ΣYΛBIA ΠΛAΘ «Eίμαι πολύ άτακτη και καθόλου καθώς πρέπει»

Σύλβια Πλαθ. «Ίσως είναι ασφαλέστερο να συνεχίσουμε να βλεπόμαστε – σε διαλέξεις, θεατρικά έργα, χορούς ή απλώς συζητήσεις και παρτίδες τένις – και να αφήσουμε όλα τα άλλα μεταξύ μας», έγραφε το 1954 στον πρώτο της εραστή, Φίλιπ ΜακΚάρντι

Σύλιβια Πλαθ (1932-1963). Ποιήτρια, συγγραφέας. Επιστολή προς τον Φίλιπ
ΜακΚάρντι, παιδικό της φίλο και γείτονα στη Μασαχουσέτη, συμπαίκτη στο τένις
και, για ένα φεγγάρι, εραστή. Οι δυο τους γνωρίστηκαν το 1946, όταν η Πλαθ
πήγαινε ακόμα Γυμνάσιο και έγιναν στενοί φίλοι. Εκμυστηρεύονταν τα πάντα ο
ένας στον άλλον. Μιλούσαν για το σεξ και τις ελπίδες τους για το μέλλον. Το
1952 η Πλαθ έγραψε στο ημερολόγιό της ότι τα χέρια τους είχαν αγγίξει τυχαία
καθώς έσκυβαν για να χαϊδέψουν ένα σκυλάκι και αναριωτιόταν αν υπήρχε κάτι
περισσότερο από φιλία μεταξύ τους. Σύμφωνα με τη βιογραφία της Πλαθ «Rough
Magic», γραμμένη από τον Πολ Αλεξάντερ το 1991, ο ΜακΚάρντι ήταν ο πρώτος
άντρας της ζωής της. Έκαναν έρωτα οκτώ χρόνια αργότερα, στις αρχές του 1954
μέσα στο αυτοκίνητο του ΜακΚάρτνι. Ωστόσο μία ανταγωνιστική βιογραφία
υποστηρίζει ότι ο πρώτος εραστής της Πλαθ ήταν ένας συμμαθητής της στο
Γυμνάσιο, ο Ντικ Νόρτον. H ερωτική της σχέση με τον ΜακΚάρντι ήταν βραχύβια,
καθώς εκείνη αποφάσισε – μερικούς μήνες μετά την πρώτη απόπειρα αυτοκτονίας
της – ότι ήταν προτιμότερο να παραμείνουν φίλοι. Αυτό ακριβώς του λέει σε
τούτο το γράμμα. Ο ΜακΚάρντι ενέπνευσε την Πλαθ για τον ήρωα του πρώτου της
μυθιστορήματος «Και το καλοκαίρι δεν θα ξανάρθει», που δημοσιεύτηκε στο
περιοδικό Seventeen τον Αύγουστο του 1950 και είχε θέμα μια κοπέλα που
ερωτεύεται τον δάσκαλο του τένις. H Πλαθ αυτοκτόνησε στις 11 Φεβρουαρίου του
1963.

«Κον Φίλιπ ΜακΚάρντι

Άνταμς Χάους B-15

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΡΗΤ ENT ΣΜΙΘ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ

ΠΡΟΣ: Φιλ

ΑΠΟ: Συλ

ΘΕΜΑ: H ζωή γενικώς

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4 Φεβρουαρίου 1954

Γεια…

Είμαι πολύ άτακτη και καθόλου καθώς πρέπει, γιατί χρησιμοποιώ τα αγαπημένα μου
περισσεύματα από το χαρτί γραφείου για την αλληλογραφία μου… αλλά πολύ μου
άρεσε που τα χρησιμοποίησα το καλοκαίρι και πιστεύω ότι με ξέρεις πολύ καλά,
ώστε να μη σε ενοχλούν οι μικροϊδιοτροπίες μου… και η προτίμησή μου να
δακτυλογραφώ προσωπικές επιστολές. Μία τέτοια είναι η παρούσα.

Άλλωστε θα έπρεπε να αισθάνεσαι τιμώμενος, γιατί κρατάς στα χέρια σου το Πρώτο
γράμμα που γράφω από την καινούργια και άκρως ευχάριστη κατοικία μου, παρά το
γεγονός ότι έχω έναν ολόκληρο κατάλογο, από ‘δώ ώς το Χάρβαρντ, με αναπάντητα
γράμματα. Ελπίζω να μη σε ενοχλεί το κίτρινο χαρτί. Εμένα πάντως μου αρέσει να
γράφω σε μοναδικά πράγματα… όπως, για παράδειγμα, σε φλοιό σημύδας.

Τώρα, βρίσκομαι εδώ, στο παλιό μου δωμάτιο (που τώρα είναι μονό) στο αγαπημένο
παλιό κοινοβιακό σπίτι, με δύο βιβλιοθήκες γεμάτες με τα βιβλία μου και τον
ήλιο να μπαίνει από τα τρία μεγάλα παράθυρα. Είμαι ξετρελαμένη με όλα μου τα
μαθήματα. Πρώιμη αμερικάνικη λογοτεχνία (Χόθορν, Μέλβιλ και Χένρι Τζέιμς),
Σύγχρονη αμερικάνικη λογοτεχνία – διδάσκει ο πολύ γνωστός κριτικός P. Τζ.
Ντέιβις (εκείνος που πήγε στην Ουάσιγκτον πέρσι για τις δίκες των
κομμουνιστών), Ιστορία της ευρωπαϊκής διανόησης του 19ου αιώνα με μια υπέροχη
και δυναμική Γερμανίδα, Ρώσικη λογοτεχνία (Τολστόι και Ντοστογιέφσκι) και
Ιστορία μεσαιωνικής τέχνης.

H Γκουίνεθ Πάλτροου υποδύεται την Σύλβια Πλαθ στην ταινία «Τεντ και Σύλβια»

Μακάρι να ερχόσουν μια μέρα να παρακολουθήσεις μερικά μαθήματα μαζί μου…! Θα
ενθουσιαζόσουν. Περνώ το μεγαλύτερο μέρος του απογεύματος (όλα τα μαθήματά μου
είναι πρωινά) ψωνίζοντας βιβλία και άλλα απαραίτητα για να κάνω το δωμάτιό μου
να μοιάζει με σπιτικό.

Δεν χρειάζεται να αναρωτιέσαι πότε θα σε ξαναδώ. Πραγματικά θα ήθελα πολύ να
συνεχίσω να σε βλέπω συχνά στο μέλλον, γιατί είσαι και πιθανότατα, θα
συνεχίσεις να είσαι, ένας από τους πιο αγαπημένους μου ανθρώπους. Οπότε, αν
ποτέ νιώσεις την ανάγκη να έρθεις για ένα Σαββατοκύριακο, απλώς ειδοποίησέ με
λίγο νωρίτερα και θα φροντίσω να είμαι ελεύθερη για ωραίους, μεγάλους
περιπάτους, συζητήσεις και τα σχετικά. Δεν ξέρω αν θα έχω τον χρόνο να έρθω
σπίτι το Σαββατοκύριακο πριν από τις ανοιξιάτικες διακοπές στις 24 Μαρτίου,
ελπίζω πάντως να τα καταφέρω, και, αν γίνει αυτό, θα σε ειδοποιήσω και ίσως
μπορέσουμε να βρεθούμε. Από σένα εξαρτάται πότε σε βολεύει και τα λοιπά.

Όσο για τη μοναδική μας βραδιά… Κάθε απόκλιση από συμφωνημένες συμπεριφορές
και «τελετουργίες» επισύρει σιωπηρά περιπλοκές, με την έννοια ότι απαιτείται
επανεκτίμηση της κατάστασης και μελέτη προηγούμενων στόχων, υπό το φως ενός
διαφοροποιημένου περιεχομένου. Και για αυτόν τον λόγο η βραδιά μας έδωσε
αφορμή σε προβλήματα τα οποία, αν και σύνθετα, ενδέχεται να επιλυθούν.

H σχέση μας στο παρελθόν ήταν αυτό που ονομάζουμε «πλατωνική»… και άκρως
ικανοποιητική, πιστεύω, σε ιδεαλιστικό και διανοητικό επίπεδο, ενώ συνάμα είχε
και περιπάτους, τένις, ποδηλατάδα και τα σχετικά. Και η πλατωνική μας σχέση,
σαν τέτοια, πιστεύω ότι μπορεί να συνεχιστεί χωρίς συναισθηματικές και
σωματικές εμπλοκές. Με άλλα λόγια, μπορεί να συνεχίσει να καίει σαν φωτιά στην
οποία θα προστίθενται καινούργια προσανάμματα (εξελισσόμενου ψυχικού
περιεχομένου). Πιστεύω ότι όσο συνεχίζουμε να αναπυσσόμαστε ως άτομα, θα
παραμένουμε στενοί φίλοι…

H τελευταία όμως προσθήκη της νέας ιδιότητας στη σχέση μας, ενώ είναι
ουσιαστικά ευχάριστη, ενδέχεται, απερίσκεπτα ίσως, να περιπλέξει τα πράγματα.
Και οι δυο μας, Φιλ, είμαι βεβαία πως γνωρίζουμε αρκετά για τα σωματικά
θέλγητρα του αντίθετου φύλου (για να χρησιμοποιήσω μία λόγια έκφραση, έναν
ευφημισμό) και είμαι σίγουρη ότι έχουμε επίσης δεχθεί σωματικές σχέσεις
προσωρινές και ανούσιες, απλώς για την εφήμερη, φευγαλέα ικανοποίηση…. αλλά
ενώ ένα φιλί, ας πούμε, μπορεί να είναι απλώς μία καθαρά σωματική πράξη που
γίνεται μόνο από βιολογικό ηδονισμό, ενδέχεται επίσης να συμβολίζει μία
βαθύτατη ψυχική και φιλοσοφική επαφή και εκτίμηση. H δυσκολία είναι να
διακρίνεις ανάμεσα στις δύο όψεις της ίδιας πράξης και η προσπάθεια μπορεί
πολλές φορές να προκαλέσει σύγχυση. Και εσύ βασικά το ίδιο έλεγες, όταν
μιλούσες για τη δυσκολία να προσδώσεις νέο και ειλικρινές νόημα στις ίδιες
λέξεις. Πρόκειται για ένα έργο δύσκολο, πιστεύω.

Και ενώ μπορεί να ικανοποιούμαστε σωματικά με μεγάλη γκάμα αρσενικών και
θηλυκών, μία πνευματική και ψυχική (πού να πάρει, οι λέξεις ακούγονται τόσο
κοινότοπες) σχέση σαν τη δική μας είναι πολύτιμη και επομένως πολύ
σημαντικότερη να διατηρηθεί από οποιαδήποτε άλλη. Και καθώς μία σωματική σχέση
μπορεί να περιπλέξει τη φιλία (την οποία ελπίζουμε να διατηρήσουμε στο απώτερο
μέλλον), ίσως είναι σοφότερο να επιστρέψουμε σε αυτό που είχαμε στο παρελθόν
και να το αφήσουμε έτσι. Δεν ξέρω. Πάντως δεν θα ήθελα να διακινδυνεύσω τη
συνέχιση της γνωριμίας μας, Φιλ… και μετά από μία στενή σωματική επαφή αυτό,
κατά κάποιον τρόπο, γίνεται ανεφάρμοστο ή και αδύνατο (για διάφορους λόγους).
Επομένως είναι μάλλον σπάνιο να συνεχιστεί η αρχική φιλία απ’ όπου πήγασε η
σχέση. Και δεν θέλω να συμβεί σε εμάς κάτι τέτοιο. Οπότε ίσως είναι
ασφαλέστερο να συνεχίσουμε να βλεπόμαστε – σε διαλέξεις, θεατρικά έργα, χορούς
ή απλώς συζητήσεις και παρτίδες τένις – και να αφήσουμε όλα τα άλλα μεταξύ
μας. Δεν ξέρω τι σκέφτεσαι εσύ για όλα αυτά, ίσως όμως μπορούμε να μιλήσουμε
εκτενώς την επόμενη φορά που θα ιδωθούμε… μερικές φορές είναι ευκολότερο να
μιλάει κανείς πρόσωπο με πρόσωπο, ξέρεις…

Εν πάση περιπτώσει, ελπίζω η προσπάθειά μου να σου εξηγήσω κάπως πώς
αισθάνομαι για την κατάσταση να έχει κάποια συνοχή…

Θα χαρώ να λάβω νέα σου, Φιλ, και ελπίζω να ξαναβρεθούμε σύντομα – στο μεταξύ,
σου στέλνω τρυφερά την αγάπη μου…

για πάντα

Συλ»

ΦΡΑΝΣΙΣ ΜΠΟΛΝΤΕΡΕΦ

«Ένας υπέροχος νεαρός νέγρος ήρθε κοντά μου…»

«Τσαρλς Όλσον. H σχέση του με την Φράνσις Μπόλντερεφ κράτησε δεκαετίες, αλλά διακόπηκε για δύο χρόνια όταν έλαβε γράμμα της που περιέγραφε μια «συνάντησή» της με έναν νεαρό νέγρο

Σχεδιάστρια τυπογραφείου, μελετήτρια, συγγραφέας βιβλίων για τον Τζέημς Τζόις
και φεμινιστικών διακηρύξεων, όπως «Α Primer of Morals for Medea» («Εισαγωγή
στην ηθική της Μηδείας») (1949). Επιστολή προς τον ποιητή Τσαρλς Όλσον
(1910-1970). H σχέση τους άρχισε το 1947, όταν η Μπόλντερεφ διάβασε το βιβλίο
του Όλσον «Call me Ismael», που αναφέρεται στον Moby Dick, και του έγραψε μέσω
του εκδότη του. Άρχισαν να αλληλογραφούν και έτσι ξεκίνησε μία ερωτική σχέση,
που κράτησε δεκαετίες, αν και στην αρχή ήταν και οι δύο παντρεμένοι και το
ειδύλλιο κρατιόταν μυστικό. Όταν ο Όλσον έλαβε το ακόλουθο γράμμα διέκοψαν για
δύο χρόνια.

«3 Σεπτεμβρίου 1950

Κυριακή πρωί

«Τσαρλς, αγάπη μου,

Κάτι υπέροχο συνέβη και θα σε πονέσει βέβαια, είναι όμως μέρος της τωρινής
πραγματικότητας ανάμεσά μας και πρέπει να το μοιραστείς μαζί μου. Ένας
υπέροχος νεαρός νέγρος ήρθε κοντά μου σαν από μηχανής Θεός – με είδε – κάθισε
δίπλα μου στον υπόγειο – κατέβηκε εκεί που κατέβηκα κι εγώ – και μετά εκείνος
πήρε το δρόμο του κι εγώ το δικό μου – έψαξα να βρω τη στάση του λεωφορείου –
τον είδα στη στάση – του χαμογέλασα και τον ρώτησα αν ήξερε από πού να αγοράσω
εισιτήρια λεωφορείου για το Φρήπορτ – δεν ήξερε – είπε, «Αν είχα το αυτοκίνητό
μου θα σας πήγαινα εγώ» – περίμενε μισή ώρα στη στάση για να γυρίσω – δεν
γύρισα – έτσι με περίμενε μέσα στο σταθμό του υπογείου – κοιτούσε όλα τα
αυτοκίνητα – με είδε – μπήκε μέσα, κάθισε δίπλα μου – και ήρθε σπίτι μαζί μου.

Έχει την πιο αγνή, την πιο ωραία ψυχή που έχω γνωρίσει και συνοδεύεται από ένα
ισάξιο κορμί – και με θέλει – του είπα τα πάντα για σένα – με θέλει και τον
θέλω κι εγώ – θα τον ξανασυναντήσω – αυτό είναι τουλάχιστον το σχέδιο – και
θέλω να ξέρεις, Τσαρλς, ότι τον σκέφτομαι πολύ σοβαρά – και ότι κοιμηθήκαμε
ήδη μαζί».

INFO

«Γράμματα χωρισμού». Ανθολόγηση, εισαγωγή, μετάφραση: Έφη Φρυδά. Εκδόσεις
«Μελάνι», 2003, σελ. 295.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής