ΓNΩMH Ο αγιατολάχ που θα ήθελε ένα Iράκ σαν το Iράν

H συνάντηση: ο Μάριο Βάργκας Γιόσα με τον αγιατολάχ Αλ Χακίμ στο Νατζάφ, την ιερή πόλη των Σιιτών

Από τα 63 χρόνια της ζωής του, ο Αγιατολάχ Μπακρ αλ Χακίμ έχει περάσει τα 23
εξόριστος στο Ιράν. Δεν είναι μόνο ένας από τους ανώτερους θρησκευτικούς
εκπροσώπους του σιισμού, είναι και μία σημαντική πολιτική προσωπι-κότητα,
καθώς προεδρεύει του Ανωτάτου Συμβουλίου της Ισλαμικής Επανάστασης για το
Ιράκ, το οποίο συνασπίζει την πλειονότητα των σιιτών της χώρας. Το γενειοφόρο
και σοβαρό του πρόσωπο βρίσκεται παντού, σε αφίσες κολλημένες στους τοίχους,
σε λεωφορεία και κυρίως γύρω από τα σιιτικά τεμένη. Θεωρείται επικεφαλής του
πιο σκληροπυρηνικού ρεύματος του σιισμού και πολλοί τον κατηγορούν ότι
ασπάζεται το ιρανικό μοντέλο, το μοντέλο δηλαδή μιας θεοκρατικής κυβέρνησης με
φονταμενταλιστικές τάσεις. Ο ίδιος το αρνείται.

Με δέχεται στη Νατζάφ, ιερή πόλη για τους σιίτες. Ζει με σπαρτιάτικη λιτότητα.
Τα μέτρα προστασίας που τον περιβάλλουν, ωστόσο, είναι εντυπωσιακά. «Ο πόλεμος
δεν έχει τελειώσει», μου λέει. «H δυσαρέσκεια του λαού μεγαλώνει ημέρα με την
ημέρα, το ίδιο και οι πράξεις αντίστασης εναντίον των δυνάμεων κατοχής».

Σε απόσταση δύο ωρών με το αυτοκίνητο από τη Βαγδάτη, μέσα στους κατηφείς,
φτωχικούς δρόμους της Νατζάφ, στους βρώμικους τείχους, βλέπεις παντού
συνθήματα εναντίον των συμμαχικών δυνάμεων. Κανένα, ωστόσο, δεν αναφέρεται
σαφώς στους Αμερικανούς· απορρίπτουν όλα την «ξένη ηγεμονία», διακηρύσσοντας
ταυτόχρονα «Θάνατος στον Σαντάμ και στο Μπάαθ».

Πλήθη πιστών συρρέουν προς το τζαμί, οι γυναίκες καλυμμένες από την κορφή ώς
τα νύχια στα μαύρα. Κάποιες φορούν ακόμη και μάλλινες κάλτσες και γάντια, παρ’
όλο που η θερμοκρασία αγγίζει τους 45 βαθμούς. H μάζα των πιστών γίνεται ακόμα
πιο πυκνή στο εσωτερικό του επιβλητικού τεμένους που φιλοξενεί τον τάφο του
εμίρη Αλί, του γαμπρού του Μωάμεθ.

Ρωτώ τον Αλ Χακίμ αν θα δεχόταν μια κοσμική κυβέρνηση για το Ιράκ. «Το Ισλάμ
πρέπει να γίνει σεβαστό», μου απαντά. Τον αποχαιρετώ πεπεισμένος πως θα ήθελε
πολύ να μοιάζει το Ιράκ του μέλλοντος στο Ιράν, αλλά γνωρίζει πως ο λαός του
Ιράκ, και κυρίως οι Αμερικανοί, δύσκολα θα δέχονταν κάτι τέτοιο· πως, ως
πραγματιστής πολιτικός άνδρας, έχει παραιτηθεί προσωρινά αυτού του στόχου υπέρ
μιας πιο ρεαλιστικής, λιγότερο θεοκρατικής φόρμουλας.

Επιστρέφω στη Βαγδάτη χωρίς να μπορώ να διώξω από το μυαλό μου την εικόνα
αυτών των γυναικών που παραμένουν κλεισμένες ολόκληρη τη ζωή τους μέσα σε
αυτές τις κινητές φυλακές, που τους στερούν και την παραμικρή άνεση μέσα σε
αυτή την ασφυκτική ζέστη, που τις εμποδίζουν να αναπτύξουν ελεύθερα το σώμα
και το πνεύμα τους. Μεσαίωνας. Αν υπερνικήσει τα υπόλοιπα κοινωνικά και
πολιτικά ρεύματα του Ιράκ, η ιδέα πως αυτή η χώρα θα εξελιχθεί γρήγορα σε μία
σύγχρονη και λειτουργική δημοκρατία είναι ουτοπική.

O Μάριο Βάργκας Γιόσα είναι Περουβιανός συγγραφέας