Δρόμοι

Οι δικτάτορες…

… κάνουν πάντα μεγάλα σχέδια – και όχι μονάχα πολιτικά. Ανάμεσα στους
αυταρχικούς ηγεμόνες θα πρέπει να αναζητήσουμε τους δημιουργούς «μερικών από
τις πιο αξιομνημόνευτες και πιο τρομακτικές κατασκευές που ονειρεύτηκε ποτέ ο
άνθρωπος», γράφει το αρχιτεκτονικό περιοδικό «Μπλούπριντ». Κάποιες από αυτές
τις κατασκευές ήταν θαύματα, όπως οι αιγυπτιακές πυραμίδες και οι κρεμαστοί
κήποι της Βαβυλώνας, «αλλά οι περισσότερες ήταν απλώς συμπτώματα
μεγαλομανίας».

Στην περίπτωση…

… της Βαβυλώνας, ο Σαντάμ μάλλον το παρατράβηξε. Στα τέλη της δεκαετίας του
1980, δεν φτάνει που αποτόλμησε να μιμηθεί τον Βαβυλώνιο βασιλιά
Ναβουχοδονόσορα, θέλησε και να τον ξεπεράσει. Έτσι, ενώ ο Ναβουχοδονόσωρ
σκάλιζε το όνομά του πάνω σε κάθε τρίτο τούβλο της Βαβυλώνας, ο Σαντάμ τα
σκάλισε όλα με τα εξής λόγια: «Την εποχή του Σαντάμ Χουσεΐν, Προέδρου και
Φρουρού του Μεγάλου Ιράκ, χτίστηκε η τρίτη περίοδος της Βαβυλώνας». Το
αποτέλεσμα έμοιαζε με παρδαλές προαστιακές πολυκατοικίες.

Οι πολυκατοικίες…

… και οι ουρανοξύστες ίσως να μην υπήρχαν σήμερα, αν δεν ήταν ο Γκρέιβς Ότις
(φωτ.). Πριν από 150 χρόνια ακριβώς, δηλαδή το 1853, επινόησε τον ανελκυστήρα.
Τρία χρόνια αργότερα, ο πρώτος ατμοκίνητος ανελκυστήρας τοποθετήθηκε σε ένα
μεγάλο κτίριο της Νέας Υόρκης (το κτίριο Χόγουτ). Ήταν βέβαια λίγο αργός –
ανέβαινε τέσσερις ορόφους στο λεπτό – αλλά έκανε τη δουλειά του. H εταιρεία
του Ότις έβαλε ανελκυστήρες στα ανάκτορα της βασίλισσας Βικτορίας, στον πύργο
του Άιφελ και στο Βατικανό. Πολλές ανθρώπινες ιστορίες εκτυλίχθηκαν έκτοτε
μέσα στους ανελκυστήρες (κάποιες από αυτές ενέπνευσαν τους Αεροσμίθ να γράψουν
το τραγούδι «Έρωτας στον ανελκυστήρα»). H μεγάλη συμβολή του ανελκυστήρα,
όμως, είναι πως μπόρεσε έτσι να γεννηθεί η κάθετη πόλη, πάνω, αλλά και κάτω
από τη γη. Για να πληρωθεί έτσι με τον πιο συμβολικό τρόπο η αρχή του Ρωμαϊκού
Δικαίου: «qui est dominus soli est dominus coeli et inferiorum» («όποιος είναι
κύριος του εδάφους, είναι κύριος του υπερκειμένου και του υποκειμένου χώρου»).

Μια εξαίρεση…

… από αυτή την αρχή είναι τα μεταλλεία. Σαν να μην ανήκουν ούτε στον πάνω
ούτε στον κάτω κόσμο, μα σε κάποιο απόκοσμο. Τόσο ήταν σκληρή η δουλειά των
μεταλλωρύχων, που αν τύχαινε να βρεθεί κανένα μεταλλείο, οι τουρκοκρατούμενοι
Έλληνες το απέκρυπταν φοβούμενοι την αναγκαστική εργασία. Οι Σίφνιοι πολλές
φορές δωροδόκησαν πλοιάρχους και πειρατές να βουλιάξουν τα πλοία που μετέφεραν
Τούρκους ανιχνευτές μεταλλείων. Στα αρχαία μεταλλεία έσκαβαν στοές με μικρή
διατομή, για να μη χρειάζεται να υποστηρίζουν την οροφή τους. Έτσι, οι
μεταλλωρύχοι εργάζονταν μέσα σε αυτές γονατιστοί ή ξαπλωτοί. Δεν είναι να
απορεί κανείς που όλες οι εργασίες γίνονταν από δούλους, αιχμαλώτους και
καταδίκους, υπό τη μάστιγα των επιστατών. Λείψανά τους που έχουν βρεθεί σε
αρχαίες στοές φέρουν ακόμη τα δεσμά αλυσίδων. Στη δική τους Βαβυλώνα, αυτή
ήταν η «υπογραφή» τους.