TΣIK KΟPIA Έκανε στυλ την… απόδραση από τα στυλ

Το τζαζ αισθητήριο του Τσικ Κορία μπορεί να μετατρέπει κάθε φορά με τον πιο αυθεντικό τρόπο την ηλεκτρική ενέργεια σε μουσική

Το συναυλιακό μας καλοκαίρι φιλοξενεί μια από τις σημαντικότερες
προσωπικότητες της τζαζ πιανιστικής τέχνης. Ο Chick Corea στη σαραντάχρονη
πορεία του δοκίμασε – ίσως όσο κανείς άλλος – τη γεύση της διαφορετικότητας,
δηλώνοντας έμπρακτα την άρνησή του να περιορίσει τη δημιουργικότητά του στα
στενά όρια μιας συγκεκριμένης τεχνοτροπίας και ανάγοντας σε στυλ όχι απλώς τις
συχνές αποδράσεις του από τα στυλ, αλλά την εξερεύνησή τους ή καλύτερα τους
τρόπους να τα χρησιμοποιεί για «ίδιον όφελος».

Ο Chick Corea δεν άφησε καμία πτυχή της τζαζ ανεξερεύνητη. Απευθύνθηκε στους
«λίγους και μυημένους» με την ίδια φόρτιση που λίγο αργότερα αναζήτησε τα
μεγάλα ακροατήρια. Ακούμπησε και τα δέκα δάχτυλά του στο ακουστικό πιάνο και
με την ίδια ευκολία ανακάλεσε τα μισά για να τα θέσει στην υπηρεσία των
ηλεκτρονικών πληκτροφόρων. Σε μερικές από τις πιο «pop jazz» εκφάνσεις του
συμβίωνε χωρίς ενδοιασμούς με τον Μότσαρτ. Ενώ τις ηλεκτρικές του μπάντες αν
«τις γύριζες ανάποδα» άκουγες την ακουστική τους εκδοχή.

«Για μένα είναι πολύ διασκεδαστικό να επιστρέφω στα βασικά εκφραστικά εργαλεία
του πιάνου», έλεγε σε μια συνέντευξή του στα 1995. Η «επιστροφή» ίσως να είναι
η λέξη-κλειδί που περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο την τόσο μη γραμμική πορεία
της σαραντάχρονης ιστορίας του. Το γεγονός λοιπόν ότι, στις αρχές του ’70, το
όνομα της μπάντας «Return to forever», που έστησε αφήνοντας μερικά από τα
σημαντικότερα δείγματα γραφής της μεγάλης του καριέρας, να μην ήταν απλώς ένα
ευφάνταστο λογοπαίγνιο.

Τεθλασμένη πορεία. Ο Armando Anthony Corea γεννήθηκε στο Chelsea της
Μασαχουσέτης στις 12 Ιουνίου του 1941 από γονείς που κατάγονταν από τη Σικελία
και την Καλαβρία. Τη μουσική του διαπαιδαγώγηση ανέλαβε ο τρομπετίστας πατέρας
του. Κάθησε στο πιάνο σε ηλικία τεσσάρων ετών και αυτός ο πιτσιρικάς που, σε
λίγα χρόνια, θα γινόταν φημισμένος με το όνομα «Chick» μοίραζε τα ακούσματά
του ανάμεσα στο Μότσαρτ, τον Μπετόβεν και τον Μπαχ από τη μια και τους Charlie
Parker, Dizzy Gillespie και Bud Powell από την άλλη.

Το ’62 θα γίνει δεκτός στην απαιτητική Julliard School, αλλά θα το σκάσει σε
έναν μήνα προτιμώντας τις προτάσεις των Λατίνων Mongo Santamaria και Willie
Bobo. Η θητεία του στις μπάντες αυτές της πιο καυτής Latin Jazz της εποχής θα
του αφήσει κληρονομιά τον έρωτά του για τη λατινοαμερικάνικη μουσική, έναν
έρωτα που έκτοτε δεν θα απαρνηθεί ποτέ. Το ’66 θα υπογράψει τον πρώτο του
προσωπικό δίσκο («Tones for Joan’s Bones»). Είναι η χρονιά που θα συνεργαστεί
με τον τενορίστα Stan Getz.

Ο Chick Corea έχει αρχίσει να υπόσχεται πολλά και μάλιστα να γίνεται
πιστευτός. Το ’68 ο Miles Davis τον καλεί στην μπάντα του και του εμπιστεύεται
το ηλεκτρικό πιάνο στις κλασικές ηχογραφήσεις «In a silent way» και «Bitches
Brew» που απογειώνουν την ήδη πολύ καλή του φήμη. Θα πει για τον μεγάλο
τρομπετίστα: «Ο Miles μας προέτρεπε να σκεπτόμαστε με το δικό μας κεφάλι. Μας
άφηνε άπλετο χώρο και εμείς τον καταλαμβάναμε. Παίζαμε τους πιο αφηρημένους
ρυθμούς κι εκείνος ήταν πάντα εκεί και παρακολουθούσε με πολλή προσοχή».

Η συναναστροφή του με τον Miles Davis θα γίνει μια ακόμα θητεία που θα
καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη μετέπειτα πορεία του. Λίγο μετά την αποχώρησή του
από την ορχήστρα του Davis, το ’70, θα αφήσει τη σαγήνη της free jazz να τον
οδηγήσει σε άλλα μονοπάτια. Το τρίο «circle» θα αποτυπώσει το πέρασμά του από
το σύμπαν του ελεύθερου αυτοσχεδιασμού μαζί με τον μπασίστα Dave Holland και
τον ντράμερ Barry Altschul, που γρήγορα θα διευρυνθεί σε κουαρτέτο με την
έλευση του σαξοφωνίστα Antony Braxton.

Στα 1971, στην «καρδιά» της εποχής του jazz rock, ο Corea θα «λανσάρει» το
γκρουπ Return to Forever μαζί με τον Βραζιλιάνο περκασιονίστα Airto Moreira,
τη βοκαλίστα Flora Purim, τον σαξοφωνίστα και φλαουτίστα Joe Farell και τον
μπασίστα Stanley Clark. Μια σύντηξη της τζαζ, του ροκ και βραζιλιάνικων ρυθμών
που θα γίνει – όπως ο ίδιος είχε πει – το όχημα με το οποίο θα επιχειρήσει να
προσεγγίσει το μεγάλο ακροατήριο. Θα το καταφέρει, αν και για πολλούς όχι
χωρίς καλλιτεχνική έκπτωση. Μήπως άλλωστε, τέτοιες «κατηγορίες» από την πλευρά
των «ακραιφνών τζαζόφιλων» δεν άκουσε και ο Miles Davis μετά το ’70;

Στα επόμενα χρόνια θα επιτευχθεί η πιο δημιουργική του πολυδιάσπαση: οι πολλές
διαφορετικές και περιστασιακές εκδοχές των Return to Forever (μια εξ αυτών θα
τον ανταμείψει με ένα Grammy στα 1975 με το περίφημο «No Mystery») θα
διαδέχονται τα θαυμάσια ντουέτα του με τον βιμπραφωνίστα Gary Burton, με τον
Keith Jarrett, το εξαιρετικό του τρίο με τον Τσέχο μπασίστα Miroslav Vitous
και τον ντράμερ Roy Hanes που κοσμεί τον κατάλογο της γερμανικής εταιρείας
Ecm, το κοντσέρτο του Μότσαρτ για δύο πιάνα και ορχήστρα, και τη συνεργασία
του με την τραγουδίστρια της ποπ Chaka Khan.

H ηλεκτρική ενέργεια γίνεται μουσική

Στα 1983 ο Τσικ Κορία θα… αναστηλώσει για λίγο τους Return to Forever και
την ηλεκτρική τους νοοτροπία για να «κατασταλάξει» το ’86 στην πολυσυζητημένη
Electric Band. Στην αυγή του 2000 θα «χτυπήσει» με το ολόφρεσκο «New Trio»,
πλουτίζοντας την ήδη πάμπλουτη φιλολογία του σχήματος. Και όμως, επιστρέφοντας
στα προσφιλή του ηλεκτρισμένα μονοπάτια ο Chick Corea μας επισκέπτεται και
μάλιστα πλαισιωμένος από τους εξαιρετικούς σολίστες εκείνης της παλιάς
ηλεκτρικής μπάντας: τον κιθαρίστα Frank Gambale, τον σαξοφωνίστα Eric
Marienthal, τον μπασίστα Mike Pope και τον ντράμερ Dave Weckl. Δεν πρόκειται
για την ανακύκλωση ενός παλιού υλικού.

INFO

Ο Chic Corea και η Electric Band στο Θέατρο Λυκαβηττού την Κυριακή, στις
21.30. Εισιτήρια: 35 και 45 ευρώ. Προπώληση στα ταμεία του Φεστιβάλ
(Πανεπιστημίου 39) και στα «Metropolis». Με τη στήριξη του Cine Club των «ΝΕΩΝ».