Διαστάσεις H φυγή των Eβραίων

Το 1950 ήταν δύο εκατομμύρια: ένας στους τέσσερις κατοίκους της πόλης.
Πέρυσι έπεσαν κάτω από το ένα εκατομμύριο. H Νέα Υόρκη χάνει τους Εβραίους
της. Και αλλάζει όψη.

Νέα Υόρκη. Ο αριθμός των Εβραίων κατοίκων της μειώνεται σταθερά

H έρευνα δόθηκε στη δημοσιότητα από τη United Jewish Appeal Federation και
αναμεταδόθηκε αστραπιαία στο Ισραήλ: το 2002, οι Εβραίοι της Νέας Υόρκης
έπεσαν κάτω από το ένα εκατομμύριο για πρώτη φορά εδώ κι έναν αιώνα. Για την
ακρίβεια, οι Εβραίοι που μένουν στους πέντε μεγάλους δήμους της πόλης
(Μανχάταν, Μπρούκλυν, Κουήνς, Μπρονξ και Στέιτεν Άιλαντ) έφθασαν τους 972.000.
H μείωση αυτή εξηγείται από τη σταδιακή φυγή των Εβραίων προς τα περίχωρα και
συνοδεύεται από την άφιξη ενός νέου κύματος Εβραίων μεταναστών που προέρχονται
από τη Ρωσία. Έτσι, ο συνολικός αριθμός των Εβραίων στην περιοχή της Νέας
Υόρκης μένει σταθερός. H κοινότητα αυτή όμως είναι όλο και πιο φτωχή: 244.000
Εβραίοι ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Και ταυτόχρονα, όλο και πιο
συντηρητική: ο αριθμός των ορθοδόξων Εβραίων έχει αυξηθεί από 13% σε 19%. Το
κλισέ που ήθελε τον Εβραίο της Νέας Υόρκης να είναι αριστερός και φιλελεύθερος
ανήκει στο παρελθόν.

Οι επιπτώσεις αυτών των αλλαγών θα είναι μεγάλες. H Νέα Υόρκη είναι η
πρωτεύουσα της αμερικανικής κουλτούρας, λέει ο συγγραφέας Σωλ Μπέλοου στη
Ρεπούμπλικα, και η συμβολή των Εβραίων καλλιτεχνών, διανοουμένων, ακόμη
και χρηματιστών στην ιστορία της είναι τεράστια. H επιλογή τής εβραϊκής
μεσαίας τάξης να μετακομίσει στο εξωτερικό της Πόλης και της Αγοράς θα
επηρεάσει έτσι ριζικά την εικόνα που έχει η πόλη ως χώρος προβληματισμού και
ανταλλαγής ιδεών. Αρκεί να σκεφθεί κανείς ότι τη δεκαετία του ’50 έμεναν εδώ
άνθρωποι όπως ο Ισαάκ Σίνγκερ, ο Μπέρναρντ Μάλαμουντ, ο Λέοναρντ Μπέρνσταϊν, ο
Άρθουρ Μίλερ. Απ’ αυτούς, μόνο ο τελευταίος είναι ζωντανός, αλλά επέλεξε να
μετακομίσει στο Κονέκτικατ, όπως και ο Φίλιπ Ροθ…

Μείωση όμως παρουσιάζει και ο αριθμός των Εβραίων σε όλες τις Ηνωμένες
Πολιτείες, που φθάνουν σήμερα τους 5.200.000. Οι βασικοί λόγοι είναι δύο: ο
πολλαπλασιασμός των μεικτών γάμων, εξαιτίας των οποίων οι Εβραίοι χάνουν την
εθνική και θρησκευτική τους ταυτότητα, και η επιβράδυνση της εβραϊκής
μετανάστευσης. H χώρα που προτιμούν σήμερα οι Εβραίοι – κι αυτό αποτελεί
ασφαλώς μια ειρωνεία της Ιστορίας – είναι η Γερμανία. H εβραϊκή κοινότητα, που
αριθμούσε 33.000 ψυχές το 1990 (αλλά μισό εκατομμύριο πριν από τον B’
Παγκόσμιο Πόλεμο), έχει φθάσει σήμερα τα 200.000 άτομα. Για τους μελετητές του
Ταλμούδ, το φαινόμενο αυτό δεν είναι παρά η εκπλήρωση ενός βιβλικού
πνευματικού θέματος: η αναγέννηση και η ανανέωση, η περιοδική εμφάνιση των
Εβραίων νομάδων σε μέρη όπου κανείς δεν τους περιμένει. Οι οικονομολόγοι και
οι κοινωνιολόγοι θα αναζητήσουν ασφαλώς άλλες, πιο πειστικές εξηγήσεις.