Δρόμοι

Οι μεσαιωνικές…

… αριστοκράτισσες κατάπιναν αρσενικό και πασαλείβονταν με αίμα νυχτερίδας
για να κάνουν επιδερμίδα. Οι Αμερικανίδες του δεκάτου ογδόου αιώνα
χρησιμοποιούσαν ούρα αγοριών για να βγάζουν τις φακίδες. Οι βικτωριανές
κυράδες αφαιρούσαν πλευρά για να κάνουν μέση. Το πάθος να δείχνει κανείς
όμορφος είναι παλιό όσο και ο πολιτισμός – το ίδιο παλιά είναι και τα βάσανα
που φέρνει, όπως είχε παρατηρήσει ο Κάρολος Δαρβίνος στην αυτοβιογραφία του.

Τα βάσανα…

.

.. δεν στόμωσαν αυτό το πάθος, που σήμερα έχει δημιουργήσει μια παγκόσμια
βιομηχανία ομορφιάς με τζίρο 160 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι Αμερικανοί
ξοδεύουν κάθε χρόνο περισσότερα για την ομορφιά τους παρά για την εκπαίδευσή
τους. Δεν είναι απλώς ματαιοδοξία, σχολιάζει το περιοδικό «Εκόνομιστ» σε μια
μεγάλη έρευνά του για το θέμα. Το να είναι κανείς όμορφος – ή όχι άσχημος –
φαίνεται πως δίνει μεγάλα πλεονεκτήματα. Έχουμε μάθει να πιστεύουμε πως οι
γοητευτικοί άνθρωποι (άνδρες και γυναίκες) είναι πιο έξυπνοι και πιο καλοί
σύντροφοι στο κρεβάτι, πως κερδίζουν περισσότερα χρήματα (και πιο εύκολα) από
τους υπόλοιπους και πως παντρεύονται πιο εύκολα. H ομορφιά είναι κάτι που το
αναγνωρίζουμε σαν από ένστικτο. Ακόμη και ένα βρέφος θα χαμογελάσει πιο εύκολα
σε ένα πρόσωπο που γενικά θεωρείται γοητευτικό. Αυτό το ένστικτο κρατάει ψηλά
τη βιομηχανία της ομορφιάς. Στους μέσους χρόνους φύλαγαν τις συνταγές για
σπιτικά καλλυντικά μέσα στην κουζίνα, δίπλα από τις συνταγές για τα φαγητά της
οικογένειας. Από τον εικοστό αιώνα κάπως ξεφεύγουμε από αυτό το «βασικό
ένστικτο» και περνάμε στη μαζική παραγωγή της ομορφιάς, όπως αυτή
εξιδανικεύεται μέσα από τα περιοδικά και τον κινηματογράφο.

Άλλες δύο…

… παράγωγες βιομηχανίες προέκυψαν αργότερα από το πάθος για ομορφιά. H
αισθητική χειρουργική που σήμερα έχει τζίρο 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων και η
βιομηχανία της «ευεξίας» (ασκήσεις, δίαιτα, κ.λπ.). Από αυτή την κατανάλωση
κάλλους, όμως, προκύπτουν δύο τουλάχιστον αντιρρήσεις. H μία έχει σχέση με την
αλήθεια του προϊόντος. Μήπως η διαφήμιση παρασύρει τις γυναίκες να αγοράζουν
μια αυταπάτη; Και η άλλη έχει σχέση με την ηθική. Σήμερα, η βιομηχανία της
ομορφιάς είναι σε θέση να αλλάζει το πρόσωπο ενός ανθρώπου. Είναι αυτό σωστό;
Ας μην τρέφουμε αυταπάτες. Ούτε αυτές οι αντιρρήσεις ούτε άλλες πρόκειται να
εμποδίσουν τους ανθρώπους να αναζητούν την ομορφιά. Δεν ζούμε στην Αγγλία του
δεκάτου ογδόου αιώνα, όταν το αγγλικό δίκαιο επέτρεπε στους συζύγους να
ακυρώνουν τους γάμους τους αν οι συμβίες τους τούς είχαν εξαπατήσει με
«αρώματα, μπογιές, ψεύτικα δόντια ή μαλλιά και μπανέλες».

H ομορφιά…

… όμως, δεν παύει να είναι κάτι αόριστο. Άραγε τι ήταν εκείνο πάνω στον
φρικτό Κουασιμόδο που τράβηξε τη συμπάθεια της απαστράπτουσας Εσμεράλντας,
στην παρισινή «Αυλή των θαυμάτων»;