Tα αρνητικά επιτόκια «καταπίνουν» 1,7 δισ. ευρώ

Σε επενδυτικό αδιέξοδο βρίσκονται εκατομμύρια καταθέτες. Το πρόβλημα είναι πιο
έντονο για τους μικροαποταμιευτές σε λογαριασμούς ταμιευτηρίου, διότι αφενός
δεν έχουν πολλές επιλογές και αφετέρου τα χρήματά τους δεν τοκίζονται με
μεγάλο επιτόκιο. Πολλές φορές, μάλιστα, δεν τοκίζονται καθόλου.

Οι απανωτές μειώσεις των επιτοκίων του ευρώ οδήγησαν, τα τελευταία χρόνια, τις
ελληνικές τράπεζες σε αντίστοιχες κινήσεις στα επιτόκια των δανείων και των
καταθέσεων. Μάλιστα, οι μειώσεις στα επιτόκια των καταθέσεων είναι μεγαλύτερες
από εκείνες στα δάνεια. Επιπλέον, οι περισσότερες τράπεζες δημιούργησαν
κλίμακες στα επιτόκια καταθέσεων, ανάλογα με το ποσό. Με τις κλίμακες αυτές,
συνήθως, δεν τοκίζονται ποσά μικρότερα των 1.000 – 1.500 ευρώ ή τα επιτόκια
που προσφέρονται στα επίπεδα αυτά είναι σχεδόν μηδενικά.

Για παράδειγμα, στην Εθνική Τράπεζα οι λογαριασμοί ταμιευτηρίου κάτω από 1.500
ευρώ είναι άτοκοι. Το ίδιο ισχύει στην Εμπορική Τράπεζα και στην EFG Eurobank
Ergasias. Στην Alpha Bank κάτω από το ποσό των 1.000 ευρώ το επιτόκιο είναι
0,15% και στην Τράπεζα Πειραιώς 0,10%. Στην Αγροτική Τράπεζα κάτω από τα
293,47 ευρώ το ποσό παραμένει άτοκο.

Αρνητική απόδοση 2,57%

Σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, το σύνολο των καταθέσεων
ταμιευτηρίου ανέρχεται σε 60,8 δισ. ευρώ. Το μέσο επιτόκιο ταμιευτηρίου είναι
1,03%. Επειδή ο πληθωρισμός είναι υψηλότερος (3,6%) από το επιτόκιο, οι
καταθέσεις έχουν αρνητικές αποδόσεις. Κατά μέσο όρο, η αρνητική απόδοση στο
σύνολο των καταθέσεων ταμιευτηρίου υπολογίζεται σε 2,57%, δηλαδή οι καταθέτες
χάνουν κάθε χρόνο 1,56 δισ. ευρώ λόγω αρνητικών αποδόσεων (επιτόκια καταθέσεων
χαμηλότερα από τον πληθωρισμό). Επιπλέον, οι καταθέτες αυτοί επιβαρύνονται με
φόρο 15% επί των τόκων που παίρνουν. Οι φόροι αυτοί υπολογίζονται σε 93 εκατ.
ευρώ τον χρόνο. Συνεπώς, το σύνολο των καταθετών ταμιευτηρίου (περίπου
10.000.000 τραπεζικοί λογαριασμοί) «πληρώνουν» με 1,7 δισ. ευρώ τον χρόνο τις
τράπεζες – που δίνουν μικρά επιτόκια σε σχέση με τον πληθωρισμό – και το
Δημόσιο, με τους φόρους.

Άτοκοι 2.000.000 λογαριασμοί

Οι μεγάλοι χαμένοι είναι οι καταθέτες των οποίων το κεφάλαιο δεν τοκίζεται
επειδή είναι μικρό (περισσότεροι από 2.000.000 τραπεζικοί λογαριασμοί).
Τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι, από το ποσό των 60,8 δισ. ευρώ, παραμένουν
άτοκα κεφάλαια γύρω στα 3 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 5% των συνολικών
καταθέσεων ταμιευτηρίου. Αυτοί οι καταθέτες υπολογίζεται ότι χάνουν 100 εκατ.
ευρώ τον χρόνο, επειδή δεν παίρνουν τόκους, με αποτέλεσμα να δέχονται όλη την
απώλεια από τον πληθωρισμό (3,65%). Οι απώλειες των καταθετών αυτών μόνο από
την έλλειψη τόκου, σε σχέση με τον μέσο καταθέτη, ανέρχονται σε 30 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με υπολογισμούς, αν οι άτοκες καταθέσεις των 3 δισ. ευρώ τοκίζονταν με
το μέσο επιτόκιο ταμιευτηρίου (1,03%), οι καταθέτες αυτοί θα έπαιρναν τόκο 30
εκατ. ευρώ τον χρόνο. Αυτό το ποσό, σήμερα, οι μικροκαταθέτες το χάνουν.

Απώλειες 2,5 δισ. ευρώ

Τα μεγέθη είναι τεράστια, αφού οι συνολικές απώλειες για τις καταθέσεις
ταμιευτηρίου ξεπερνούν το 1,7 δισ. ευρώ, ενώ για το σύνολο των καταθέσεων
(ταμιευτήριο, όψεως και προθεσμιακές) οι απώλειες από τα αρνητικά επιτόκια και
τους φόρους ξεπερνούν τα 2,5 δισ. ευρώ. Τα συμπεράσματα αυτά είναι εντυπωσιακά
και ταυτόχρονα δημιουργούν προβληματισμό στους αποταμιευτές, οι οποίοι
αναζητούν τρόπους να αντιμετωπίσουν τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια καταθέσεων και
τις αρνητικές αποδόσεις λόγω υψηλού πληθωρισμού.

Τραπεζικά στελέχη παραδέχονται ότι υπάρχει πρόβλημα αποδόσεων και μείωσης
εισοδήματος των αποταμιευτών από τα χαμηλά επιτόκια και τον υψηλότερο
πληθωρισμό. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι υπάρχουν εναλλακτικές μορφές επένδυσης,
οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν τους αποταμιευτές που δεν επιθυμούν να
αναλάβουν ρίσκο, να κερδίσουν – τουλάχιστον – τις απώλειες από τον πληθωρισμό.
Υπάρχουν και άλλες λύσεις, οι οποίες, όμως, ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Αυτές
μπορούν να προφέρουν υψηλότερες αποδόσεις από τον πληθωρισμό και, πολλές
φορές, άνω του 10%.

Φεύγουν κεφάλαια από τις καταθέσεις

Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι τράπεζες, οι επενδυτές,
αναζητώντας (ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια) εναλλακτικές λύσεις στις
επενδύσεις τους, προχώρησαν σε μεγάλες μετακινήσεις κεφαλαίων από τις
καταθέσεις σε αμοιβαία κεφάλαια – κυρίως διαχείρισης διαθεσίμων και ομολογιακά
– σε προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου και σε μετοχές, ιδιαίτερα μετά τον
περασμένο Μάρτιο. Τον τελευταίο χρόνο επενδύθηκαν σε προϊόντα εγγυημένου
κεφαλαίου περισσότερα από 1 δισ. ευρώ. H συνολική αγορά των προϊόντων
εγγυημένου κεφαλαίου, κατά την τελευταία τριετία, έχει «δεχθεί» συνολικά
κεφάλαια που ξεπερνούν τα 3,5 δισ. ευρώ. Επίσης, τον τελευταίο χρόνο έχουν
πραγματοποιηθεί μεγάλες μετακινήσεις κεφαλαίων σε αμοιβαία κεφάλαια.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι τον Ιούλιο πραγματοποιήθηκαν συνολικές εισροές που
ξεπέρασαν τα 650 εκατ. ευρώ.

H «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» απευθύνθηκε για το θέμα αυτό σε τρία τραπεζικά στελέχη. Στον κ.
Μάκη Σαββίδη, επικεφαλής επενδυτικών προϊόντων της EFG Eurobank Ergasias, τον
κ. Αντώνη Βουράκη, διευθυντή Πελατείας Ιδιωτών της Εμπορικής Τράπεζας, και τον
κ. Θάνο Σοφιό, διευθυντή καταθετικών προϊόντων της Citibank.

Διέξοδος τα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου

Ο κ. Μάκης Σαββίδης, επικεφαλής Επενδυτικών Προϊόντων της EFG Eurobank Ergasias

«Tα χαμηλά επίπεδα των επιτοκίων στα κύρια
νομίσματα, κατά την τελευταία τριετία, ανέδειξαν την ανάγκη των επενδυτών να
στραφούν προς εναλλακτικές τοποθετήσεις, χωρίς απαραίτητα να θέτουν σε κίνδυνο
το κεφάλαιό τους. Εκτός από τα κυβερνητικά ομόλογα, μία από τις πιο δημοφιλείς
διεξόδους των επενδυτών αποτελούν τα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου, τα οποία
αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία σύνθετων προϊόντων (Structured Products).

Τα προϊόντα αυτά είναι, ουσιαστικά, συνδυασμός μίας προθεσμιακής κατάθεσης και
ενός παραγώγου ή ενός συνδυασμού παραγώγων. Το καταθετικό μέρος εξασφαλίζει
την εγγύηση του αρχικού κεφαλαίου κατά την ημερομηνία λήξης του προϊόντος, ενώ
το αποτέλεσμα από το παράγωγο (αν αυτό επαληθευτεί) προσδίδει δυνητικά μία
υπεραπόδοση στην επένδυση. Οι υποκείμενες αξίες της επένδυσης (τα είδη των
επενδύσεων με τα οποία συνδέεται η απόδοση του προϊόντος) είναι συνήθως
συναλλαγματικές ισοτιμίες, μετοχικοί δείκτες ή καλάθια μετοχών, επιτόκια,
αμοιβαία κεφάλαια, χρυσός, πετρέλαιο κ.λπ.

H γκάμα των προϊόντων εγγυημένου κεφαλαίου (Eurobank Capital Protect) που
προσφέρει η τράπεζα σε τακτά χρονικά διαστήματα παρέχει τη δυνατότητα
επίτευξης δυνητικά υψηλότερων αποδόσεων από τις παραδοσιακές καταθέσεις και
επιτρέπει στον επενδυτή να διευρύνει το χαρτοφυλάκιό του, διασπείροντας
παράλληλα τον επενδυτικό κίνδυνο. Σε γενικές γραμμές, ο επενδυτής που επιθυμεί
να τοποθετηθεί σε ένα προϊόν εγγυημένου κεφαλαίου αναλαμβάνει τον κίνδυνο
απώλειας μέρους των τόκων για την περίοδο επένδυσης, με στόχο μία απόδοση
δυνητικά πολλαπλάσια αυτών».

Ομόλογα, μετοχές και συνάλλαγμα οι εναλλακτικές λύσεις

Ο κ. Θάνος Σοφιός, διευθυντής Καταθετικών Προϊόντων της Citibank

«Tα χαμηλά επιτόκια και οι αρνητικές αποδόσεις λόγω
υψηλότερου πληθωρισμού αποτελούν πραγματικότητα. Όμως, στην αγορά δεν υπάρχουν
αδιέξοδα. Ήδη, οι αποταμιευτές – επενδυτές αναζητούν εναλλακτικές μορφές
επένδυσης για τα χρήματά τους, όπως είναι τα ομόλογα, οι μετοχές και το
συνάλλαγμα. H Citibank δεν προωθεί μια συγκεκριμένη λύση ή ένα προϊόν σε όλους
τους πελάτες. Με τη βοήθεια ειδικών συμβούλων δίνονται εξατομικευμένες λύσεις,
ανάλογα με το προφίλ, τις ανάγκες του επενδυτή και τον επενδυτικό του
ορίζοντα.

Γενικά σε αυτή την περίοδο χαμηλών επιτοκίων – και για επενδυτές που δεν
επιθυμούν μεγάλο ρίσκο – προτείνονται ως λύσεις τα προϊόντα εγγυημένου
κεφαλαίου βραχυπρόθεσμης διάρκειας. Με τον τρόπο αυτό προσδοκάται υψηλότερη
απόδοση από μια απλή κατάθεση, ενώ εξασφαλίζεται απολύτως το κεφάλαιο της
κατάθεσης. Σε κίνδυνο μπαίνει μόνο το μέρος του μικρού τόκου της κατάθεσης για
το συγκεκριμένο διάστημα.

Εναλλακτικά, για επενδυτές που επιθυμούν μεγαλύτερο ρίσκο, προτείνονται
τοποθετήσεις στην αγορά συναλλάγματος μέσω παράγωγων προϊόντων (π.χ.
Citiprivilege), όπου μπορούν να επιτευχθούν αποδόσεις μεγαλύτερες του 10%.
Επίσης, ένα μέρος των κεφαλαίων μπορεί να επενδυθεί σε αγορές μετοχών (Ελλάδα
και εξωτερικό), πάντα με τη βοήθεια ειδικού συμβούλου».

H επιλογή εξαρτάται από το προφίλ του επενδυτή

Ο κ. Αντώνης Βουράκης, διευθυντής Πελατείας Ιδιωτών της Εμπορικής Τράπεζας

Οι τράπεζες προσφέρουν σήμερα ποικιλία σύνθετων
προϊόντων με μεγαλύτερη απόδοση από αυτή ενός λογαριασμού ταμιευτηρίου, όπως
οι λογαριασμοί προθεσμίας, τα αμοιβαία κεφάλαια, τα επενδυτικά προϊόντα
εγγυημένου κεφαλαίου κ.ά. Όμως η διασπορά των διαθεσίμων μας σε πολλούς
αποταμιευτικούς λογαριασμούς είναι ένα γεγονός που επιφέρει ως αποτέλεσμα
ακόμα χαμηλότερη απόδοση στα χρήματά μας.

Οι επενδυτές που επιδιώκουν μεγαλύτερη απόδοση των κεφαλαίων τους σε σχέση με
τις παραδοσιακές τοποθετήσεις, μπορούν να κρατήσουν το πλεονέκτημα του
εγγυημένου κεφαλαίου και να «ποντάρουν» στη διακύμανση ενός δείκτη ή μιας
συναλλαγματικής ισοτιμίας. Παράλληλα, ένα ποσοστό των διαθεσίμων μπορεί να
τοποθετηθεί σε μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων, με σκοπό ο επενδυτής να επωφεληθεί
από τις θετικές μακροοικονομικές προβλέψεις, τόσο για την οικονομία όσο και
για τις επιχειρήσεις. H επιλογή της τοποθέτησης σε μετοχικά αμοιβαία κεφάλαια
ή σε ομολογιακά εξαρτάται από το επενδυτικό προφίλ του καθενός.

H Εμπορική Τράπεζα διαθέτει σήμερα στο προϊοντικό χαρτοφυλάκιό της, τόσο τις
λύσεις που προσφέρουν απόδοση με παράλληλη εξασφάλιση του κεφαλαίου των
επενδυτών όσο και το εξειδικευμένο δυναμικό. Εξασφαλίζουν στον αποταμιευτή
ελάχιστη εγγυημένη ετήσια απόδοση ύψους 3,35% στα επενδεδυμένα χρήματά του.
Επίσης, οι προθεσμιακές καταθέσεις Value Plus, εξάμηνης, ετήσιας και διετούς
διάρκειας, αποτελούν μία σίγουρη επιλογή υψηλότερων αποδόσεων (3,3% σε ετήσια
βάση) με την αντίστοιχη χρονική δέσμευση των διαθεσίμων του καταθέτη.