NTΟPΟΘI TΟMΣΟN «Zούσα σε μία κόλαση και δεν το είχα καταλάβει»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
9 λεπτά  |
 |
Ντόροθι Τόμσον (1893-1961). Συγγραφέας και δημοσιογράφος. Επιστολή προς τον
πρώτο άντρα της, τον Τζόζεφ Μπαρντ (1892-1975), Ούγγρο συγγραφέα, τον οποίο
γνώρισε το 1921 στη Βουδαπέστη, όταν εκείνη εργαζόταν ως ανταποκρίτρια. Ο
έρωτας ήταν κεραυνοβόλος και το 1923 παντρεύτηκαν. Όταν η Τόμσον μετακόμισε
στο Βερολίνο, έχοντας αναλάβει τη διεύθυνση μιας μεγάλης εφημερίδας, ο Μπαρντ
ερωτεύτηκε την Αγγλίδα ζωγράφο Αϊλήν Άγκαρ και ο γάμος τους μπήκε σε μια
περίοδο αυξανόμενης έντασης. Το διαζύγιο βγήκε στις 9 Ιουλίου του 1927 – ημέρα
των γενεθλίων της Τόμσον – και την ίδια μέρα άρχισε και η ερωτική σχέση της
Τόμσον με τον συγγραφέα Σίνκλερ Λούις, τον οποίο παντρεύτηκε τον επόμενο
χρόνο.
«Έχεις συσσωρεύσει τόσες ανασφάλειες και ψέματα μεταξύ μας, Τζόζεφ, που δεν
βλέπω πώς θα μπορούσαν να γεφυρωθούν με τη φιλία που ισχυρίζεσαι ότι ζητάς από
μένα. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν έγραψα – ή μάλλον που δεν σου έστειλα
τις στοίβες από γράμματα που έχω γράψει. Γιατί διαπιστώνω ότι τελικά δεν έχω
τίποτα να σου πω. H ζωή μου, τα συναισθήματά μου, εγώ η ίδια, έχουν μπερδευτεί
σε ένα δίχτυ για το γνέσιμο του οποίου δεν έχω καμία ευθύνη, ούτε ξέρω την
αρχή και το τέλος του. Υπάρχει ο εαυτός μου όπως με βλέπεις, όταν είμαστε
μόνοι πρόσωπο με πρόσωπο, ο εαυτός μου όπως με περιγράφεις στην Αϊλήν, ο
εαυτός μου καθώς με ζωγραφίζεις στον Κοκόσκα (Σ.τ.M.)*, ο εαυτός μου
εξευτελισμένος στα γράμματά σου προς την Ντόροθι Μπέρλινγκχαμ. Και υπάρχεις
και εσύ σε σχέση με όλους τους παραπάνω και σε σχέση με αμέτρητους άλλους
ανθρώπους. Ποτέ εσύ μόνος σου, αλλά πάντα με μένα στο πλευρό σου, με τον έναν
ή τον άλλο τρόπο. Πρέπει να σου πω ότι το χειρότερο που μου έκανες Τζόζεφ δεν
είναι ότι με αρρώστησες ψυχικά και πνευματικά, αλλά ότι διέλυσες την
προσωπικότητά μου. Δεν υπάρχω πια και, αφού δεν υπάρχω, δεν έχω και τίποτα να
σου προσφέρω – ούτε χαρά, ούτε εμπιστοσύνη, ούτε κουράγιο, ούτε ειλικρίνεια.
Ό,τι και να πεις δεν έχει σημασία, επειδή ποτέ σε μια ανθρώπινη σχέση δεν
είπες ούτε σκέφτηκες κάτι που να έχει σχέση με μια συνεπή συμπεριφορά. Όταν
λες ότι μ’ αγαπάς – το λες και το ξαναλές, ακόμα και τώρα – εκφράζεις απλώς
την αντίληψη ότι είμαι αξιαγάπητη ή μπορεί να εκφράζεις μία προσωρινή
συναισθηματική διάθεση που ποτέ δεν έχει σαν αποτέλεσμα κάποια πράξη ή θυσία,
κάποια ένδειξη αφοσίωσης. Όταν λες ότι θέλεις τη στοργή μου, εκφράζεις έναν
αόριστο πόθο να σε θαυμάζουν, χωρίς όμως να αναλαμβάνεις την ευθύνη να μην
εκμεταλλευθείς τη στοργή τούτη και να μην υποβιβάσεις τον εαυτό σου, αλλά και
εμένα εξαιτίας της. Ζητάς φιλία, ζητάς αφοσίωση, αλλά μόνο οι αφοσιωμένοι
ξέρουν να χρησιμοποιούν την αφοσίωση. Και το να είσαι αφοσιωμένος είναι κάτι
περισσότερο από μία ευχή.
Κοιτάζω πίσω μου τα δύο τελευταία χρόνια και βλέπω ότι ζούσα σε μία κόλαση και
δεν το είχα καταλάβει. Βλέπω ότι αγωνιζόμουν όχι για έναν άλλο άντρα, αλλά για
έναν αλλιώτικο Τζόζεφ. Αγωνιζόμουν να διατηρήσω την ψευδαίσθηση και την ελπίδα
ότι αυτό θα γίνει πραγματικότητα, γιατί το ήθελα απεγνωσμένα. Ήθελα με όλη μου
την ψυχή, από τα βάθη της καρδιάς μου να γίνεις κάποιος για τον οποίον θα
ήμουν περήφανη. Ποτέ σε όλη μου τη ζωή δεν θέλησα κάτι με τόσο πάθος. Νόμιζα
ότι διέκρινα την ίδια λαχτάρα και σε σένα, στην προσπάθεια που έκανες προς τη
δύση, στη λαχτάρα σου να φύγεις από τη Βουδαπέστη, όπου όλα είναι τόσο μάταια
και verlogen (ψεύτικα). Πάντα έβλεπα σε σένα μόνο δύο μαύρα μάτια κι ένα
καθαρό μέτωπο που κοιτούσε με αγωνία προς τα μπρος. Μάλιστα πριν από λίγο
καιρό έτσι σε περιέγραψα στον Στέφαν Γκρόσμαν: «Ένας νεαρός που ψάχνει να βρει
τον δρόμο του». Με τι πάθος λαχταρούσα να σε βοηθήσω να κατακτήσεις αυτόν τον
δρόμο! Τώρα όμως ξέρω ότι η δύση όπου παλεύεις να βρεθείς δεν είναι έξω, αλλά
μέσα σου…».
* Σ.τ.M. Μιλάει για τον Βιεννέζο ζωγράφο Όσκαρ Κοκόσκα.
 |
|
H Ντόροθι Τόμσον και ο συγγραφέας Σίνκλερ Λούις, καθώς φθάνουν στη Νέα Υόρκη, |
Επιστολή προς τον δεύτερο άντρα της, επίσης συγγραφέα Σίνκλερ Λούις
(1885-1951), όταν εκείνος τής ζήτησε διαζύγιο μετά από έντεκα χρόνια γάμου. H
σχέση τους άρχισε τη μέρα που οριστικοποιήθηκε το διαζύγιο της Τόμσον από τον
πρώτο άντρα της, Τζόζεφ Μπαρντ. Ο Λούις τής έκανε πρόταση γάμου την ίδια νύχτα
και επέμενε τους μήνες που ακολούθησαν. Τελικά εκείνη δέχτηκε και παντρεύτηκαν
το Μάιο του 1928. Ο Λούις -ο επονομαζόμενος «Κόκκινος»- άφησε την Τόμσον στα
τέλη του 1937, χωρίς πολλές εξηγήσεις, λέγοντας μόνο ότι η Τόμσον είχε
«καταστρέψει το γάμο τους» και είχε «λεηλατήσει όλη του τη δημιουργική
δύναμη». Της ζήτησε διαζύγιο την άνοιξη του 1939, εκείνη όμως καθυστέρησε και
τελικά του το έδωσε το Νοέμβριο του 1941, οπότε και έκανε η ίδια αίτηση
διαζυγίου για «εκούσια εγκατάλειψη».
«Πάρε το διαζύγιό σου. Δεν έχω αντίρρηση. Όμως για όνομα του Θεού, ας είμαστε
ειλικρινείς. Εσύ με εγκατέλειψες, όχι εγώ. Εσύ το θέλησες. Εσύ λοιπόν να το
πάρεις. Οι δικηγόροι σου θα καταφέρουν να το παρουσιάσουν όπως θέλεις, ό,τι κι
αν ισχυριστείς. Πες ότι “σε εγκατέλειψα”. Επινόησε μια περίπτωση ψυχικής
σκληρότητας. Μπορείς να το κατασκευάσεις. Άντε πάρε το.
Γιατί θεωρείς “απίστευτο” που δεν σου γράφω; Το “απίστευτο” είναι που δεν σε
τρέχω εγώ στα δικαστήρια για εγκατάλειψη και “ψυχική σκληρότητα”. Να σου δώσω
να καταλάβεις. Δεν γράφω, γιατί δεν ξέρω τι να σου πω. Είναι πια σαφές ότι με
αντιπαθείς, ότι πλήττεις με “καταστάσεις και συνθήκες. Και αντιδράσεις”. Δεν
σου αρέσουν οι φίλοι μου. Να σου πω ότι ο Χάμιλτον Άρμστρονγκ έγραψε ένα
δημοσιογραφικό διαμάντι στο τελευταίο του βιβλίο για το συνέδριο του Μονάχου;
Ότι ο Γκράχαμ Χάτον βρίσκεται στην Αμερική και διηγείται μια συναρπαστική
ιστορία για τη Βρετανία; Ότι ο Πήτερ Γκριμ έχει ένα σωρό ιδέες σχετικά με τη
Στεγαστική πολιτική; Ότι ο Γκούσταβ Στόλπερ με σύστησε στον Κουρτ Ρίτζλερ, τον
άνθρωπο που πέρασε λαθραία τον Λένιν και τον Τρότσκι στη Ρωσία και μόλις
επιτέλους έφυγε από τη Γερμανία; Μήπως σε ενδιαφέρει η μελέτη του Άλεξ Σακς
προς τους αδελφούς Λέμαν σχετικά με τα σχέδια του Μουσολίνι στην Τυνησία; Ή
μήπως τα γράμματα του Φόντορ από τη Ρίγα; Μήπως θα ήθελες να μάθεις τι λέει ο
Ραούλ ντε Σαλ για τον Μπονέ; Τι γράφει ίσως ο Έντγκαρ Μόουερ για τον
Μόρο-Τζιαφέρι και τον Γκρύνζπαν;
Είσαι ευτυχισμένος. Χρόνια είχες να νιώσεις τόσο ευτυχισμένος, μου γράφεις. Τα
συγχαρητήριά μου. Πολύ χαίρομαι που είσαι ευτυχισμένος. Εγώ πάντως δεν είμαι.
Δεν είμαι ευτυχισμένη. Δεν είμαι ευτυχισμένη, γιατί δεν έχω σπιτικό, γιατί έχω
ένα άρρωστο και δύσκολο παιδί, χωρίς πατέρα. Γιατί αγάπησα έναν ανύπαρκτο
άντρα. Γιατί χήρεψα από μία ψευδαίσθηση. Γιατί τρέμω συνειδητοποιώντας πόσο
τραγικός είναι ο κόσμος όπου ζούμε.
Υπάρχουν πράγματα στην καρδιά μου που εσύ δεν τα ονειρεύεσαι καν, πράγματα που
αποτελούνται από πάθος και οργή, αγάπη και μίσος, περηφάνια και αηδία,
τρυφερότητα και συντριβή, πράγματα άγρια και θηριώδη… Και εσύ μου ζητάς να
σου γράψω συμβατικά γράμματα γιατί είσαι στην “εξορία”. Από τι; Από ποιον;
Δώσε μου το Βερμόντ. Θέλω να βλέπω τον φράχτη με τις πασχαλιές να ψηλώνει, τις
φτελιές να διαγράφονται, τα τριαντάφυλλα να φουντώνουν στον γκρίζο τοίχο και
τα κίτρινα μήλα να κρέμονται από τα νεαρά δέντρα, τις βελανιδιές να
κοκκινίζουν στους λόφους. Και να έρχονται οι φίλοι και τα δυο σου παιδιά να
αισθάνονται ότι έχουν ένα σπιτικό. Ποιος ξέρει; Μπορεί κάποτε να γυρίσεις κι
εσύ σπίτι. Μπορεί όμως να απομακρυνθείς περισσότερο και να τα κάνεις
χειρότερα. Για την ακρίβεια προφητεύω ότι αυτό θα κάνεις».
ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΕΛΙΣΑΒΕΤ I (1533-1603)
«Η καρδιά μας δεν σκοπεύει να δεχθεί σύζυγο…»
 |
|
H Κέιτ Μπλάνσετ υποδύθηκε την «παρθένο βασίλισσα» στην ταινία «Elizabeth» |
Κόρη του Ερρίκου του VIII και της Αν Μπόλεϊν. Επιστολή προς τον πρίγκιπα Έρικ
της Σουηδίας (αργότερα βασιλιά Έρικ XIV). H Ελισάβετ ήταν ήδη τρία χρόνια
βασίλισσα της Αγγλίας. H «παρθένος βασίλισσα» δεχόταν βροχή προτάσεων από
Ευρωπαίους βασιλείς και ευγενείς και οι σύμβουλοί της βιάζονταν να την
παντρέψουν για να αποκτήσει απογόνους, εξασφαλίζοντας έτσι τη διαδοχή του
θρόνου.
Όμως η Ελισάβετ δίσταζε να παντρευτεί, μη θέλοντας να παραχωρήσει τη δύναμη
και την εξουσία της. Πάντως, ο Έρικ – που της είχε κάνει πρόταση γάμου από το
1554, πριν εκείνη ανέβει στον θρόνο – δεν αποθαρρύνθηκε και για πολλά χρόνια
συνέχισε με ερωτικές επιστολές, δώρα και επισκέψεις.
Τούτη η επιστολή γράφτηκε μετά την επίσκεψη του αδελφού του Έρικ, δούκα Ιωάννη
της Φινλανδίας. ο οποίος πήγε να υποστηρίξει αυτοπροσώπως την πρότασή τους.
Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι το 1569 ο Έρικ καθαιρέθηκε και το 1577
πέθανε δηλητηριασμένος από το χέρι του αδελφού του, που τώρα πια ήταν ο
βασιλεύς Ιωάννης.
«Γαληνότατε πρίγκιπα και αγαπητέ μας εξάδελφε,
Μια επιστολή ειλικρινά δική σας γραπτώς και συναισθηματικώς παραδόθηκε στα
χέρια μας στις 30 Δεκεμβρίου από τον αγαπητό σας αδελφό, δούκα της Φινλανδίας.
Και ενώ αντιλαμβανόμαστε συνεπώς ότι η φλόγα και η αγάπη σας προς εμάς δεν
έχουν ελαττωθεί, ωστόσο θλιβόμαστε, εν μέρει, που δεν μπορούμε να
ικανοποιήσουμε την εξοχότητά σας ανταποδίδοντας τα ίδια συναισθήματα. Και αυτό
δεν συμβαίνει γιατί έχουμε αμφιβολίες για την αγάπη και την εντιμότητά σας,
αλλά, όπως συχνά σας έχουμε καταθέσει και αυτοπροσώπως, αλλά και γραπτώς, δεν
έχουμε ακόμα αισθανθεί παρόμοιο συναίσθημα προς κανέναν. Επομένως, παρακαλούμε
την γαληνοτάτη εξοχότητά σας ξανά και ξανά, αν έχετε την ευχαρίστηση, βάλετε
ένα όριο στην αγάπη σας, μην προχωρήσετε πέρα από τους νόμους της φιλίας προς
στο παρόν και μην τους αψηφήσετε στο μέλλον. Και εμείς με τη σειρά μας θα
φροντίσουμε ό,τι χρειάζεται για την αγία διατήρηση της φιλίας ανάμεσα σε
πρίγκιπες, που θα εκπληρούμε πάντα προς την γαληνοτάτη εξοχότητά σας. Φαίνεται
παράξενο που η γαληνοτάτη εξοχότητά σας γράφει ότι ο αδελφός και ο πρεσβευτής
σας, σας έδωσαν να καταλάβετε πως εμείς έχουμε κατηγορηματικά αποφασίσει να
μην παντρευτούμε έναν απόντα σύζυγο. Και ότι δεν θα σας δώσουμε οριστική
απάντηση, ώσπου να σας δούμε αυτοπροσώπως.
Ελπίζουμε, αν ποτέ ο Θεός κατευθύνει την καρδιά μας να σκεφθεί τον γάμο, ότι
ποτέ δεν θα δεχθούμε ούτε θα επιλέξουμε απόντα σύζυγο, όσο ισχυρός και
πλούσιος ευγενής κι αν θα είναι. Αλλά ότι δεν θα σας απαντήσουμε, ώσπου να σας
δούμε αυτοπροσώπως, απέχει πάρα πολύ από αυτό που έχουμε σκεφθεί. Πάντα όμως,
και στον αδελφό σας, που ασφαλώς είναι ένας εξαίρετος πρίγκιπας και μας είναι
πολύ αγαπητός, και στον πρεσβευτή σας επίσης, έδινα την ίδια απάντηση σχεδόν
χωρίς καμία αλλαγή στις λέξεις: Ότι η καρδιά μας δεν σκοπεύει να δεχθεί
σύζυγο, αλλά προτιμά ασφαλώς τούτη την μοναχική ζωή και ελπίζω η γαληνοτάτη
εξοχότητά σας να μην ξοδέψει άλλον χρόνο περιμένοντας εμάς.
Είθε ο Θεός να φροντίζει για πολλά χρόνια την καλή υγεία και ασφάλεια της
γαληνότητάς σας. Από το Παλάτι μας στο Ουέστμινστερ, 25 Φεβρουαρίου.
H γαληνοτάτη εξοχότης
αδελφή και εξαδέλφη σας,
Ελίζαμπεθ»
INFO
 |
«Γράμματα χωρισμού». Ανθολόγηση, εισαγωγή, μετάφραση: Έφη Φρυδά. Εκδόσεις
«Μελάνι», 2003, σελ. 295.
Google news
