Yπάρχουμε… Συνυπάρχουμε;

Οι φοιτητές στην Τεχεράνη εξεγέρθηκαν ξανά κατά του θεοκρατικού
καθεστώτος. Επέλεξαν τη μετωπική σύγκρουση πεπεισμένοι ότι το καθεστώς δεν
αλλάζει εκ των έσω. Ζητούν ελευθερία, δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη. Το
ιδεολογικό σημείο αναφοράς τους είναι ο Ιρανός φιλόσοφος Αμπντούλ Καρίμ
Σορούς, άλλοτε στενός συνεργάτης του αγιατολάχ Χομεϊνί και σήμερα αδυσώπητος
επικριτής του θεοκρατικού καθεστώτος. Θεωρείται ως ο «Λούθηρος του Ισλάμ» και
υποστηρίζει ουσιαστικά τον χωρισμό της θρησκείας από την πολιτική. Γράφει
επιπλέον ότι ο μεγαλύτερος αντίπαλος των μουσουλμάνων δεν βρίσκεται έξω, αλλά
μέσα στο Ισλάμ: είναι το πλέγμα των παραδόσεων και απαγορεύσεων που το
καθιστούν μια κλειστή θρησκεία.

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου επικράτησαν στην Δύση οι
“πολιτισμικές” ερμηνείες του κόσμου. Έτσι από τον Χάντινγκτον μάθαμε ότι
πρέπει να ετοιμαζόμαστε για την επερχόμενη “σύγκρουση των πολιτισμών” κατά
μήκος των “αιματοβαμμένων συνόρων που χωρίζουν τον Χριστιανικό κόσμο από τον
Ισλαμικό”. Μετά δε την τρομοκρατική ενέργεια της 11ης Σεπτεμβρίου και την
κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων κατέρρευσαν και οι τελευταίοι δισταγμοί: ό,τι
συνέβη στη Νέα Υόρκη δεν ήταν παρά η κορύφωση ενός πολέμου που διεξάγεται εδώ
και 14 αιώνες ανάμεσα στη Δύση και στο Ισλάμ…

***

H Οριάνα Φαλάτσι βρήκε την ευκαιρία να βγει από την αφάνεια όπου είχε
περιπέσει και ούτε λίγο ούτε πολύ μάς κάλεσε… στα όπλα ενάντια στο Ισλάμ en
bloc, “την κουλτούρα των φανατικών με το μούσι και το τσαντόρ και την
μπούρκα”. Κάθε τι το ισλαμικό “προήχθη” σε απόλυτο εχθρό όχι απλώς της Δύσης
αλλά της Οικουμένης. Ο κόσμος μας από εδώ και πέρα χωρίζεται σε “Άξονα του
καλού” (διάβασε ΗΠΑ) και σε “Άξονα του κακού” (διάβασε Ισλάμ), σε “ή μαζί μας
ή μαζί τους”. Τελεία και παύλα.

***

Βλέποντας τώρα τους φοιτητές στο Ιράν, στη χώρα-λίκνο του ισλαμικού
φονταμενταλισμού, να εξεγείρονται ενάντια στον θεοκρατικό ολοκληρωτισμό,
καταλαβαίνουμε ότι ο κόσμος μας είναι κάπως περίπλοκος και ο “ισλαμικός
κόσμος” περιπλοκότερος. Δεν υπακούει στις θεωρίες που, χωρίζοντας τον κόσμο σε
ασύμβατα “πολιτισμικά DNA” και “ασύμβατες ανθρωπότητες”, κατοχυρώνουν την
“ταλιμπανοποίηση” της σκέψης.

H εξέγερση της Τεχεράνης αποκαλύπτει τα πολλά πρόσωπα του Ισλάμ. Γιατί
ο “ισλαμικός κόσμος” σήμερα είναι και η Μαννά και η Ζαλικχάν. H πρώτη είναι
Ιρανή και η δεύτερη Τσετσένα. H Μαννά επικοινωνεί μέσω e-mail με την πρώην
καθηγήτριά της (και συγγραφέα) Αζάρ Ναφισί (η οποία διέφυγε στην Αμερική το
1997): “Αυτό που θέλω είναι να είμαι κυρία του σώματός μου και του μυαλού μου”
γράφει η Μαννά.

***

Ενώ η εικοσάχρονη Ζαλικχάν από την Τσετσενία έζωσε το σώμα της με
εκρηκτικά και τινάζοντας τον εαυτό της στον αέρα εκείνο που ήθελε ήταν να
σπείρει όσο μπορούσε περισσότερο θάνατο και τρόμο στη Μόσχα. Γιατί λοιπόν η
Μαννά σκέφτεται τον εαυτό της και τους άλλους με όρους ζωής και χειραφέτησης,
ενώ η Ζαλικχάν με όρους θανάτου και τρομοκρατίας;

Μήπως επειδή η Ζαλικχάν δεν διάβασε Στιούαρτ Μιλ όπως η Μαννά; Μήπως
επειδή διάβασε πολύ το Κοράνι; Της έκαναν πλύση εγκεφάλου και την έπεισαν ότι
στέλνοντας τους άπιστους στην Κόλαση θα εξασφάλιζε τον Παράδεισο; Μήπως επειδή
ήταν ψυχικά άρρωστη; Μήπως επειδή ο “ισλαμικός κόσμος” έχει μια πολύ
προβληματική σχέση με τη νεωτερικότητα; Μπορεί να ισχύουν όλα αυτά… Υπάρχει
όμως και μια άλλη πραγματικότητα, εκείνη μέσα στην οποία μεγάλωσε η Ζαλικχάν:
η Τσετσενία, που έχει μετατραπεί σε χώρα-φάντασμα, σε χώρα-νεκροταφείο…

Πριν από κάθε “πολιτισμική” ερμηνεία, ας μη ξεχνάμε ότι η συνύπαρξη και
ο πόθος της χειραφέτησης δεν ευδοκιμούν εκεί όπου “ευδοκιμούν” οι νεκροθάφτες…