ΓNΩMH Aνακαλύψτε ξανά τη δικαιοσύνη

Άρθουρ Μίλερ: «Είμαστε ο λαός της Βίβλου και η Βίβλος σημαίνει δικαιοσύνη»

Ως πρόεδρος της International Pen, της διεθνούς ένωσης συγγραφέων που έχει
αφιερώσει την ύπαρξή της στην υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης, έχω
επισκεφθεί πολλές χώρες με διάφορα πολιτικά συστήματα προσπαθώντας να βγάλω
συγγραφείς από τη φυλακή. Για να είμαι ειλικρινής, ουδέποτε μου άρεσε να
απομακρύνομαι από το γραφείο μου. Ίσως να το έκανα διότι, ως Εβραίος μιας
κάποιας γενιάς, δεν μπορούσα να ξεχάσω τη σιωπή των δεκαετιών του ’30 και του
’40, όταν ο φασισμός άρχισε να καταστρέφει τον λαό μας, με τον υπόλοιπο κόσμο
να παρακολουθεί, για τόσο καιρό, αδιάφορα. Έχω προσπαθήσει να κάνω κάτι
χρήσιμο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – ίσως γι’ αυτό να
γνωρίζω πόσο δύσκολο είναι να κάνεις το καλό πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, η
εμπειρία μου μού λέει πως οι περισσότεροι άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν στη
δικαιοσύνη.

Έχω επίγνωση της απόστασής μου από την καθημερινή ισραηλινή πραγματικότητα.
Δεν πρόκειται λοιπόν να παρασυρθώ σε κηρύγματα. H ουσία της άποψής μου είναι
πως το Ισραήλ έχει δικαίωμα να υπάρχει, όπως και οι Παλαιστίνιοι δικαιούνται
να αποκτήσουν τη δική τους πατρίδα. Με την επέκταση των οικισμών έχω
παρακολουθήσει, αρχικά με έκπληξη και κατόπιν με δυσπιστία, μια πολιτική η
οποία μοιάζει να έχει αλλάξει την ίδια τη φύση του ισραηλινού κράτους. Χωρίς
τη δικαιοσύνη στο επίκεντρό του, κανένα κράτος δεν μπορεί να αντέξει ως
εκπροσώπηση της εβραϊκής φύσης.

Επιτρέψτε μου να θέσω αυτήν την άποψη στο ιστορικό της πλαίσιο, διότι αυτό
είναι που αποκαλύπτει την έντονη αντίθεση με τη σημερινή τραγική κατάσταση. Το
1948 είχα προσκληθεί σε ένα εορταστικό δείπνο, με αφορμή την αναγνώριση, από
τη Σοβιετική Ένωση, του κράτους του Ισραήλ – την πρώτη και για κάποιο διάστημα
μοναδική διεθνή αναγνώρισή του. Δύσκολα μπορούσε να φανταστεί κανείς τότε,
ακόμα και αυτήν την ιδέα της ύπαρξης ενός έθνους Εβραίων στη σύγχρονη εποχή.
Φανταστείτε! Εβραίοι οδηγοί λεωφορείου, Εβραίοι αστυνομικοί, Εβραίοι
οδοκαθαριστές, Εβραίοι δικαστές και οι εγκληματίες που δίκαζαν, Εβραίες
ιερόδουλες και αστέρες του κινηματογράφου, Εβραίοι υδραυλικοί και μαραγκοί και
τραπεζικοί, ένας Εβραίος πρόεδρος και ένα Κοινοβούλιο και ένας Εβραίος
υπουργός Εξωτερικών. Όλα αυτά ήταν κάτι τόσο καινούργιο στη Γη που δεν θα
μπορούσα ποτέ να φανταστώ πως το νέο Ισραήλ θα συμπεριφερόταν όπως κάθε άλλο
κράτος στην Ιστορία – θα υπερασπιζόταν την ύπαρξή του με κάθε μέσο που έκρινε
απαραίτητο, ακόμη και με την επέκταση των συνόρων του όποτε αυτό ήταν δυνατόν.

«Τερματίστε την κατοχή». Μικρή Παλαιστινία λαμβάνει μέρος σε διαδήλωση στη Δυτική Όχθη

Ωστόσο φαίνεται πως από τη δολοφονία του Ράμπιν και έπειτα, η πολιτική τού
εποικισμού και η εγκατάλειψη, από τη σημερινή ηγεσία, των αρχών του
Διαφωτισμού απέναντι στις ανηλεείς επιθέσεις αυτοκτονίας και τον φόβο που
αυτές έχουν ενσπείρει, απομάκρυναν τη χώρα από το όραμα μιας ειρηνικής,
προοδευτικής, φυσιολογικής κοινωνίας. Αυτό που έχει απομείνει, είναι μία
ένοπλη και μάλλον απελπισμένη κοινωνία σε ρήξη με τους γείτονές της και τον
κόσμο ολόκληρο. Το επιχείρημα πως παραμένει η μοναδική δημοκρατία στην
περιοχή, εύκολα απορρίπτεται ως άνευ ιδιαίτερης σημασίας – τόση είναι η
εχθρότητα που περιβάλλει τη χώρα σε πολλά μυαλά.

Γιατί όμως έχει συναντήσει η εχθρότητα αυτή τόσο λίγη αντίσταση; Φταίει που το
Ισραήλ είναι η χώρα των Εβραίων; Έτσι νομίζω, αλλά όχι για τον προφανή λόγο
του σύμφυτου αντισημιτισμού, τουλάχιστον όχι απόλυτα. Φταίει και το ότι οι
Εβραίοι έχουν διακηρύξει εξ αρχής πως Θεός σημαίνει, πριν από κάθε άλλη αξία,
δικαιοσύνη. Είμαστε ο λαός της Βίβλου και η Βίβλος σημαίνει δικαιοσύνη ή δεν
σημαίνει τίποτα, τουλάχιστον τίποτα σημαντικό.

Πιστεύω πως θα ήταν σφάλμα να αποδώσουμε τόσο μεγάλο μέρος της αποστροφής του
κόσμου έναντι της ισραηλινής πολιτικής, της επέκτασης των οικισμών, της
καταστολής των Παλαιστινίων, στον αντισημιτισμό. Παρόμοια εχθρότητα – πολύ
πιθανόν και για παρόμοιους λόγους – αντιμετωπίζουν και οι ΗΠΑ. H αμερικανική
κυβέρνηση έχει δείξει ένα εξαιρετικά σκληρό, αλαζονικό και αδιάλλακτο πρόσωπο
στον κόσμο και έχει αποξενώσει πολλούς ανθρώπους οι οποίοι, λίγο μόλις καιρό
πριν, συνέπασχαν ειλικρινά μαζί μας για τις αιματηρές επιθέσεις της 11ης
Σεπτεμβρίου. H εβραϊκή ιστορία είναι εξαιρετικά μεγάλη και γεμάτη, όπως
προείπα, με μια εμμονή για τη δικαιοσύνη. Είναι ώρα για την εβραϊκή ηγεσία να
αποκαταστήσει το αθάνατο φως της στον κόσμο.

Ο Άρθουρ Μίλερ είναι Αμερικανοεβραίος δραματουργός. Το κείμενο αυτό
είναι απόσπασμα μιας ομιλίας που έδωσε την περασμένη εβδομάδα στην Έκθεση
Βιβλίου της Ιερουσαλήμ, όπου του απονεμήθηκε το Βραβείο Ιερουσαλήμ για τα
λογοτεχνικά του επιτεύγματα στον τομέα της ελευθερίας του ατόμου στην κοινωνία.

© The Times, 2003