Δρόμοι

Μισό αιώνα…

… σχεδόν στέκεται ο Κουρτ Βόνεγκατ απέναντι στον κόσμο με τη φράση «So it
goes», έτσι η είναι η ζωή, όπως στην επωδό στο «Σφαγείο Νο 5». Μισό αιώνα
ψάχνει η κριτική να δώσει ένα όνομα, να κατατάξει σε μια κατηγορία αυτόν τον
συγγραφέα, που πριν από λίγο καιρό έκλεισε τα ογδόντα. Τον είπαν οραματιστή,
συμπαθητική Κασσάνδρα, αυθεντικό εξεγερμένο, ανθρωπιστή. «Γράψτε καλύτερα πως
είμαι ένας σοσιαλιστής», λέει στη Λίβια Μανέρα, που την έστειλε η «Κοριέρε
ντέλα Σέρα» στη Νέα Υόρκη να του πάρει συνέντευξη. «Ανακάλυψα πως ανθρωπιστή
λέμε εκείνον που δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τα ανθρώπινα πλάσματα.
Ανθρωπιστής είναι ο σκύλος μου».

H ερώτηση…

… που ήρθε στο στόμα της Ιταλίδας δημοσιογράφου τής είχε φανεί φυσική.
Άλλωστε πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς συγγραφείς, έναν
που συνέδεσε το όνομά του με τις διαμαρτυρίες κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, με
την πολιτιστική επανάσταση της δεκαετίας του 1960, έναν που ένιωθε πάντα την
καρδιά του να χτυπάει κοντά στην καρδιά των νέων. Τι γράφετε σήμερα; Ο
Βόνεγκατ φούντωσε από οργή. «Τίποτα. Έχω στ’ αλήθεια παραλύσει από την
κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μου. H τηλεόραση δεν έδειξε τις αντιπολεμικές
διαδηλώσεις. Οι “Τάιμς της Νέας Υόρκης” αρνήθηκαν να δημοσιεύσουν μια ομιλία
μου για την ειρήνη. Είναι σαν να ζει κανείς κάτω από την μπότα ενός στρατού
κατοχής που έχει επιτάξει όλα τα μέσα επικοινωνίας». Ύστερα πετάει πάνω στο
τραπέζι ένα φυλλάδιο με μερικές φωτοτυπημένες σελίδες. «Ορίστε, αυτό είναι το
τελευταίο μου βιβλίο. Αναγκάστηκα να το εκδώσω μόνος μου».

Τι βιβλίο;…

… «Μια συλλογή από σχόλια που έγραψα σε μια εφημερίδα του Σικάγου για το
πραξικόπημα που έγινε στις τελευταίες εκλογές». Φυσικά, ο Κουρτ Βόνεγκατ
μιλάει για τη «νίκη» του Τζορτζ Μπους. «Μιλάω για το πώς η εξουσία κατέληξε
στα χέρια ανθρώπων φοβερών, μοχθηρών, αμαθών και ασυνείδητων». Σε άλλους
καιρούς, θα αντιδρούσε σε όλα αυτά γράφοντας μια όπερα για την τηλεόραση. Μα
όχι τώρα. «H τηλεόραση δείχνει πάντα και μόνο πως όλα πάνε καλά. Πρέπει να
βάλω το BBC για να μάθω πόσους αμάχους σκοτώσαμε στο Αφγανιστάν και το Ιράκ».

Το «Σφαγείο Νο 5»…

… ύστερα από 34 χρόνια, παραμένει ένα από τα πιο δυνατά και πιο πρωτότυπα
μυθιστορήματα της αμερικανικής λογοτεχνίας. Διηγείται τον παραλογισμό του
βομβαρδισμού της Δρέσδης: 130.000 νεκροί, διπλάσιοι από τα θύματα της
Χιροσίμας. Το βιβλίο βρίσκεται σκονισμένο σε ένα ράφι στη βιβλιοθήκη του Κουρτ
Βόνεγκατ. Εκεί που το άφησε πριν από 34 χρόνια. Δεν το ξαναδιάβασε ποτέ, δεν
το ξανάνοιξε ποτέ. Χαίρεται που αντέχει στον χρόνο, αλλά στην παθητική
κοινωνία που ζούμε δεν πιστεύει πια πως η λογοτεχνία μπορεί να κάνει πολλά
πράγματα για να την αλλάξει.