει μία
ιδιοτελή και διαβρωτική παρέμβαση από τον έξω κόσμο, και αφετέρου η πληγή της
ισραηλινο-παλαιστινιακής διαμάχης, που έχει γαλβανίσει την αραβική κοινή γνώμη
και έχει εμπνεύσει στους περισσότερους Άραβες μια αίσθηση αδικίας και
εξευτελισμού.

Μια άλλη ιδιαιτερότητα του μουσουλμανικού κόσμου είναι πως η βασική κοινωνική
πρόνοια και η υγειονομική περίθαλψη παρέχονται στην περιοχή αυτή από το τζαμί
– ενίοτε σε συνδυασμό με μία δόση πολιτικού φανατισμού.

Το να «βλέπει», όμως, κανείς σε αυτό κάποια μεγάλη διαμάχη αξιών ανάμεσα στη
Δύση και την Ανατολή είναι γελοίο. Το πρόβλημα για τους περισσότερους Άραβες
είναι πως οι λύσεις που προτείνει η Δύση έχουν όλες αποδειχθεί ιδιοτελής
στήριξη καταπιεστικών καθεστώτων. H Δύση ερχόταν ανέκαθεν στην περιοχή
φέροντας όχι το δώρο της αυτοδιάθεσης, αλλά όπλα στο ένα χέρι και πετρελαϊκά
συμβόλαια στο άλλο.

Για τους περισσότερους Άραβες, το Ιράκ δεν αναμένεται να αποδειχθεί εξαίρεση.
Όμως η στοιχειώδης επιθυμία για οικονομική άνθηση και αυτοδιάθεση δεν διαφέρει
σε τίποτε εκεί σε σχέση με εδώ. Απλώς, το εγγύτερο μέσο εξασφάλισής τους είναι
το τζαμί και όχι η κάλπη.

Δεν υπάρχει τίποτα στην αραβική κουλτούρα ή στα αραβικά επιτεύγματα που να
δίνει στη Δύση το δικαίωμα να τα αντιμετωπίζει αφ’ υψηλού. Στην
πραγματικότητα, πρέπει να κοιτάξουμε με σεβασμό την αραβική κοινωνία έτσι ώστε
να καταλάβουμε όχι μόνο τι ήταν, αλλά και την αλλαγή στην οποία υπόκειται.