Δρόμοι

Ένας βομβιστής…

… υπήρξε ο Τόμας Μορ με την «Ουτοπία» του. Στην αρχή είχαν περάσει τις ιδέες
του για πνευματικό παιχνίδι. Ύστερα κατάλαβαν πως επρόκειτο για βόμβα στα
θεμέλια της σκέψης της εποχής του. Αν και γι’ αυτή τη «βόμβα» πλήρωσε πολύ
λιγότερα από ό,τι για την πίστη του στον καθολικισμό (που του κόστισε τελικά
το κεφάλι του, στην Αγγλία του Ερρίκου Η’, όταν τη σάρωνε το κύμα της
αγγλικανικής μεταρρύθμισης). Η ιδανική πολιτεία του Τόμας Μορ ήταν
τοποθετημένη σε μια φανταστική νησίδα, στα όρια με τον Νέο Κόσμο. Αναζητούσε,
δηλαδή, τη χιμαιρική Ατλαντίδα του κάπου εκεί όπου ο Κολόμβος ανακάλυψε την
Αμερική – είχε υπόψη του τις διηγήσεις των πρώτων εξερευνητών.

Οι ουτοπίες…

… πολλές φορές εξυπηρέτησαν τα ανήσυχα πνεύματα να ξεφύγουν από τα δεσμά των
προκαταλήψεων και της λογοκρισίας του καιρού τους. Με φανταστικές περιπέτειες
ή υπερφυσικές ιστορίες, άσκησαν κριτική στην εποχή τους, όπως ο Τόμας Μορ στην
Αγγλία του δεκάτου έκτου αιώνα. Χρειάστηκε να περάσουν τέσσερις αιώνες από
τότε, για να διδαχθούμε το μεγάλο μάθημα: πως όταν οι ουτοπίες περιβάλλονται
τον μανδύα της νομιμότητας, διαστρέφονται σε ολοκληρωτικές καθεστωτικές
ιδεολογίες. Άραγε, πόση είναι η απόσταση ανάμεσα στις ιδανικές πολιτείες του
Πλάτωνα ή του Τόμας Μορ και το ιδανικό Ιράκ του Σαντάμ ή του στρατηγού
Γκάρνερ;

Οι εγγυητές…

… της τάξης απέκτησαν και αυτοί τη δική τους ουτοπία. Η «πόλη των μπάτσων»
κόστισε 90 εκατομμύρια ευρώ και έχει δικό της μετρό, δικό της αεροπλάνο, δικό
της γήπεδο, καταστήματα, τράπεζες, μπαρ και νυχτερινά κέντρα. Είναι ένα
γιγάντιο στρατόπεδο εκπαίδευσης αστυνομικών που θα χρησιμοποιηθούν στην
καταπολέμηση του χουλιγκανισμού και της τρομοκρατίας. Ήδη, γράφουν οι «Τάιμς»,
αστυνομικοί από τις ΗΠΑ και την Ελλάδα επισκέφθηκαν την «πόλη των μπάτσων»,
που βρίσκεται στο Κεντ της Αγγλίας. Σε μια σκηνοθετημένη εξέγερση, αστυνομικοί
των ειδικών δυνάμεων έρχονται αντιμέτωποι με συναδέλφους τους που παριστάνουν
τους «συνήθεις υπόπτους», πετώντας εναντίον τους βόμβες Μολότοφ και τούβλα.
«Κάψτε τους, κάψτε τους!», φωνάζει αρκετά πειστικά ένας «ταραξίας», κρυμμένος
πίσω από ένα φλεγόμενο αυτοκίνητο. Σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο
επικίνδυνος, η ρεαλιστική εκπαίδευση των αστυνομικών είναι απαραίτητη, λέει ο
επιθεωρητής της μητροπολιτικής αστυνομίας Σερ Τζον Στίβενς. Μια ακόμη ομολογία
πως ο ακίνδυνος κόσμος παραμένει μια ουτοπία.

Με αλεξίσφαιρα…

… γιλέκα και δακρυγόνα, στην ουτοπική πολιτεία τους, οι αστυνομικοί
εκπαιδεύονται για να ζουν σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Σε αυτόν τον κόσμο, οι
πολίτες παραμένουν ανεκπαίδευτοι, απλοί θεατές, παρακολουθούν τις πολιτείες
τους να χτίζονται και να καταστρέφονται αενάως. Στη δική του ουτοπία, ο Φουριέ
άφηνε τα πάθη να ξεσπούν αχαλίνωτα. «Ποιος λέει πως είναι τεμπέλικα τα
παιδιά;», έγραφε. «Δεν τα βλέπετε πώς σπάνε τα τζάμια, πώς χτυπούν τα
κουδούνια; Δουλεύουν με μανία». Πάντα, από την τάξη, πιο μόνιμη ήταν η αταξία.