Διαδρομές αισχροκέρδειας για τα οπωροκηπευτικά

Οι καταναλωτές διαμαρτύρονται για υψηλές τιμές, οι παραγωγοί καταγγέλλουν την
εκμετάλλευσή τους από τους χονδρεμπόρους, οι χονδρέμποροι ρίχνουν τα βάρη στις
λαϊκές αγορές και το υπουργείο Ανάπτυξης προσπαθεί να βρει την άκρη του
κουβαριού των ανατιμήσεων, που έχει ξεκινήσει να μπερδεύεται από πέρυσι.

Κανάλια διακίνησης

H διακίνηση των οπωροκηπευτικών στην αγορά γίνεται μέσα από δύο κανάλια. Στην
πρώτη περίπτωση τα προϊόντα φθάνουν στον τελικό αποδέκτη τους ακολουθώντας τη
διαδρομή παραγωγός – χονδρέμπορος – λιανοπωλητής και ο καταναλωτής τα αγοράζει
στα σούπερ μάρκετ, στα οπωροπωλεία ή στις λαϊκές αγορές. Στη δεύτερη περίπτωση
τα προϊόντα αυτά διατίθενται απευθείας, από τους ίδιους τους παραγωγούς, στις
λαϊκές αγορές.

Στην πρώτη περίπτωση, τα προϊόντα αλλάζουν πολλά χέρια μέχρι να φτάσουν στον
καταναλωτή και γι’ αυτό η τελική τους τιμή είναι σημαντικά μεγαλύτερη από την
αρχική τιμή, την οποία καθορίζει ο παραγωγός υπολογίζοντας το κόστος
παραγωγής. Στην αρχική τιμή του προϊόντος προστίθενται το κέρδος του
ενδιάμεσου που συγκεντρώνει τις παραγωγές για να τις διαθέσει στους
χονδρεμπόρους (αυτό δεν συμβαίνει πάντα), τα έξοδα συσκευασίας και μεταφοράς,
το νόμιμο κέρδος του χονδρέμπορου (10% έως 12%), ο ΦΠΑ (8%), τα έξοδα φύλαξης,
τα ψυκτικά και, τέλος, το νόμιμο κέρδος του λιανοπωλητή, το οποίο για τα
περισσότερα προϊόντα κυμαίνεται από 22% έως 35%. Στη δεύτερη περίπτωση, δηλαδή
στα είδη που πωλούνται στις λαϊκές αγορές απευθείας από τους παραγωγούς, θα
ήταν λογικό και αναμενόμενο οι τιμές να είναι κατά πολύ χαμηλότερες έναντι
εκείνων των προϊόντων για τα οποία μεσολαβούν πολλοί, μέχρι να φτάσουν στον
καταναλωτή. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν συμβαίνει. Αντιθέτως, μάλιστα, με τη
λειτουργία του Παρατηρητηρίου Τιμών έχει καταδειχθεί ότι, σε πολλές
περιπτώσεις, οι τιμές κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα όποιο κανάλι διακίνησης κι
αν έχει ακολουθήσει το προϊόν, πράγμα που δεν δικαιολογείται.

Στρεβλώσεις στην αγορά

Τι συμβαίνει, λοιπόν, και οι τιμές έχουν πάρει την ανηφόρα; Εκτός από τις
κακές καιρικές συνθήκες, οι οποίες έγιναν αιτία να καταστραφεί μεγάλο μέρος
της παραγωγής ορισμένων προϊόντων, πολλοί είναι εκείνοι που καταγγέλλουν ότι ο
ανταγωνισμός δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε και «φωνάζουν» ότι στην αγορά
λειτουργούν κυκλώματα, τα οποία οδηγούν σε στρεβλώσεις.

Χωρίς παραστατικά

Σημαντικός παράγοντας στρέβλωσης της αγοράς θεωρούνται οι « ψευτοπαραγωγοί»,
οι οποίοι είτε αγοράζουν είτε νοικιάζουν άδειες και παρουσιάζονται ως
παραγωγοί στις λαϊκές αγορές, ενώ οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις που έχουν δεν
δικαιολογούν τις ποσότητες των προϊόντων που διακινούν καθ’ όλη τη διάρκεια
του έτους. «Αυτοί διαμορφώνουν τις τιμές στις λαϊκές όπως θέλουν, διότι,
εφόσον παρουσιάζονται σαν παραγωγοί, δεν χρειάζονται παραστατικά», λέει ο
πρόεδρος του Συνδέσμου Εμπόρων Κεντρικής Αγοράς Αθηνών (ΣΕΚΛΑ), κ. Αδριανός
Στεργίου. Σ’ αυτό το σημείο συμφωνεί και το υπουργείο Ανάπτυξης, δηλαδή ότι οι
λαϊκές αγορές δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά, όπως θα έπρεπε. «Μετά την έναρξη
λειτουργίας του Παρατηρητηρίου Τιμών είδαμε ότι τα σούπερ μάρκετ και τα
οπωροπωλεία εμφανίζονται σε κάποια είδη φθηνότερα από τις λαϊκές αγορές, ενώ
στις τιμοληψίες που κάνουμε, βλέπουμε ενιαίες τιμές στις λαϊκές αγορές», λέει
αρμόδιος υπάλληλος της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου.

Υπερτιμολογήσεις

Οι υπερτιμολογήσεις προϊόντων (όπου οι τιμές αγοράς από τον παραγωγό διαφέρουν
από τις αναγραφόμενες στα τιμολόγια) είναι μία ακόμη αιτία υπερβολικών
ανατιμήσεων και σ’ αυτή την περίπτωση η κατηγορία βαρύνει τους χονδρεμπόρους.
Μάλιστα, όπως λένε στελέχη του υπουργείου Ανάπτυξης, η υπερτιμολόγηση των
προϊόντων «μεταφέρει» την αισχροκέρδεια του εμπόρου σε όλα τα επόμενα στάδια
της διακίνησης του αγαθού στην αγορά και, σε αρκετές περιπτώσεις, είναι
δύσκολο να εντοπιστούν αυτές οι περιπτώσεις, καθώς λειτουργεί «ο νόμος της
σιωπής» μεταξύ παραγωγού και εμπόρου.

Παραεμπόριο 1,5 εκατ. ευρώ

Οι εκπρόσωποι των χονδρεμπόρων της Κεντρικής Αγοράς του Ρέντη κάνουν λόγο για
παραεμπόριο στην αγορά των οπωροκηπευτικών, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα τη
διακίνηση εμπορευμάτων χωρίς παραστατικά και, συνεπώς, τις τιμές να
διαμορφώνονται κατά το δοκούν. Όπως καταγγέλλουν, υπολογίζεται ότι το
παραεμπόριο οπωροκηπευτικών φτάνει το 1,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Σημειώνουν,
μάλιστα, ότι μέσω της αγοράς του Ρέντη διακινείται μόλις το 10% του συνόλου
των οπωροκηπευτικών που καταναλώνονται στην Αττική, ενώ ποσοστό περίπου 10%
διακινείται μέσω αλυσίδων σούπερ μάρκετ, οι οποίες στην πλειοψηφία τους
κλείνουν συμφωνίες απευθείας με παραγωγούς.

Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς επισημαίνουν το πρόβλημα της ακρίβειας στην αγορά,
σημειώνοντας, όμως, ότι δεν μπορούν να κάνουν και πολλά πράγματα για να το
αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά. Καταθέτουν απλώς τις προτάσεις τους, την ίδια
στιγμή που το υπουργείο Ανάπτυξης και το ΣΔΟΕ έχουν επιδοθεί σε ένα σαφάρι
κατά των κερδοσκόπων, ενώ ο υπουργός Ανάπτυξης δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει σε
κανέναν να κερδοσκοπεί εις βάρος των Ελλήνων καταναλωτών και ότι θα επιδιώξει
την ομαλοποίηση της αγοράς (μάλιστα, τις προηγούμενες ημέρες παρέπεμψε στη
Δικαιοσύνη 30 εμπόρους λαϊκών αγορών για κερδοσκοπία και παραπλάνηση του
καταναλωτικού κοινού).

Τι ζητούν οι παραγωγοί

Οι εκπρόσωποι της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλογών Παραγωγών Αγροτικών
Προϊόντων – Πωλητών Λαϊκών Αγορών, μεταθέτοντας τις ευθύνες για τις αυξημένες
τιμές στους χονδρεμπόρους και με στόχο την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς,
ζήτησαν από τον υφυπουργό Ανάπτυξης κ. Κίμωνα Κουλούρη να τους δοθεί η
δυνατότητα δημιουργίας δύο χονδρεμπορικών συνεταιρισμών, με στόχο να διαθέτουν
τα εμπορεύματα αυτά προς τους καταναλωτές χωρίς χονδρεμπορικό κέρδος,
εξασφαλίζοντας, με τον τρόπο αυτόν, «πτώση των τιμών από 10% έως και 15%»,
όπως εκτιμούν.

Ονόματα κερδοσκόπων

Από την πλευρά τους, οι εκπρόσωποι της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Επαγγελματιών
Πωλητών Λαϊκών Αγορών διαβλέπουν «πνεύμα και διάθεση συνεργασίας από όλες τις
πλευρές, για να γίνει κοινή προσπάθεια, ώστε οι τιμές των αγροτικών προϊόντων
αν γίνουν πιο προσιτές». Μάλιστα, ζητούν από τον υφυπουργό Ανάπτυξης τη
δημοσιοποίηση των ονομάτων των πωλητών λαϊκών αγορών που βρέθηκαν να
κερδοσκοπούν, ώστε να τους διαγράψουν από τις οργανώσεις τους.