Mηχανές με ευαισθησίες

Έχει περάσει καιρός από τότε που τα ρομπότ δεν ήταν τίποτε άλλο από ένα
μάτσο καλώδια και μεταλλικά κομμάτια. Καθώς επιστρατεύονται ολοένα και
μεγαλύτερα κεφάλαια και η τεχνολογική έρευνα προχωρά σε διάφορες χώρες – με
οδηγό πάντα την Ιαπωνία – τα ρομπότ αποκτούν μορφή που μοιάζει ανθρώπινη,
καθώς και τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν συναισθήματα και εκφράσεις του
προσώπου.

Ένα… μάτσο καλώδια; Όχι πια! Τα νέας γενιάς ρομπότ θα προσπαθούν να μιμηθούν με τις κινήσεις τους τον συναισθηματικό κόσμο των ανθρώπων

H δρ Σίνθια Μπραζίλ εργάζεται στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης
(MIT) και είναι διάσημη για τα ρομπότ που έχει δημιουργήσει. Όχι τόσο γιατί
είναι προγραμματισμένα να εκτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες, αλλά γιατί
φαίνεται να αντιδρούν συναισθηματικά και σωματικά απέναντι στον κόσμο γύρω
τους. Είναι «ενσωματωμένα» ρομπότ, λέει η δημιουργός τους, θα μπορούσε να τα
πει κανείς και «κοινωνικά» – πειραματικές μηχανές που φέρονται σαν ζωντανά
πλάσματα.

Και λουλούδια. Ένα παράδειγμα του έργου της 35χρονης ειδικού είναι τα
ρομποτικά λουλούδια, τα οποία κινούνται όταν τα πλησιάζει ανθρώπινο χέρι και
λάμπουν σε διάφορα ζωντανά χρώματα. Τα λουλούδια είναι μέρος έκθεσης στο
Εθνικό Μουσείο Σχεδίου Κούπερ – Χιούιτ στη Νέα Υόρκη. «Το έργο δείχνει το
μελλοντικό μου όραμα ρομποτικού σχεδιασμού, το οποίο είναι ενδιαφέρον και
παραμένει αληθινό στην τεχνολογική του κληρονομιά. Ταυτόχρονα, μπορεί να μας
αγγίξει συναισθηματικά στην ποιότητα της αλληλεπίδρασής τους και την
ευαισθησία τους απέναντί μας».

Πάθος για τα ρομπότ. Στο φετινό της βιβλίο με τίτλο «Σχεδιάζοντας
κοινωνικά ρομπότ», η σύγχρονη Μαίρη Σέλι περιγράφει τις περιπέτειές της. (H δρ
Μπραζίλ υπήρξε σύμβουλος του Στίβεν Σπίλμπεργκ στην ταινία «Τεχνητή
Νοημοσύνη»).

Μοιάζει με τον «Εξολοθρευτή» αλλά δεν είναι κινηματογραφικό εφέ. Πρόκειται για ένα ιαπωνικό ρομπότ κατασκευασμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να κάνει μιλώντας τις ίδιες συσπάσεις με το ανθρώπινο πρόσωπο.

Από πού πηγάζει το πάθος σας για τα ρομπότ;

Από την επιστημονική φαντασία, όπως και πολλών άλλων στον χώρο μου. H πιο
αξέχαστη εμπειρία μου είναι ο «Πόλεμος των Άστρων» και τα δύο ρομπότ R2D2 και
C3PO. Τα ερωτεύτηκα αμέσως.

Αυτά ήταν καλά, φιλικά ρομπότ. Όμως πολλά άλλα στα έργα επιστημονικής
φαντασίας είναι εχθρικά ή παρεξηγημένα, όπως το τέρας του Φρανκενστάιν και ο
Χαλ στην «Οδύσσεια του Διαστήματος». Ποιος ο λόγος;

Στη Δύση, είμαστε πολύ καχύποπτοι απέναντι στα ρομπότ. Αλλά αν κοιτάξεις σε
διάφορους πολιτισμούς, αυτό δεν ισχύει. Στα κινούμενα σχέδια και την
επιστημονική φαντασία της Ιαπωνίας, τα ρομπότ είναι καλά. Ο Astro Boy, ο
διάσημος χαρακτήρας των κόμικ, είναι η μεγάλη τους αγάπη και βοηθάει πάντα
τους ανθρώπους.

Σε πολλά έργα επιστημονικής φαντασίας της Δύσης, είναι απαραίτητη η σύγκρουση
με εξωγήινους ή ρομπότ. Στον δυτικό πολιτισμό, όπου είμαστε περισσότερο
καχύποπτοι με την επιστήμη και την ύβρη, υπάρχει μεγάλος φόβος να
δημιουργήσεις κάτι που μπορεί να ξεφύγει τελείως από τον έλεγχό σου.

Πώς ξεκινήσατε να κατασκευάζετε ρομπότ;

Μεγάλωσα μέσα στην τεχνολογία. Στο Λίβερμορ της Καλιφόρνιας υπήρχαν πολλοί
φυσικοί και οι γονείς μου εργάζονταν στα κυβερνητικά εργαστήρια. Στην αρχή,
ήθελα να πάω στη NASA. Στο Πανεπιστήμιο έμαθα για τη ρομποτική και τα
ρομποτάκια της NASA που θα γυρνάνε στους πλανήτες. H ιδέα μου άρεσε πολύ. Για
αυτό στράφηκα στο MIT, όπου κατασκεύαζαν τέτοια ρομπότ για την υπηρεσία.

Και πώς περάσατε στα ανθρωποειδή ρομπότ;

Τα πρώτα μου ρομπότ ήταν διαστημικά και άνοιξαν το δρόμο γι’ αυτά που
χρησιμοποιεί σήμερα η NASA. Ο καθηγητής μου ανέπτυξε τα ρόβερ, αυτά τα ρομπότ
που μοιάζουν με έντομα όπως κινούνται και λειτουργούν. Ο επόμενος στόχος του
ήταν η κατασκευή ενός ανθρωποειδούς ρομπότ. Πήγαμε από τα ρομπότ έντομα στα
ερπετά, μετά στα σκυλιά και τέλος στους ανθρώπους.

Αυτό που με ενθουσίασε στο πρόγραμμα για ένα ανθρωποειδές ρομπότ ήταν η
ευκαιρία να δουλέψω πάνω στην ικανότητα του ρομπότ να αλληλεπιδρά με
ανθρώπους. Θα ήταν κάτι τελείως διαφορετικό. Δεν μιλούσαμε πλέον για ρομπότ σε
ναρκοπέδια ή το Διάστημα, όπου αντικαθιστούν τους ανθρώπους σε επικίνδυνες
εργασίες.

Αλλά για ρομπότ σε ανθρώπινο περιβάλλον, όπου βοηθούν τους ανθρώπους με
διάφορους τρόπους. Ήθελα να δω αν μπορώ να κατασκευάσω ένα ρομπότ που μπορεί
να μάθει από την επαφή του με ανθρώπους και να αποκτήσει κοινωνικά
χαρακτηριστικά. Έτσι, κατέληξα στον Κισμέτ.

Ο Λεονάρντο. Αφού μάθαμε πολλά από αυτό, φτιάξαμε τον Λεονάρντο. Έχει
σώμα ανθρώπου, χέρια, θώρακα, πόδια και δέρμα και είναι πολύ εκφραστικός. Οι
εκφράσεις τού προσώπου του είναι ανθρώπινες και το ίδιο οι χειρονομίες του.
Ανασηκώνει τους ώμους, κουνά τους γοφούς και τα χείλη.

Ο απώτερος στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ρομπότ-εργαλεία που
συνεργάζονται με τους ανθρώπους. Για παράδειγμα, εργάζομαι με τη NASA για την
ανάπτυξη του Ρομποναύτη, του προσωπικού βοηθού των αστροναυτών.

Πρόσωπο με πρόσωπο με τον Κισμέτ

Να ο Κισμέτ που έφτιαξε η δρ Σίνθια Μπραζίλ

Ο Κισμέτ μοιάζει με άνθρωπο;

Όχι. Είναι σαν ρομποτικό καρτούν. Δεν έχει χέρια ή πόδια, τα μηχανικά του μέρη
είναι ακάλυπτα. Είναι μάλλον ένα πρόσωπο. Έχει φρύδια, χείλη που χαμογελούν ή
συνοφρυώνονται και ροζ εκφραστικά αυτιά.

H μηχανική του Κισμέτ είναι εμπνευσμένη από την κοινωνική ανάπτυξη των βρεφών.
Στην Ιαπωνία, έχουν ήδη ξεκινήσει να δουλεύουν πάνω σε ανθρωποειδή ρομπότ από
τη δεκαετία του ’80. Αλλά ο Κισμέτ ήταν το πρώτο που αναπτύχθηκε ειδικευόμενο
στην κοινωνική αλληλεπίδραση με ανθρώπους πρόσωπο με πρόσωπο.

Ο Κισμέτ «γεννήθηκε» το 1997 και σήμερα αναπαύεται στο μουσείο του MIT. Στο
μυαλό μου είχα έναν ενήλικα κι ένα μωρό. Τα μωρά μαθαίνουν από τους μεγάλους
γιατί τα αντιμετωπίζουν ως πλάσματα που έχουν την ικανότητα μάθησης και
μεγαλώνουν σε φιλικό περιβάλλον. Ήλπιζα να φτιάξω ένα εκφραστικό ρομπότ που
απαντά στους ανθρώπους ανάλογα με τον τόνο της φωνής τους. Αν του μιλούσες
γλυκά, χαμογελούσε, αν το μάλωνες, συνοφρυωνόταν.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου – Στέφανος Κρίκκης