ΓΝΩΜΗ Κίνα: ο Sars ίσως φέρει τις μεταρρυθμίσεις

Ίσως να υπάρχει μια απλή εξήγηση για την καθυστερημένη αλλά αποφασιστική
αντίδραση του νέου ηγέτη της Κίνας στην κρίση του Βαρέος και Οξέος
Αναπνευστικού Συνδρόμου: την αποπομπή δύο ανώτατων αξιωματούχων. Ο Χου Τζιντάο
συνειδητοποίησε ότι βρισκόταν σε κίνδυνο η ίδια του η ζωή. Ο ιός είχε
διεισδύσει στον προσωπικό χώρο του και είχε μολύνει μια οικιακή βοηθό που
εργαζόταν στο συγκρότημα όπου διαμένει.

Ο προσωπικός κίνδυνος για τον Χου συνοδεύτηκε και από τα πολιτικά του
προβλήματα, αφού ύστερα από τέσσερις μόλις εβδομάδες στην εξουσία, ο ιός της
άτυπης πνευμονίας δημιούργησε ένα πρόβλημα αξιοπιστίας και ελέγχου.
Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την Κίνα πανικοβλήθηκαν, ενώ η αργή απάντηση της
κυβέρνησης στην επιδημία εξόργισε τη διεθνή κοινότητα.

Δεν είναι και η καλύτερη αρχή για έναν άνθρωπο που περιβάλλεται από πολιτικούς
αντιπάλους. Ο ιός μπορεί όμως και να αποτελέσει μια χρυσή ευκαιρία για τον
Χου. Οι αναλυτές πιστεύουν ότι ο νέος ηγέτης της Κίνας θα χρησιμοποιήσει αυτή
την ευκαιρία για να προωθήσει μεταρρυθμίσεις και να οδηγήσει τη χώρα σε μια
νέα εποχή.

Ο Χου συνειδητοποίησε το μέγεθος του προβλήματος τον περασμένο μήνα, όταν
περιόδευσε σε νοσοκομεία της επαρχίας Γκουανγκντόνγκ, απ’ όπου ξεκίνησε ο ιός.
Μετά την επίσκεψη εκείνη, επιβιβάστηκε στο αεροσκάφος του προκειμένου να
μεταβεί στη Σαοσάν, όπου είχε γεννηθεί ο Μάο το 1893. Οι Κινέζοι ηγέτες
αποτίουν συχνά φόρο τιμής στη γενέτειρα του Μάο και οι τοπικές αρχές είχαν
ετοιμάσει τη συνήθη υποδοχή για τον Χου. Τότε όμως έγινε κάτι απίστευτο.

Ο Χου παρέκαμψε τη Σαοσάν και πήγε κατευθείαν στο Πεκίνο, όπου συγκάλεσε
έκτακτη συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου και απέπεμψε τους δύο αξιωματούχους.
Αν το σύστημα ενημέρωσης ήταν καλύτερο, αν οι αξιωματούχοι δεν είχαν αποκρύψει
τον τρομερό απολογισμό των θανάτων, ακόμη και ο ξεροκέφαλος Μάο μπορεί να είχε
αλλάξει εγκαίρως πορεία. Ο κυβερνητικός μηχανισμός ήταν όμως βραδυκίνητος και
φοβισμένος. Όπως και με τον ιό SARS, η γραφειοκρατία απέκρυψε τις
προειδοποιητικές ενδείξεις.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι ο Χου έσπευσε στο Πεκίνο όταν κατάλαβε το
μέγεθος της επιδημίας. Ο Μάο μπορεί να κατάφερε να ξεπεράσει την καταστροφή
του Μεγάλου Άλματος, αλλά η πολιτική θέση του Χου είναι πολύ ασθενέστερη. Μόνο
η ριζική μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο δουλεύει η κρατική μηχανή μπορεί
να διασφαλίσει την εξουσία του και να μετατρέψει την Κίνα σε υπερδύναμη. Οι
μεταρρυθμίσεις, που θα μπορούσαν να περιγραφούν ως περεστρόικα (ανασυγκρότηση)
χωρίς γκλάσνοστ (διαφάνεια), βρίσκονται ακόμη σε εμβρυακό επίπεδο. Αν όμως
επιτύχουν, οι αλλαγές θα είναι επαναστατικές.