Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Υπάρχει ένα τραγούδι του διάσημου Ιταλού τραγουδιστή Λούτσιο Ντάλα, το οποίο
ανάμεσα στα άλλα λέει: «H Κόλαση δεν είναι πολύ διαφορετική από αυτό που εμείς
ζούμε εδώ / απλώς εκεί υπάρχουν υψηλές θερμοκρασίες». Εάν η διαφορά μας με την
Κόλαση είναι οι υψηλές θερμοκρασίες, βλέποντας τον καύσωνα και τις φωτιές που
έχουν καταλάβει την Ευρώπη, τότε η διαφορά αυτή τείνει να εξαλειφθεί (γι’ αυτό
μάλλον ο ποντίφικας κάλεσε προχθές τους πιστούς να «προσεύχονται παθιασμένα,
ώστε οι βροχές να ανακουφίσουν τη διψασμένη γη;»)… Την ίδια στιγμή, σύμφωνα
με πολλές κοινωνιολογικές έρευνες, στην κορυφή της ιεραρχίας των φοβιών που
πλήττουν την ανθρωπότητα, βρίσκεται εκείνη για την επιβίωση του ανθρώπινου
είδους, λόγω της οικολογικής καταστροφής.

***

Υπάρχουμε πλέον μέσα σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, όπου «κάποιος
κάτοικος της Νέας Υόρκης, που χρησιμοποιεί aerosol, πιθανώς να συμβάλλει ώστε
ύστερα από μερικά χρόνια να προκαλείται καρκίνος του δέρματος σε κάποιον
κάτοικο της Πούντα Αρένα στη Χιλή» – μας λέει ο γνωστός οικολόγος Μπιορν
Λόμποργκ… Το μικρό κράτος του Κιριμπάτι π.χ. – το πιο πρόσφατο μέλος των
Ηνωμένων Εθνών – απειλείται ήδη με εξαφάνιση: όχι λόγω γενοκτονίας, αλλά λόγω
των υδάτων που το έχουν πλημμυρίσει. Κινδυνεύει να πέσει θύμα του φαινομένου
του θερμοκηπίου. Πόσο ευθύνεται το Κιριμπάτι όμως για την τρύπα του όζοντος
και τη μόλυνση του περιβάλλοντος; Σχεδόν καθόλου…

Εκείνοι που φέρνουν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, προπαντός οι ΗΠΑ, δεν
φαίνονται διατεθειμένοι να την αναλάβουν. Ο Τζορτζ Μπους το είπε χωρίς
αμφισημίες: «Σας το λέω καθαρά, ότι δεν θα επιτρέψω οι ΗΠΑ να αναλάβουν την
ευθύνη για τον καθαρισμό του αέρα του πλανήτη, όπως επιδιώκει το Πρωτόκολλο
του Κιότο».

«Για να κρατήσουμε αυτό το μοντέλο κατανάλωσης» – αντιδρά οργισμένος ο Ιταλός
φιλόσοφος Τζάνι Βάτιμο – «και για να το μεταδώσουμε και στους “υπανάπτυκτους”,
εμείς (ή εκείνοι;) οι δυτικοί κάναμε τον πόλεμο στο Ιράκ. Για να ελέγξουμε
δηλαδή τους πόρους που θα μας επιτρέψουν να πάμε μπροστά με τα αυτοκίνητα και
τα κλιματιστικά μας: μέχρι που μια μέρα, με κάποιο τέχνασμα, θα μετακομίσουμε
σε κάποιον άλλον πλανήτη, όπου θα ξαναρχίσουμε το έργο του
εκπολιτισμού-καταστροφής…».

***

Να μετακομίσουμε σε κάποιον άλλον πλανήτη; Στον Άρη προπαντός, όπως επιδιώκουν
τα μέλη τής Mars Society (www. marssociety. org): «H εποίκηση του Νέου Κόσμου
του Άρη αποτελεί ένα ευγενές πείραμα, με το οποίο η ανθρωπότητα έχει ακόμα μια
ευκαιρία να ξεφορτώσει εκεί παλαιές συσκευές…» – γράφουν στη διακήρυξή τους.
Καλά, ας υποθέσουμε ότι οι «τρελοί του Άρη» – όπως τους αποκαλούν – θα
δικαιωθούν. Το ερώτημα παραμένει όμως: Ποιοι θα «μεταναστεύσουν» στον Άρη;
Όλοι ή μόνο όσοι διαθέτουν ισχυρό διαβατήριο και χρήματα; Θα υπάρχει και στον
Άρη «Υπηρεσία Μετανάστευσης» που δίνει άδειες παραμονής; Και τι θα κάνουν με
εκείνους που το αίτημά τους θα απορρίπτεται; Θα τους πετάξουν στο Διάστημα,
ώστε να τριγυρίζουν σαν ουράνια σώματα; Άσε, που ήδη ακούγονται ιδέες όπως το
να «ξεφορτώσουν» στον Άρη τους ανάπηρους και τους ηλικιωμένους! (Ποιος ξέρει
εάν η παρούσα αμερικανική διοίκηση, με τη φαντασία που διαθέτει, δεν θα
προτείνει να «ξεφορτώσουν» στον Άρη όλους τους μουσουλμάνους;).

***

Σε κάθε περίπτωση, μπροστά στο ενδεχόμενο της οικολογικής καταστροφής
χρειαζόμαστε μια νέα ηθική, μας λέει ο φιλόσοφος Hans Jonas. Μια νέα ηθική στα
μέτρα των νέων, τεράστιων δυνατοτήτων του ανθρώπου. Μια νέα ηθική όπου «η
προφητεία του ολέθρου πρέπει να ληφθεί πιο σοβαρά υπόψη από την προφητεία της
ευτυχίας»… Πώς όμως θα γίνει αυτό; H καταναλωτική έκσταση δεν ανέχεται
επιφυλάξεις και πεσιμιστικές εικασίες για το μέλλον…