Bρήκε το φάρμακο που θα… γιατρέψει τις πωλήσεις

Ο 56χρονος Jean Pierre Garnier, ο Γάλλος γιατρός που έκανε τη Φιλαδέλφεια σπίτι του και σκαρφάλωσε στην ιεραρχία της SmithKline Beecham φτάνοντας στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της GSK

Έπειτα από μια σχέση συνεργασίας που κράτησε αρκετά χρόνια, η Glaxo Wellcome
και η SmithKline Beecham συμφώνησαν, πριν από τρία χρόνια, να συγχωνευθούν.
Όμως, ο γάμος των δύο μεγαλύτερων βρετανικών φαρμακευτικών εταιρειών έγινε
χωρίς… προίκα: παρά το γεγονός ότι τα συνολικά έσοδα των εταιρειών ξεπερνούν
τα 30 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί στο 7% της παγκόσμιας
αγοράς φαρμάκων, δεν είχαν στα ράφια τους τόσα φάρμακα όσα θα ήθελαν.

Στα χρόνια που προηγήθηκαν της συμφωνίας μεταξύ των δύο εταιρειών τα
εργαστήριά τους είχαν αποτύχει να ανακαλύψουν νέα φάρμακα που θα
αντικαθιστούσαν τα ήδη υπάρχοντα σκευάσματά τους – όπως το Augmentin
(αντιβιοτικό), το Paxil (αντικαταθλιπτικό) και το Flixonase (φάρμακο για το
αναπνευστικό) – οι πατέντες των οποίων επρόκειτο να λήξουν. Φάρμακα που
αντιστοιχούσαν στο 22% των συνολικών πωλήσεων της GlaxoSmithKline (GSK) θα
είχαν πλέον να αντιμετωπίσουν ακόμη μεγαλύτερο ανταγωνισμό.

Μεγαλύτερες πωλήσεις

Έτσι, παρά το γεγονός ότι η νέα εταιρεία ήταν μεγάλη – βρίσκεται στην πέμπτη
θέση της λίστας του Forbes με τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες στον
κόσμο (και 72η στον αντίστοιχο κατάλογο με τις μεγαλύτερες εταιρείες
παγκοσμίως) – της έλλειπε εκείνο που ζητούν οι περισσότεροι επενδυτές: ακόμη
μεγαλύτερες πωλήσεις. Το αφεντικό των δύο εταιρειών που συγχωνεύτηκαν, ο
56χρονος Jean Pierre Garnier – ένας Γάλλος γιατρός που έκανε σπίτι του τη
Φιλαδέλφεια και σκαρφάλωσε στην ιεραρχία της SmithKline Beecham φτάνοντας στη
θέση του διευθύνοντος συμβούλου της GSK – ήξερε ότι έπρεπε να δράσει άμεσα.

Το τμήμα ερευνών της εταιρείας είχε προϋπολογισμό τεσσάρων δισ. δολαρίων, αλλά
παρήγε μόλις 10 έως 15 πειραματικά φάρμακα τον χρόνο, τα οποία είχαν κάποιες
προοπτικές να μπουν σε παραγωγή. Και επειδή οι ερευνητές αμείβονταν μόνο με
βάση τα πειραματικά φάρμακα που παρήγαν (χωρίς να έχει σημασία αν θα είχαν,
τελικά, χρησιμότητα σε ασθενείς), τα μισά από τα φάρμακα αυτά δεν περνούσαν
από τα τεστ, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από ανθρώπους.

«Από το μηδέν»

Το 2000, λοιπόν, ο Garnier κάλεσε τον κορυφαίο ερευνητή του, τον Tadataka
Yamada, έναν Αμερικανό που μόλις είχε επιστρέψει από τις διακοπές του στο
Κολοράντο, και του ζήτησε να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των ερευνητικών
εργαστηρίων της εταιρείας, διαλύοντάς τα και αρχίζοντας να τα οργανώνει ξανά
από το μηδέν. Ο Garnier, μέσω του Tadataka, επαναπροσδιόρισε τον τρόπο με τον
οποίο η εταιρεία προσπαθούσε να εφεύρει νέα φάρμακα.

Έτσι, φτάνουμε στις εγκαταστάσεις της εταιρείας στο Tres Cantos, στην Ισπανία.
Το λευκό κτίριο κοντά στη Μαδρίτη στεγάζει το πρώτο από τα τρία υπερσύγχρονα
εργαστήρια ανάπτυξης φαρμάκων που έχει σχεδιάσει να δημιουργήσει η εταιρεία
(τα εργαστήρια Harlow στη M. Βρετανία και Upper Providence στην Πενσυλβάνια
των ΗΠΑ θα λειτουργήσουν σε 12 μήνες και το συνολικό κόστος θα φτάσει τα 270
εκατ. δολάρια). Εκεί, βιολογικοί στόχοι – όπως ένζυμα και διάφορες πρωτεΐνες –
που εκτιμάται ότι διαδραματίζουν ρόλο σε κάποιες ασθένειες, βομβαρδίζονται με
εκατοντάδες χιλιάδες χημικών, καθώς οι ερευνητές αναζητούν μόρια τα οποία
δημιουργούν δεσμούς με τους βιολογικούς στόχους και θα μπορούσαν να
αποτελέσουν τη βάση για την παραγωγή των φαρμάκων του μέλλοντος.

300.000 τεστ την ημέρα

H «βιβλιοθήκη» του Tres Cantos είναι ένα τεράστιο ψυγείο στο οποίο
διατηρούνται 1,3 εκατομμύρια χημικές ενώσεις. Ρομποτικοί βραχίονες μετακινούν
τις ενώσεις αυτές από το «αρχείο» και τις ρίχνουν – σταγόνα-σταγόνα – σε 1.536
υποδοχές, οι οποίες βρίσκονται πάνω σε ειδική ταινία μεταφοράς. Ειδικά
προγράμματα υπολογιστών αναφέρουν πότε υπάρχει επιθυμητή αντίδραση, οπότε το
μόριο που φαίνεται να παρουσιάζει ενδιαφέρον τοποθετείται σε νέα θέση στη
«βιβλιοθήκη», ώστε να συνεχιστούν οι δοκιμές. Σχεδόν 300.000 τέτοια
αυτοματοποιημένα τεστ πραγματοποιούνται κάθε μέρα στο Tres Cantos.

Το 2002, πριν ακόμη δημιουργηθεί το Tres Cantos, η GSK χρησιμοποιούσε αυτή τη
διαδικασία για να μειώσει το κόστος κατά 22%, πραγματοποιώντας πειράματα που
λίγο καιρό πριν γίνονταν με τη χρήση ογκωδών δοκιμαστικών σωλήνων. Ο Peter
Godfellow, ο οποίος είναι επικεφαλής του τμήματος, λέει ότι τώρα μεσολαβούν
τρία χρόνια από τότε που δημιουργείται ένα φάρμακο υποψήφιο για παραγωγή,
μέχρι τη στιγμή που αρχίζουν τα πρώτα κλινικά τεστ. Ο αντίστοιχος μέσος όρος
στη φαρμακοβιομηχανία είναι σήμερα τα πέντε χρόνια.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος